الأنعام
Al-An'aam
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَجَعَلَ ٱلظُّلُمَٰتِ وَٱلنُّورَۖ ثُمَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡ يَعۡدِلُونَ
Open ayah 6:1ھمہ ثنا و ستایش (ھمہ خوبی ھا) خاص خدا یراست کہ آفریدہ است آسمان ہا و زمین را وآفریدہ است ھمہ تاریکی ہا وروشنی را، باز ھم کافران بہ پروردگار خود (مخلوق را) برابر می کنند۔
هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن طِينٖ ثُمَّ قَضَىٰٓ أَجَلٗاۖ وَأَجَلٞ مُّسَمًّى عِندَهُۥۖ ثُمَّ أَنتُمۡ تَمۡتَرُونَ
Open ayah 6:2ھمان خدا آنست کہ آفرید شمارا از گِل، باز وقت مقرر کرد برای موت شما، ووقتِ معیّن است نزد او (برای زندہ کردنِ شما در روز قیامت)بازھم شماشک می کنید در قدرت او۔
وَهُوَ ٱللَّهُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَفِي ٱلۡأَرۡضِ يَعۡلَمُ سِرَّكُمۡ وَجَهۡرَكُمۡ وَيَعۡلَمُ مَا تَكۡسِبُونَ
Open ayah 6:3وھمان خدا معبود واقعی است در آسمان ہا ودر زمین(چون) او میداند ھمہ رازی ہای پوشیدۂ شما را، و چیز ہای آشکارای شما را، و میداند تمامی آنچہ را کہ شما می کنید
وَمَا تَأۡتِيهِم مِّنۡ ءَايَةٖ مِّنۡ ءَايَٰتِ رَبِّهِمۡ إِلَّا كَانُواْ عَنۡهَا مُعۡرِضِينَ
Open ayah 6:4ونہ می آید بہ کفار ھیچ آیتی از آیات پروردگار شان مگر ہستندازان اعراض کنندہ۔
فَقَدۡ كَذَّبُواْ بِٱلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمۡ فَسَوۡفَ يَأۡتِيهِمۡ أَنۢبَٰٓؤُاْ مَا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
Open ayah 6:5(لذا) دروغ شمر دند دین حق را وقتی کہ آمد بآنھا، پس بزودی خواہد آمد بآنھا اخبار (جزای) آنچہ بہ آن تمسخر می کردند۔
أَلَمۡ يَرَوۡاْ كَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَبۡلِهِم مِّن قَرۡنٖ مَّكَّنَّٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَا لَمۡ نُمَكِّن لَّكُمۡ وَأَرۡسَلۡنَا ٱلسَّمَآءَ عَلَيۡهِم مِّدۡرَارٗا وَجَعَلۡنَا ٱلۡأَنۡهَٰرَ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمۡ فَأَهۡلَكۡنَٰهُم بِذُنُوبِهِمۡ وَأَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قَرۡنًا ءَاخَرِينَ
Open ayah 6:6آیا ندیدند کہ چقدر ھلاک کردیم پیش از آن ہا از قرن ہای گذشتہ کہ قوت دادہ بودیم آنھارا در زمین باندا زۂ کہ قوت ندادہ ایم شما را (مثل آن) و بارا نیدیم برآنھا باران بسیار، وجاری کردیم نہر ہارا کہ می رفت از زیر عمارت و باغ ہایشان، پس ہلاک کردیم آنھارا بہ سبب گناہای شان، و آفریدیم بعد از آن ہا (مردمان) قرن ہای دیگر را۔
وَلَوۡ نَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ كِتَٰبٗا فِي قِرۡطَاسٖ فَلَمَسُوهُ بِأَيۡدِيهِمۡ لَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّبِينٞ
Open ayah 6:7و اگر نازل می کردیم بر تو کتابی نو شتہ در کاغذ (یکجا) کہ پس مساس می کردند آن را بدست ہای خود (بازھم) البتہ می گفتند کافران کہ نیست این (کتاب) مگر جادوی آشکارا۔
وَقَالُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ مَلَكٞۖ وَلَوۡ أَنزَلۡنَا مَلَكٗا لَّقُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ ثُمَّ لَا يُنظَرُونَ
Open ayah 6:8وگفتند کافران کہ چرا یک فرشتہ نازل کردہ نہ شد(برای تاید)پیغمبر ؟ و اگر مانازل می کردیم فرشتہ را البتہ کار آنہا بانجام ر سانیدہ می شد (ھلاک کردہ می شدند) کہ باز مہلت دادہ نہ می شدند
وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ مَلَكٗا لَّجَعَلۡنَٰهُ رَجُلٗا وَلَلَبَسۡنَا عَلَيۡهِم مَّا يَلۡبِسُونَ
Open ayah 6:9و (دیگر اینکہ)اگر می گردانیدیم پیغام بررا فرشتہ البتہ می گردایندیم اورا بہ صورت مرد، و البتہ مشتبہ می ساختیم بآنھا چیزی را کہ قبلاً دران اشتباہ می کردند۔
وَلَقَدِ ٱسۡتُهۡزِئَ بِرُسُلٖ مِّن قَبۡلِكَ فَحَاقَ بِٱلَّذِينَ سَخِرُواْ مِنۡهُم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
Open ayah 6:10البتہ استہزا کردہ شد بہ پیغامبران پیش از تو، پس احاطہ کرد بآنانکہ تمسخر می کردند پیغامبران را ھمان عذابِ کہ بہ ھمان استہزا می کردند۔
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ ٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ
Open ayah 6:11بگو بروید (وبگر دید) در زمین باز ببیند کہ چطور شد انجام تکذیب (وانکار) کنندگان؟
قُل لِّمَن مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ قُل لِّلَّهِۚ كَتَبَ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَۚ لَيَجۡمَعَنَّكُمۡ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا رَيۡبَ فِيهِۚ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 6:12بگو در زیر تصّرف کیست مخلوقاتِ کہ در آسمان ہا ودر زمین است؟توخودبگو ھمہ در زیر تصرف خدا است،خدا لازم کردہ است بر خودرحمت را(برای کسیکہ مستحق رحمۃ باشد) البتہ خداجمع کند شما را (برای رحمت یا عذاب) در روز قیامت کہ دران ھیچ شکّی نیست (امّا) آنانکہ درنقصان انداختہ اند جان ہای خودرا پس ایمان نہ می آرند بآن۔
۞وَلَهُۥ مَا سَكَنَ فِي ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Open ayah 6:13وفقط درتصّرف خداست ہرچہ کہ آرام می گیرددرشب و(ہرچہ کہ حرکت می کند) در روز،واوبسیار شنواو دانا است
قُلۡ أَغَيۡرَ ٱللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيّٗا فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَهُوَ يُطۡعِمُ وَلَا يُطۡعَمُۗ قُلۡ إِنِّيٓ أُمِرۡتُ أَنۡ أَكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَسۡلَمَۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 6:14بگو آیا غیر خدا را کارساز خود قرار می دھم؟ در صورت کہ آفرینندۂ آسمان ہا و زمین فقط اواست، واوخوراک (رزق) مید ھد تمام مخلوقات را، واورا خوراک دادہ نہ می شود (یعنی او بہ خوراک محتاج نیست)بگو مرا حکم شدہ است کہ باشم اوّلین کسیکہ منقادہ شدہ است بہ خدا، ومرا گفتہ شدہ کہ تو مباش از جملۂ مشرکان
قُلۡ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ
Open ayah 6:15بگو البتہ من می تر سم از عذاب روز بزرگ (اگر نافرمانی کنم من رب خود را )
مَّن يُصۡرَفۡ عَنۡهُ يَوۡمَئِذٖ فَقَدۡ رَحِمَهُۥۚ وَذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡمُبِينُ
Open ayah 6:16از کسیکہ دور کردہ شود عذاب خدا دران روز، پس مہر بانی کرد خدا درحق او ،وھمین کامیابی واضح و آشکارا است۔
وَإِن يَمۡسَسۡكَ ٱللَّهُ بِضُرّٖ فَلَا كَاشِفَ لَهُۥٓ إِلَّا هُوَۖ وَإِن يَمۡسَسۡكَ بِخَيۡرٖ فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
Open ayah 6:17و اگر بر ساند ترا خدا ضرری، پس نیست ھیچ دفع کنندہ (ودور کنندۂ) آن ضرررا بہ جزاو تعالی، و اگر برساند ترا فائدۂ،پس ھیچ کس اورا منع کردن نہ می تواند، چون او بہ ھر چیز خوب قادر است
وَهُوَ ٱلۡقَاهِرُ فَوۡقَ عِبَادِهِۦۚ وَهُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡخَبِيرُ
Open ayah 6:18و او غالب است بالای بندگان خود، و اوست خوب دارای حکمت وخوب خبردار۔
قُلۡ أَيُّ شَيۡءٍ أَكۡبَرُ شَهَٰدَةٗۖ قُلِ ٱللَّهُۖ شَهِيدُۢ بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۚ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ لِأُنذِرَكُم بِهِۦ وَمَنۢ بَلَغَۚ أَئِنَّكُمۡ لَتَشۡهَدُونَ أَنَّ مَعَ ٱللَّهِ ءَالِهَةً أُخۡرَىٰۚ قُل لَّآ أَشۡهَدُۚ قُلۡ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ وَإِنَّنِي بَرِيٓءٞ مِّمَّا تُشۡرِكُونَ
Open ayah 6:19بگو (بپرس )کہ چہ چیز بزرگ ترو(قابل اعتماد تر) است از لحاظ گواہی بہ نبوتِ من؟ (درجواب) بگو کہ خدا (از ھمہ بزرگ تر است ) واو گواہ است درمیان من و شما۔ و(دیگر گواہ این است کہ) وحی فرستاد شدہ است بہ سوی من ھمین قرآن، تا بتر سانم بذریعۂ آن شما را وآنان را کہ قرآن بآنھا برسد، آیاشما گواہی مید ھد کہ باخدا معبود ہای دیگر است؟بگومن گواہی نہ می دھم، بگو جزاین دیگر نیست کہ ھمان خدایک معبود یکتا ہست وبس،و من بیزارم از ھرچیز یکہ شما باخدا شریک می آرید۔
ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَعۡرِفُونَهُۥ كَمَا يَعۡرِفُونَ أَبۡنَآءَهُمُۘ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 6:20آنان را کہ کتاب دادہ ایم می شنا سند پیغمبر را قسمیکہ می شنا سند پسران خودرا۔ (البتہ) آنانکہ در نقصان انداختہ اند جا نہای خودرا پس آنھا ایمان نہ می آرند بآن (واھل کتاب از ھمین قسم اند)، لذا ایمان نہ می آرند
وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Open ayah 6:21وکیست ظالم تر از کسیکہ افترا کند بر خدا دروغ رایا کہ دروغ شما رد آیا ت و احکام خدا را، یقینًا کامیاب نہ می شوند ظالمان۔
وَيَوۡمَ نَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ أَيۡنَ شُرَكَآؤُكُمُ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ
Open ayah 6:22وروزیکہ جمع کنیم ھمگی آنھارا (عابد ھا ومعبود ھارا) یکجا باز گوایم (بپر سیم) مشرکان را کہ کجاست آن شریک ہای مقرر کردۂ شما کہ آنہا را باخدا شریک گمان می کردید؟۔
ثُمَّ لَمۡ تَكُن فِتۡنَتُهُمۡ إِلَّآ أَن قَالُواْ وَٱللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشۡرِكِينَ
Open ayah 6:23باز نباشد انجام شرک وجواب شان بجز اینکہ گویند قسم بہ خدا پروردگار ماکہ نبودیم ما شریک آرند گان
ٱنظُرۡ كَيۡفَ كَذَبُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡۚ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
Open ayah 6:24ببین چگونہ دروغ گویند برجان خود ھا و غائب شود از آنھا آن معبود ھای کہ بہ خدا شریک افترا می کردند۔
وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُ إِلَيۡكَۖ وَجَعَلۡنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ أَكِنَّةً أَن يَفۡقَهُوهُ وَفِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٗاۚ وَإِن يَرَوۡاْ كُلَّ ءَايَةٖ لَّا يُؤۡمِنُواْ بِهَاۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوكَ يُجَٰدِلُونَكَ يَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 6:25واز مشرکان کسی ہست کہ گوش می گیرد متوجہ شدہ بہ سوی تو و (لیکن) آفریدیم در دل ہای آنھا پردھابرای اینکہ نہ فہمند وآفریدیم در گوش ہای آنھا گرانی وثقل (تا نشنوند،زیر اکہ)واگرببینند تمام معجزھای ممکنہ را باز ھم بآن ایمان نہ می آرند، حتی کہ ہرگاہ نزد تو آیند باتو مناقشہ می کنند و می گویند آن کافران کہ نیست این قرآن مگر افسانہ ہای مردم۔پیشین
وَهُمۡ يَنۡهَوۡنَ عَنۡهُ وَيَنۡـَٔوۡنَ عَنۡهُۖ وَإِن يُهۡلِكُونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡ وَمَا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 6:26وآنھا مردم را منع می کنند از قرآن و خود ھم دورمی شوند ازان، ودر ھلاکت نہ می اندازند مگر جان ہای خودرا، و احساس نہ می کنند۔
وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذۡ وُقِفُواْ عَلَى ٱلنَّارِ فَقَالُواْ يَٰلَيۡتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِـَٔايَٰتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
Open ayah 6:27واگر بینی تو اے مخاطب چون ایستاد کردہ شوندکافران برکنارۂ دوزخ، پس گویندآنھا ای کاش پس گردانیدہ شویم بہ دنیاوباز تکذیب نہ کنیم آیات پروردگار خودرا،بلکہ وشویم ازجملۂ مؤمنان
بَلۡ بَدَا لَهُم مَّا كَانُواْ يُخۡفُونَ مِن قَبۡلُۖ وَلَوۡ رُدُّواْ لَعَادُواْ لِمَا نُهُواْ عَنۡهُ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ
Open ayah 6:28(از صدق دل نہ گویند) بلکہ ظاھر شود بآنھا جزای چیز یکہ می پوشانیدند آنرا پیش ازین، واگر (بالفرض) پس گردانیدہ شوند بد نیا البتہ باز گردند بہ سوی ہمان کفری کہ منع کردہ شدہ بودند ازان، ویقیناً آنھا دروغ گویند (درین کہ ماایمان می آریم)
وَقَالُوٓاْ إِنۡ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنۡيَا وَمَا نَحۡنُ بِمَبۡعُوثِينَ
Open ayah 6:29وگفتند (منکران آخرت کہ) نیست ھیچ زندگی بہ جز ھمین زندگی دنیا مان، و نیستیم ما دوبارہ زندہ کردہ شد گان
وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذۡ وُقِفُواْ عَلَىٰ رَبِّهِمۡۚ قَالَ أَلَيۡسَ هَٰذَا بِٱلۡحَقِّۚ قَالُواْ بَلَىٰ وَرَبِّنَاۚ قَالَ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ
Open ayah 6:30واگر ببینی تو ای مخاطب چون ایستادہ کردہ شوندکفار بہ حضور پروردگارشان (پس)گوید پروردگارآیانیست این زندگی راست وبرحق؟گویند بلی راست است، قسم بہ پروردگار مان، گوید خدا پس بچشیدوتجربہ کنید عذاب را بہ سبب کفر تان درد دنیا
قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱللَّهِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَتۡهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ قَالُواْ يَٰحَسۡرَتَنَا عَلَىٰ مَا فَرَّطۡنَا فِيهَا وَهُمۡ يَحۡمِلُونَ أَوۡزَارَهُمۡ عَلَىٰ ظُهُورِهِمۡۚ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ
Open ayah 6:31یقینًا نقصان کردند (بجان خود) آنا نکہ دروغ پنداشتند ملاقات خدارا (در روز قیامت) تا آنکہ چون بیاید بآنھا قیامت ناگہانی (پس)گویند ای افسوس مارا بر اینکہ کو تاہی کردیم در با رۂ (ایمان بہ) قیامت، دران حالیکہ بردار ند بار ہای (گناہای)خودرا بر پشت ہایشان ،خبردار بداست آنچہ می بردارند
وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا لَعِبٞ وَلَهۡوٞۖ وَلَلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Open ayah 6:32ونیست زندگانی دنیا مگر بازی ومشغولی و البتہ خانۂ آخرت بہتر ست برای آنانکہ پر ھیز گاری اختیار می کنند، آیا پس شما عقل ندارید؟
قَدۡ نَعۡلَمُ إِنَّهُۥ لَيَحۡزُنُكَ ٱلَّذِي يَقُولُونَۖ فَإِنَّهُمۡ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَٰكِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ
Open ayah 6:33البتہ مامیدانیم کہ آزردہ می ساز دترا آنچہ آنھامی گو یند، پس (درحقیقت) آنھا تراتکذیب نہ می کنند،و لیکن این ظالمان از آیت ہای خدا انکار می کنند
وَلَقَدۡ كُذِّبَتۡ رُسُلٞ مِّن قَبۡلِكَ فَصَبَرُواْ عَلَىٰ مَا كُذِّبُواْ وَأُوذُواْ حَتَّىٰٓ أَتَىٰهُمۡ نَصۡرُنَاۚ وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَٰتِ ٱللَّهِۚ وَلَقَدۡ جَآءَكَ مِن نَّبَإِيْ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
Open ayah 6:34والبتہ تکذیب کردہ شد دیگر پیغمبران پیش از تو،پس صبر کردند بر تکذیب مردم، و اذیت ہادادہ شدند تاآنکہ آمد بآنھا مدد ما، و نیست ھیچ تغیر دھندۂ مصداق سخن ہای خدا را، والبتہ آمدہ است بہ تو(درین کتاب) از خبر تکذیب دیگر پیغمبران
وَإِن كَانَ كَبُرَ عَلَيۡكَ إِعۡرَاضُهُمۡ فَإِنِ ٱسۡتَطَعۡتَ أَن تَبۡتَغِيَ نَفَقٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ أَوۡ سُلَّمٗا فِي ٱلسَّمَآءِ فَتَأۡتِيَهُم بِـَٔايَةٖۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَمَعَهُمۡ عَلَى ٱلۡهُدَىٰۚ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ
Open ayah 6:35واگر مشکل وگران تمام شود بر تو اعراض کردن آنہا (از ایمان)پس اگر بتوانی کہ جستجو کنی سوراخ وراہی را در زیر زمین، یا زینۂ را درآسمان تا بیاری بآنھا (از زمین یا آسمان) معجزۂ (پس چنین کن) واگر می خواست خدا البتہ جمع می کرد ھمہ را بہ راہ راست، پس مشو ازجملۂ نادانان (بہ حکمت خدا وندی)
۞إِنَّمَا يَسۡتَجِيبُ ٱلَّذِينَ يَسۡمَعُونَۘ وَٱلۡمَوۡتَىٰ يَبۡعَثُهُمُ ٱللَّهُ ثُمَّ إِلَيۡهِ يُرۡجَعُونَ
Open ayah 6:36جز این نیست کہ می پذیرند دعوت ترا آنانکہ می شنوند (سخن حق را) وکفاریکہ مانند مردگان اند (وحق را نہ می شنوند) زندہ می کند خدا آنھا را وبعدًا فقط بدر بار او باز گردانیدہ شوند
وَقَالُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قُلۡ إِنَّ ٱللَّهَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن يُنَزِّلَ ءَايَةٗ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 6:37وگفتند مشرکین (بطورا اعتراض )کہ چرانازل کردہ نہ شد بر پیغامبرمعجزۂ از طرف پرورد گارش؟ بگو یقینا خدا قادر است برینکہ نازل کند معجزۂ (از نزد خود)و لیکن زیادہ تر آنھا نمید انند (حکمت نازل نہ کردن معجزۂ فرمایشی را )
وَمَا مِن دَآبَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا طَٰٓئِرٖ يَطِيرُ بِجَنَاحَيۡهِ إِلَّآ أُمَمٌ أَمۡثَالُكُمۚ مَّا فَرَّطۡنَا فِي ٱلۡكِتَٰبِ مِن شَيۡءٖۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ يُحۡشَرُونَ
Open ayah 6:38ونیست ھیچ حیوان روندۂ در زمین، و نہ ھیچ پرندۂ کہ می پرد بہ ھر دوبال خود مگر آنہا جماعت ہای مختلف اند مانند شما (کہ از مقصد آفرینش خود تجاوز نہ می کنند) وما کوتاہی نہ کردیم درکتاب (قرآن)از بیان ھیچ چیز ضروری، باز (ھمگی) بہ طرف پروردگار شان جمع کردہ شوند۔
وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا صُمّٞ وَبُكۡمٞ فِي ٱلظُّلُمَٰتِۗ مَن يَشَإِ ٱللَّهُ يُضۡلِلۡهُ وَمَن يَشَأۡ يَجۡعَلۡهُ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 6:39وآنانکہ تکذیب نمودند آیات ودلائل بیان کردۂ مارا آنھا (در حقیقت) کران و گنگان اند (کہ ھمیشہ) در تاریکی ہای جھل می باشند، کسی را کہ خدا خواہد او را گمراہ می سازد، وکسی را کہ خواہد می گرداند (یعنی می برد)اورابراہ راست
قُلۡ أَرَءَيۡتَكُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُ ٱللَّهِ أَوۡ أَتَتۡكُمُ ٱلسَّاعَةُ أَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَدۡعُونَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
Open ayah 6:40بگو آگاہ سازید مرا کہ اگر آید بہ شما عذاب خدا یا بیاید بہ شما قیامت؟ آیا دران وقت (نیز) فریاد می کنید غیر خدا را (برای مدد خودھا)؟ اگر ہستید شما صادق (درین کہ غیر خداھم مدد کردن می تواند؟ والعیاذ بااللّٰہ)
بَلۡ إِيَّاهُ تَدۡعُونَ فَيَكۡشِفُ مَا تَدۡعُونَ إِلَيۡهِ إِن شَآءَ وَتَنسَوۡنَ مَا تُشۡرِكُونَ
Open ayah 6:41بلکہ(دران وقت)فقط خدارافریاد می کنید و بس، پس دور می کند از شما آنچہ را کہ فریاد می کنید (او را برای دور کردن آن) اگر خواہد دور کردن آن را،وفراموش می کنید دران وقت آنچہ را کہ با او شریک مقرر می کنید
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٖ مِّن قَبۡلِكَ فَأَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمۡ يَتَضَرَّعُونَ
Open ayah 6:42والبتہ فرستادیم پیغامبران را بہ سوی امت ہای کہ پیش از تو بودند (لیکن تکذیب نمودند آن ھاپیغامبران را)پس گرفت کردیم آنھا را بذریعۂ سختی ہا ومصیبت ہا تا تضرّع نمایند (ومنقاد شوند
فَلَوۡلَآ إِذۡ جَآءَهُم بَأۡسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَٰكِن قَسَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:43پس چراوقتیکہ آمدبآنھاسختی وعذاب ما عاجزی نہ کردند،ومنقادنہ شدند؟ولیکن سخت شد دل ہایشان وخوب صورت نمود برای شان شیطان آنچہ راکہ قبلاً می کردند
فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِۦ فَتَحۡنَا عَلَيۡهِمۡ أَبۡوَٰبَ كُلِّ شَيۡءٍ حَتَّىٰٓ إِذَا فَرِحُواْ بِمَآ أُوتُوٓاْ أَخَذۡنَٰهُم بَغۡتَةٗ فَإِذَا هُم مُّبۡلِسُونَ
Open ayah 6:44پس ہرگاہ ترک کردند (مانند فراموش شدہ) آن کلام را کہ نصیحت کردہ شدہ بودند بآن، کشادیم بر آنہا (امتحاناً) دروازۂ ہر چیز را تا آنکہ چون خورسند شدند بآنچہ دادہ شدہ بودند(باز)گرفت کردیم آنھا را ناگہانی، پس دفعۃً آنھانا امید شدند
فَقُطِعَ دَابِرُ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْۚ وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 6:45لذا بیخ کن کردہ شد آن قوم ظالم را، و تمام شکروستایش خدایرا کہ پروردگار تمامی عالم است
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَخَذَ ٱللَّهُ سَمۡعَكُمۡ وَأَبۡصَٰرَكُمۡ وَخَتَمَ عَلَىٰ قُلُوبِكُم مَّنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِهِۗ ٱنظُرۡ كَيۡفَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ ثُمَّ هُمۡ يَصۡدِفُونَ
Open ayah 6:46بگو آگاہ سازید مرا کہ اگر گیرد خدا از شما قوّۃ شنوائی و قوّۃ بینائی تان را، و مہر زند بردل ہای شما، کیست آن معبود واقعی بہ جز خدا کہ پس بیارد بہ شما ہر یک را؟ تو ببین کہ چطور بہ اسلوب ہای مختلف بیان می کنیم دلائل توحید را؟ بازھم آنھا اعراض می کنند
قُلۡ أَرَءَيۡتَكُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُ ٱللَّهِ بَغۡتَةً أَوۡ جَهۡرَةً هَلۡ يُهۡلَكُ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Open ayah 6:47بگو آگاہ سازید مرا کہ اگر بیاید بہ شما عذاب خدا مخفی و ناگہانی، یا آشکارا علناً، (پس شما چہ می توایند کرد؟زیرا) ھلاک کردہ نہ می شود مگر قوم ظالم و ستمگاررا
وَمَا نُرۡسِلُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَۖ فَمَنۡ ءَامَنَ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
Open ayah 6:48وما نہ می فریستیم پیغامبران را مگر مردم را مژدہ دھند ہ و تر سانندہ،لذا ہر کس کہ ایمان آورد و اعمال خودرا اصلاح کرد پس ھیچ ترسی نخواہد بود بر آنہا (در روز آخرت ) و نہ آنہا غمگین شوند
وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَمَسُّهُمُ ٱلۡعَذَابُ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ
Open ayah 6:49و آنانکہ دورغ پندا شتندآیات مارا رسد بآنھا عذاب (ما) بہ سبب آنکہ نافرمانی می کردند
قُل لَّآ أَقُولُ لَكُمۡ عِندِي خَزَآئِنُ ٱللَّهِ وَلَآ أَعۡلَمُ ٱلۡغَيۡبَ وَلَآ أَقُولُ لَكُمۡ إِنِّي مَلَكٌۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّۚ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُۚ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ
Open ayah 6:50بگو (اعلان کن کہ)من نہ می گویم بہ شما (یعنی دعوا نہ می کنم) کہ نزد من خزانہ ہای خدا است، و نہ من دعوا دارم کہ میدانم چیز ہای غائب از عقل وحوّاس را، ونہ می گویم بہ شما کہ من فرشتہ ام (پس) من متابعت نہ می کنم مگر آنچہ را کہ بطور وحی فرستادہ می شود بہ من، بگو آیا برابر است کو رو بینا؟ (کافر ومسلمان) آیا شما فکر نمیکنید؟
وَأَنذِرۡ بِهِ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَن يُحۡشَرُوٓاْ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ لَيۡسَ لَهُم مِّن دُونِهِۦ وَلِيّٞ وَلَا شَفِيعٞ لَّعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ
Open ayah 6:51وبتر سان بذریعۂ قرآن آنان راکہ می ترسند ازجمع شدن بدر بار پروردگار خود،(چون) نیست ایشان را غیراز خدا ھیچ کارسازی ونہ ھیچ واسطہ وسفارش کنندۂ، (بترسان آنہارا) تا ایشان تقوا اختیار کنند
وَلَا تَطۡرُدِ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجۡهَهُۥۖ مَا عَلَيۡكَ مِنۡ حِسَابِهِم مِّن شَيۡءٖ وَمَا مِنۡ حِسَابِكَ عَلَيۡهِم مِّن شَيۡءٖ فَتَطۡرُدَهُمۡ فَتَكُونَ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 6:52ودور مکن از مجلس خود آنان را کہ می خوانند پروردگار خودرا پگاہ و بیگاہ، ومی خواہند رضای خدا را، نیست بر ذمۂ تو از محا سبۂ آنھا چیزی، و نیست از محاسبۂ تو بر ذمۂ آنھا چیزی (چنین مکن کہ)پس دورکنی آنھا را وباز شوی از جملۂ ظالمان۔
وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لِّيَقُولُوٓاْ أَهَٰٓؤُلَآءِ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مِّنۢ بَيۡنِنَآۗ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِٱلشَّٰكِرِينَ
Open ayah 6:53وھمچنان آزمودیم بعض آنھا را (کفاررا) بذریعۂ بعض (کہ مسلمانان باشند) تا بگو یند کفار :آیا این ہا ھمان مردم اند کہ احسان کردہ است خدا برآنھا ازجملۂ ما؟ (بلی) آیا نیست خدا خوب دانا بہ شکر گذاران؟
وَإِذَا جَآءَكَ ٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِنَا فَقُلۡ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡۖ كَتَبَ رَبُّكُمۡ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَ أَنَّهُۥ مَنۡ عَمِلَ مِنكُمۡ سُوٓءَۢا بِجَهَٰلَةٖ ثُمَّ تَابَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَصۡلَحَ فَأَنَّهُۥ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 6:54وچون بیا یند نزد تو آنانکہ ایمان دارند بہ آیات ما، پس بگو سلام بر شما (ودیگر اینکہ) لازم کردہ است پروردگار شما بر خود رحمت را (بر بندگان مستحق رحمت) باین طور کہ ہرکس کہ کار بد کند بہ نادانی، وباز توبہ کند بعد ازان، واصلاح کند عمل خودرا پس یقینًا خدا بسیار آمرز ندہ و بسیار مہربان است(درحق او)
وَكَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ وَلِتَسۡتَبِينَ سَبِيلُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
Open ayah 6:55و ھم چنان تفصیلاً بیان می کنیم آیات خودرا (تا بفہمند)وتاظاھر شود راہ و طریقہ مجرمان
قُلۡ إِنِّي نُهِيتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۚ قُل لَّآ أَتَّبِعُ أَهۡوَآءَكُمۡ قَدۡ ضَلَلۡتُ إِذٗا وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُهۡتَدِينَ
Open ayah 6:56بگو مرا منع کردہ شدہ از ینکہ عبادت کنم چیزی ہای را کہ شما می خوانید (در مشکلات خود) غیر ازخدا، بگو من متابعت نہ می کنم خواہشات شمارا، البتہ من گمراہ شوم دران صورت، ونہ باشم از جملۂ ھدایت یافتگان
قُلۡ إِنِّي عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبۡتُم بِهِۦۚ مَا عِندِي مَا تَسۡتَعۡجِلُونَ بِهِۦٓۚ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِۖ يَقُصُّ ٱلۡحَقَّۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡفَٰصِلِينَ
Open ayah 6:57بگو من قائم ام بد دلیل واضح از طرف ربّ خود، حالا کہ شما تکذیب نمودہ اید آن را، ونیست نزد من آنچہ (آن عذابی) کہ آن را شما بہ زودی می خواہید (چون)نیست حکم (بہ نزول عذاب یا رحمت )مگر خدارا کہ اوبیان می کند سخن حق را، واوبہترین فیصلہ کنندگان است
قُل لَّوۡ أَنَّ عِندِي مَا تَسۡتَعۡجِلُونَ بِهِۦ لَقُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۗ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 6:58بگواگرنزدمن می بودچیز یکہ شمابہ زودی می خواہیدآن را البتہ قبلاً فیصلہ کردہ می شدمعاملہ دربین من وشما،(دیگراینکہ مرابہ عذاب چہ تعلّق است؟)زیراخداخوب دانا است بہ احوال ستمگاران
۞وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلۡغَيۡبِ لَا يَعۡلَمُهَآ إِلَّا هُوَۚ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۚ وَمَا تَسۡقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعۡلَمُهَا وَلَا حَبَّةٖ فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡأَرۡضِ وَلَا رَطۡبٖ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ
Open ayah 6:59فقط نزد خدا است کلید ھا(واسباب)علم غیب کہ نمید اند آن را مگر خدا، و مید اند خدا ہر چہ راکہ درخشکی ودربحراست، ونہ می افتد ھیچ بر گی ازدرخت ہای عالم مگر میداند آنرا خدا، و نہ می افتد ھیچ دانۂ در تا ریکہای زمین ونیست ھیچ چیزی تر ونہ خشک مگر تفصیل آن در کتاب واضح درج است
وَهُوَ ٱلَّذِي يَتَوَفَّىٰكُم بِٱلَّيۡلِ وَيَعۡلَمُ مَا جَرَحۡتُم بِٱلنَّهَارِ ثُمَّ يَبۡعَثُكُمۡ فِيهِ لِيُقۡضَىٰٓ أَجَلٞ مُّسَمّٗىۖ ثُمَّ إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ ثُمَّ يُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:60و خدا آنست کہ وفات می کناند (می خواباند)شما را در شب و میداند آنچہ راکہ کسب می کنید در روز، باز بیدار می کند شمارا در روز تابہ تکمیل رسایندہ شود وقت مقررکردہ شدہ برای زندگی شما، باز بطرف اوست باز گشت شما، باز آگاہ ساز د شما را بآ نچہ می کردید در دنیا
وَهُوَ ٱلۡقَاهِرُ فَوۡقَ عِبَادِهِۦۖ وَيُرۡسِلُ عَلَيۡكُمۡ حَفَظَةً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ تَوَفَّتۡهُ رُسُلُنَا وَهُمۡ لَا يُفَرِّطُونَ
Open ayah 6:61و خدا غالب است بالای بندگان خود، و روان می کند برای شما محافظ ہا،تا آنکہ چون بیایدبہ یکی از شما وقت موتِ او، پس قبض می کند روح اورا فر شتہ ہای ارسال کردۂ ما، و آن ہا در حکم ما کوتاہی نہ می کنند۔
ثُمَّ رُدُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ مَوۡلَىٰهُمُ ٱلۡحَقِّۚ أَلَا لَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَهُوَ أَسۡرَعُ ٱلۡحَٰسِبِينَ
Open ayah 6:62باز پس گردایندہ شوند بہ طرف خدا ی کہ متصّرف واقعی آنھا است، خبردار کہ حکم درآنجا خاص خدا راست، و او تیز ترین حساب گیرند گان است۔
قُلۡ مَن يُنَجِّيكُم مِّن ظُلُمَٰتِ ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ تَدۡعُونَهُۥ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةٗ لَّئِنۡ أَنجَىٰنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّٰكِرِينَ
Open ayah 6:63بگو کیست کہ نجات دھد شمارا از تاریکی ہای بیابان ودریا؟ حالاً کہ شماخدارامی خوانید بہ عاجزی و خفیہ ومی گوئید کہ قسم است کہ اگر خدانجات دھد مارا ازین تاریکی ہا، ضرورمی شویم از جملۂ شکر گذاران۔
قُلِ ٱللَّهُ يُنَجِّيكُم مِّنۡهَا وَمِن كُلِّ كَرۡبٖ ثُمَّ أَنتُمۡ تُشۡرِكُونَ
Open ayah 6:64بگو خدا نجات می د ھد شمارا از ان تاریکی ہا (بلکہ)و ازہر مصیبتی، باز ھم شما شریک مقرر می کنید بااو
قُلۡ هُوَ ٱلۡقَادِرُ عَلَىٰٓ أَن يَبۡعَثَ عَلَيۡكُمۡ عَذَابٗا مِّن فَوۡقِكُمۡ أَوۡ مِن تَحۡتِ أَرۡجُلِكُمۡ أَوۡ يَلۡبِسَكُمۡ شِيَعٗا وَيُذِيقَ بَعۡضَكُم بَأۡسَ بَعۡضٍۗ ٱنظُرۡ كَيۡفَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَفۡقَهُونَ
Open ayah 6:65بگو ھمان خدا قدرت دارد کہ بفر ستد بر شما عذابی را از بالای سر تان (آسمان)ویا از زیر پا ہا یتان (زمین)یا بگر داند شما را گروہ ہای مختلف و بچشاند بہ بعض شما عذاب بعض دیگررا، توجہ کن کہ چطور بہ اسلوب ہای مختلف بیان می کنیم دلائل قدرت خود را تا مردم بفہمند
وَكَذَّبَ بِهِۦ قَوۡمُكَ وَهُوَ ٱلۡحَقُّۚ قُل لَّسۡتُ عَلَيۡكُم بِوَكِيلٖ
Open ayah 6:66ودروغ پندا شتندآن کتاب را قوم تو، حالاً کہ آن حق وراست است، بگو نیستم من بر علیہ شما وکیل (یعنی اختیار عذاب بہ من سپردہ نہ شدہ)
لِّكُلِّ نَبَإٖ مُّسۡتَقَرّٞۚ وَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 6:67ہر سخن رایک وقت مقرراست، (ازانجملہ آمدن عذاب است بہ شما) و بہ زوردی شما خواہید دانست (کہ آن حق بودہ است)
وَإِذَا رَأَيۡتَ ٱلَّذِينَ يَخُوضُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا فَأَعۡرِضۡ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيۡرِهِۦۚ وَإِمَّا يُنسِيَنَّكَ ٱلشَّيۡطَٰنُ فَلَا تَقۡعُدۡ بَعۡدَ ٱلذِّكۡرَىٰ مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 6:68وچون ببینی آنان راکہ فرومی روند در تمسخرآیات ماپس اعراض کن ازآنھا تا آنکہ شروع کنند درسخن دیگر بجز تمسخرقرآن،واگر فراموش کنانید ترا ای مخاطب شیطان کہ (بآنھا نشستی) پس تو بعد از یاد آمدن ھمرای قوم ظالم در یکجا منشین
وَمَا عَلَى ٱلَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنۡ حِسَابِهِم مِّن شَيۡءٖ وَلَٰكِن ذِكۡرَىٰ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ
Open ayah 6:69ونیست بر پرھیز گاران ازحساب گناہ کفار چیزی ، ولیکن لازم است بر پرہیز گاران نصیحت کردن دیگران تاآنہا تقوی وایمان اختیار کنند
وَذَرِ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ دِينَهُمۡ لَعِبٗا وَلَهۡوٗا وَغَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَاۚ وَذَكِّرۡ بِهِۦٓ أَن تُبۡسَلَ نَفۡسُۢ بِمَا كَسَبَتۡ لَيۡسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٞ وَلَا شَفِيعٞ وَإِن تَعۡدِلۡ كُلَّ عَدۡلٖ لَّا يُؤۡخَذۡ مِنۡهَآۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ أُبۡسِلُواْ بِمَا كَسَبُواْۖ لَهُمۡ شَرَابٞ مِّنۡ حَمِيمٖ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ
Open ayah 6:70(اعراض کن)و بگذارآنان راکہ گردایندہ اند دین خودرا بازی ومشغولی خود،وفریفتہ کردہ است آنھارازندگانی دنیا (البتہ) نصیحت کن مردم رابذریعۂ قرآن تاقیدکردہ نشود دردوزخ کسی را بہ سبب آنچہ کردہ است ازکفر،حالاً کہ نیست اورا غیر از خدا ھیچ مدد گاری ونہ واسطۂ، واگر اداکند آن شخص مجرم فدیۂ کامل دربرابرگناہ خود کاملاً قبول کردہ نہ شود ازو،ھمین گروہ فریفتہ شدہ بہ زندگانی دنیاآنان اندکہ قید کردہ شونددردوزخ بہ سبب آنچہ کردہ بودند، و آنھا را نوشیدنی باشد از آب جوشیدہ،وباشدآنھاراعذاب دردناک بہ سبب کفر یکہ می کردند درد نیا
قُلۡ أَنَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰٓ أَعۡقَابِنَا بَعۡدَ إِذۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ كَٱلَّذِي ٱسۡتَهۡوَتۡهُ ٱلشَّيَٰطِينُ فِي ٱلۡأَرۡضِ حَيۡرَانَ لَهُۥٓ أَصۡحَٰبٞ يَدۡعُونَهُۥٓ إِلَى ٱلۡهُدَى ٱئۡتِنَاۗ قُلۡ إِنَّ هُدَى ٱللَّهِ هُوَ ٱلۡهُدَىٰۖ وَأُمِرۡنَا لِنُسۡلِمَ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 6:71بگوآیا می خوانیم(فریادمی کنیم درحاجات خود)غیر از خدا چیزی راکہ نہ نفع رسانیدن می تواند بہ ماونہ ضرر، وپس گردانیدہ می شویم بہ عقب خودہا (یعنی گمراہ می شویم) بعد ازینکہ ھدایت کرد خدامارا؟ مانند کسیکہ تابع خواہشات گردانیدہ شیاطین او را بہ زمین زدند در حالت حیرانی،واورا رفقای باشدکہ دعوت مید ھند ویرابہ طرف دین، پسندیدۂ خود، ومی گویند بیابہ نزد ما(ودین ماراقبول کن) توبگوکہ ھدایت صحیح ھدایت خدا است وبس، وبگو حکم شدہ است مارا کہ منقاد شویم بہ پروردگار تمام عالم
وَأَنۡ أَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَٱتَّقُوهُۚ وَهُوَ ٱلَّذِيٓ إِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ
Open ayah 6:72ونیزماراحکم شدہ است کہ قائم کنیدنماز راوازخدابترسید،وخدا ھمانست کہ صرف بدر بار او حشر کردہ می شوید
وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۖ وَيَوۡمَ يَقُولُ كُن فَيَكُونُۚ قَوۡلُهُ ٱلۡحَقُّۚ وَلَهُ ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَ يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِۚ عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِۚ وَهُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡخَبِيرُ
Open ayah 6:73و خدا آنست کہ آفریدہ است آسمان ھا، وزمین را دارای اھداف واقعی و برای مقصد صحیح، ووقتیکہ گوید چیزی را کہ موجود شوپس فوراً ھمان چیز موجود می شود کلام خداراست ودارای احکام واقعی است، وفقط اوراست بادشاہی در روزیکہ دمیدہ شود در صور،واو دانای ھمہ چیز ہای غائب و آشکار است، و ھمان خدا دارا ی حکمت وخوب خبردار است از ہر چیز۔
۞وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ ءَازَرَ أَتَتَّخِذُ أَصۡنَامًا ءَالِهَةً إِنِّيٓ أَرَىٰكَ وَقَوۡمَكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
Open ayah 6:74(چگونہ غیر خدا را می پر ستید بلکہ)ویاد آور شوید این قصّہ را چون گفت ابراھیم پدر خود آزر را کہ آیابت ہارا معبود خود قرار می دہی؟ یقیناً من می بینم ترا وقوم ترا در گمراہی صریح۔
وَكَذَٰلِكَ نُرِيٓ إِبۡرَٰهِيمَ مَلَكُوتَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلِيَكُونَ مِنَ ٱلۡمُوقِنِينَ
Open ayah 6:75وھمچنان(مانند بطلان بت پرستی)نشان دادیم بہ ابراھیم بادشاہی عظیم آسمان ہا و زمین راتا او بفہمد، و شوداو از جملۂ یقین کنندگان (انبیائ)ودانندگان بہ علم ضروری
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيۡهِ ٱلَّيۡلُ رَءَا كَوۡكَبٗاۖ قَالَ هَٰذَا رَبِّيۖ فَلَمَّآ أَفَلَ قَالَ لَآ أُحِبُّ ٱلۡأٓفِلِينَ
Open ayah 6:76(بعد از شناختن سلطنت ہای آسمان وزمین) پس ہر گاہ تاریک شد بروی شب، دیدیک ستارہ را وگفت (بطور تعجب آیا) ھمین است پروردگار من؟ پس چون آن ستارہ غروب کرد یعنی غائب شدگفت دوست نمیدارم غائب شوند گان را۔
فَلَمَّا رَءَا ٱلۡقَمَرَ بَازِغٗا قَالَ هَٰذَا رَبِّيۖ فَلَمَّآ أَفَلَ قَالَ لَئِن لَّمۡ يَهۡدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلضَّآلِّينَ
Open ayah 6:77باز چون دید مہتاب را طلوع کنندہ، گفت (آیا)ھمین است پروردگار من؟پس چون دید کہ مہتاب(نیز) غروب کرد گفت اگر ھدایت نہ می کرد مرا پر وردگارم البتہ می شدم من از مرد مان گمراہ
فَلَمَّا رَءَا ٱلشَّمۡسَ بَازِغَةٗ قَالَ هَٰذَا رَبِّي هَٰذَآ أَكۡبَرُۖ فَلَمَّآ أَفَلَتۡ قَالَ يَٰقَوۡمِ إِنِّي بَرِيٓءٞ مِّمَّا تُشۡرِكُونَ
Open ayah 6:78باز چون دید آفتاب را طلوع کنندہ گفت (آیا)ھمین پروردگار من است؟(چونکہ) این بزرگتراست، پس چون آفتاب (ھم)غروب کرد گفت ای قوم من البتہ من بیزارم از ہر چیز یکہ شما بہ خدا شریک می سازید۔
إِنِّي وَجَّهۡتُ وَجۡهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ حَنِيفٗاۖ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 6:79چون من گردانیدہ ام توجہی خودرابہ جانب خدا یکہ ازعدم بوجودآوردہ است آسمان ہا وزمین رادرحالیکہ من نفرت کنندہ ام از شرک، و نیستم من از جملۂ مشرکان۔
وَحَآجَّهُۥ قَوۡمُهُۥۚ قَالَ أَتُحَٰٓجُّوٓنِّي فِي ٱللَّهِ وَقَدۡ هَدَىٰنِۚ وَلَآ أَخَافُ مَا تُشۡرِكُونَ بِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَشَآءَ رَبِّي شَيۡـٔٗاۚ وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيۡءٍ عِلۡمًاۚ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ
Open ayah 6:80ومناقشہ کردند با ابراھیم قوم او(دلیل ہای بی بنیاد قائم نمودند) گفت ابراھیم آیا مناقشہ می کنید بامن دربارۂ (وجود وتوحید) خدا؟ حالاً کہ خدا راہ راست نمودہ است مرا، ونہ می ترسم از چیزہا یکہ شما باخدا شریک می سازیدمگر از ین می ترسم کہ بخواہد پروردگار من چیزی را(دربارۂ من) واحاطہ کردہ است پروردگار من بہ ہر چیز از نگاہ علم، آیا پس یاد آور نہ می شوید( دلائل وحدانیت او را؟)۔
وَكَيۡفَ أَخَافُ مَآ أَشۡرَكۡتُمۡ وَلَا تَخَافُونَ أَنَّكُمۡ أَشۡرَكۡتُم بِٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ عَلَيۡكُمۡ سُلۡطَٰنٗاۚ فَأَيُّ ٱلۡفَرِيقَيۡنِ أَحَقُّ بِٱلۡأَمۡنِۖ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 6:81وچگونہ من می ترسم از چیز ہایکہ شمابہ خدا شریک ساختہ اید، و شما نہ می تر سید از ینکہ باخدا شریک ساختہ اید چیزہای را کہ نازل نہ کردہ است خدا بہ شمابرشراکت آنہا ھیچ دلیلی، پس کدام از دو فریق زیادہ حقدار ا مینت وسلامتی ازعذاب است ؟اگر شما میدایند؟
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَمۡ يَلۡبِسُوٓاْ إِيمَٰنَهُم بِظُلۡمٍ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلۡأَمۡنُ وَهُم مُّهۡتَدُونَ
Open ayah 6:82آنان کہ ایمان آوردہ اند وخلط نہ کردہ اند ایمان خودرابہ شرک ھمین فریق حقدار امنیت اندو ھمین گروہ راہ یاب اند۔
وَتِلۡكَ حُجَّتُنَآ ءَاتَيۡنَٰهَآ إِبۡرَٰهِيمَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦۚ نَرۡفَعُ دَرَجَٰتٖ مَّن نَّشَآءُۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٞ
Open ayah 6:83وھمین دلیل(قطعی) ازطرف مااست کہ دادیم آنرابہ ابراھیم برعلیہ(یعنی درمقابل)قومش،بلند می سازیم از نگاہ مراتب کسی را کہ خواھیم، یقینا پروردگار تو بسیار حکیم ودانا است
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۚ كُلًّا هَدَيۡنَاۚ وَنُوحًا هَدَيۡنَا مِن قَبۡلُۖ وَمِن ذُرِّيَّتِهِۦ دَاوُۥدَ وَسُلَيۡمَٰنَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَىٰ وَهَٰرُونَۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Open ayah 6:84وبخشیدیم بہ ابراہیم اسحاق و یعقوب را کہ ہر یک راھدایت نمودیم، و نوح را (ھم) ھدایت کردہ بودیم پیش ازین ہا، واز نسل ابراھیم ھدایت کردیم داودوسلیمان و ایوب ویوسف وموسٰی وھارون را ،و ھمچنان (بذریعۂ ھدایت) جزا (ثواب)مید ھیم نکو کاران را
وَزَكَرِيَّا وَيَحۡيَىٰ وَعِيسَىٰ وَإِلۡيَاسَۖ كُلّٞ مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Open ayah 6:85و ھدایت نمودیم زکریا و یحیی وعیسی والیاس را کہ ھمہ از نیکان کامل بودند۔
وَإِسۡمَٰعِيلَ وَٱلۡيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطٗاۚ وَكُلّٗا فَضَّلۡنَا عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 6:86و ھدایت نمودیم اسماعیل و یسع و یونس ولوط را، وہر یک را فضیلت دادیم برھمہ معاصرین خود
وَمِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَذُرِّيَّٰتِهِمۡ وَإِخۡوَٰنِهِمۡۖ وَٱجۡتَبَيۡنَٰهُمۡ وَهَدَيۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 6:87وھدایت نمودیم بعض از پدران آنھا را وبعض ازاولاد آنھا را وبعض از برادران آنھا را، وبر گز یدیم آنھا را(برای تبلیغ دین خود) وراہ نمائی کردیم آنھارا بہ راہ راست
ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۚ وَلَوۡ أَشۡرَكُواْ لَحَبِطَ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:88ھمین است ھدایت خدا کہ می رساند بہ ھدایت خود کسی راکہ خواھد از بندگان خود، واگر بالفرض ھمان پیغمبران باخدا شریک می آوردندالبتہ بربادمی شدآنچہ کہ می کردند
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحُكۡمَ وَٱلنُّبُوَّةَۚ فَإِن يَكۡفُرۡ بِهَا هَٰٓؤُلَآءِ فَقَدۡ وَكَّلۡنَا بِهَا قَوۡمٗا لَّيۡسُواْ بِهَا بِكَٰفِرِينَ
Open ayah 6:89این جماعۂ انبیاء آنان اند کہ دادیم بآنہا کتاب و قوّۃ فیصلۂ صحیح، و پیغام رسانی، پس اگر این مشرک ہا کفر کنند باین سہ چیز (پروای نیست) زیرا توفیق دادہ ایم بہ قبول آن چیزھا قومی را کہ نیستند آن را انکار کنندہ۔
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَى ٱللَّهُۖ فَبِهُدَىٰهُمُ ٱقۡتَدِهۡۗ قُل لَّآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ أَجۡرًاۖ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرَىٰ لِلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 6:90این جماعۂ پیغامبران آنان اند کہ ہدایت کرد خدا آنہارا بہ راہ حق، پس توای محمد بطریقۂ آنھا اقتدا کن(در برداشت نمودن اذیت ہا در راہ دعوت) وبگو من نہ می خواھم از شما در مقابل دعوت خود ھیچ مزدی، نیست آن قرآن مگر یاد دھندۂ توحید ونصیحت برای تمام عالم۔
وَمَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓ إِذۡ قَالُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَىٰ بَشَرٖ مِّن شَيۡءٖۗ قُلۡ مَنۡ أَنزَلَ ٱلۡكِتَٰبَ ٱلَّذِي جَآءَ بِهِۦ مُوسَىٰ نُورٗا وَهُدٗى لِّلنَّاسِۖ تَجۡعَلُونَهُۥ قَرَاطِيسَ تُبۡدُونَهَا وَتُخۡفُونَ كَثِيرٗاۖ وَعُلِّمۡتُم مَّا لَمۡ تَعۡلَمُوٓاْ أَنتُمۡ وَلَآ ءَابَآؤُكُمۡۖ قُلِ ٱللَّهُۖ ثُمَّ ذَرۡهُمۡ فِي خَوۡضِهِمۡ يَلۡعَبُونَ
Open ayah 6:91ونشنا ختند (آن مشرک ہا) مرتبۂ خدا را آن مرتبۂ کہ لایق خدا بود، چون گفتند نازل نہ کردہ است خدا بہ ھیچ بشری چیزی را،توبگو کہ نازل کردہ است کتاب را کہ آن را موسی آوردہ است؟ حالاً کہ آن روشنی و ھدایت بود برای ھمہ مردم (لیکن) می گردانید شما آن را بہ شکل ورق ہای کہ بعض آن را آشکارا می کنید، واکثر آن را می پوشایند، ودانا نیدہ شد بہ شماچیز یکہ آن را ندانستہ بود ید نہ شما ونہ پدران شما، درآخر بگو کہ خدا نازل کردہ است آن کتاب را بر من، باز بگذارا ایشان را کہ در غوطہ خوری گناہ خود ہا باز ی کنان باشند۔
وَهَٰذَا كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ مُبَارَكٞ مُّصَدِّقُ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَلِتُنذِرَ أُمَّ ٱلۡقُرَىٰ وَمَنۡ حَوۡلَهَاۚ وَٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ يُؤۡمِنُونَ بِهِۦۖ وَهُمۡ عَلَىٰ صَلَاتِهِمۡ يُحَافِظُونَ
Open ayah 6:92و(بگو) این (قرآن)کتابیست کہ مانازل کردہ ایم آنرادرحالیکہ دارای برکات وتصدیق کنندہ است آن کتاب راکہ پیش از وی بودوتابتر سانی بذریعۂ آن اھل مکہ را و مردمان اطراف آنرا، و آنانکہ ایمان می آرند بہ روز قیامت ایمان می آرند باین کتاب نیز، و آنھا محافظہ کنندہ اند نماز ہای خودرا۔
وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمۡ يُوحَ إِلَيۡهِ شَيۡءٞ وَمَن قَالَ سَأُنزِلُ مِثۡلَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُۗ وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي غَمَرَٰتِ ٱلۡمَوۡتِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ بَاسِطُوٓاْ أَيۡدِيهِمۡ أَخۡرِجُوٓاْ أَنفُسَكُمُۖ ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ عَذَابَ ٱلۡهُونِ بِمَا كُنتُمۡ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ وَكُنتُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِهِۦ تَسۡتَكۡبِرُونَ
Open ayah 6:93وکیست ظالم ترازا نکہ افترا کند بہ خدا دروغ را،یا گوید کہ وحی کردہ شدہ بہ من؟ حالاً کہ و حی کردہ نہ شدہ بہ او چیزی، وکیست ظالم ترا از انکہ گوید من ساختن ونازل کردن می توانم مانند آنچہ خدا نازل کردہ است، وحیران شوی توای مخاطب اگر بینی وقتی را کہ آن ظالمان در سختی ہا ی نزع باشند، و فرشتگان دراز کنندہ باشند دست ہای خود را (بہ طرف آنھا)وبگویند کہ بیرون کنید جان ہای خودرا، امروز جزا دادہ می شوید بہ عذاب ذلیل کنندہ، بہ علت آنکہ می گفتید بر علیہ خدا سخن ناحق را، و بہ سبب اینکہ از آیات خدا تکبرمی کردید
وَلَقَدۡ جِئۡتُمُونَا فُرَٰدَىٰ كَمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَتَرَكۡتُم مَّا خَوَّلۡنَٰكُمۡ وَرَآءَ ظُهُورِكُمۡۖ وَمَا نَرَىٰ مَعَكُمۡ شُفَعَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ زَعَمۡتُمۡ أَنَّهُمۡ فِيكُمۡ شُرَكَٰٓؤُاْۚ لَقَد تَّقَطَّعَ بَيۡنَكُمۡ وَضَلَّ عَنكُم مَّا كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ
Open ayah 6:94(والبتہ خواھیم گفت درروزمحشر) کہ آمدید شما نزد ماتنہاودست خالی، طوریکہ بار اول شمارا (تنہا)آفریدہ بودیم، و بگذاشتید چیز ہای کہ بہ شما دادہ بودیم در پس پشت خود (در دنیا) ونہ می بینیم باشما آن سفارش کنند ھاوواسطہ ہای شما را کہ گمان می کردیدکہ آنھا در پرورش شما باخدا شریک اند، البتہ قطع شدہ است روابط درمیان شما وآنھا، و گم شدہ است از شما آنچہ کہ شما گمان می کردید آنرا واسطہ و(شفیع)
۞إِنَّ ٱللَّهَ فَالِقُ ٱلۡحَبِّ وَٱلنَّوَىٰۖ يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَمُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتِ مِنَ ٱلۡحَيِّۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ
Open ayah 6:95البتہ خدا شگافندہ (رویا نندہ) است تخم غلّہ ہا ودانہ ہای درختان را،اوبیرون می کند زندہ را از مردہ (یعنی ایجاد می کند)و او بیرون کنندۂ (ایجاد کنندۂ) مردہ است از زندہ، ھمین خدا معبود شمااست، پس شما بہ کدام طرف گردانیدہ می شوید
فَالِقُ ٱلۡإِصۡبَاحِ وَجَعَلَ ٱلَّيۡلَ سَكَنٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ حُسۡبَانٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ
Open ayah 6:96(ھمان) خدا شگافندۂ یعنی بیرون کنندۂ روشنی صبح است (از تاریکی شب) وھمان خدا گردانیدہ است شب را وقت آرام شما، و گردانیدہ است آفتاب و مہتاب را آلۂ حساب سال وماہ (برای شما) ھمین (نظام شبا روزی وآفتاب ومہتاب) اندازۂ خدای بسیار غالب و دانا ست۔
وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلنُّجُومَ لِتَهۡتَدُواْ بِهَا فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۗ قَدۡ فَصَّلۡنَا ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
Open ayah 6:97وخدا آنست کہ آفریدہ است برای شما ستارھا را، تاراہ یاب شوید بذریعۂ آن در تاریکی ہای بیابان (خشکی) و تاریکی ہای بحر، واقع کہ ما تفصیلاً بیان کردیم دلائل تو حید را برای قوم کہ مید انند۔
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ فَمُسۡتَقَرّٞ وَمُسۡتَوۡدَعٞۗ قَدۡ فَصَّلۡنَا ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَفۡقَهُونَ
Open ayah 6:98ھمان خدا آنست کہ آفرید شما را از یک شخص واحد، پس برای شما قرار گاہ است (در دنیا) وامانت گاہ است (در قبر) واقع کہ تفصیلاً بیان کردیم آیات تو حید را برای قومی کہ می فہمند
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ نَبَاتَ كُلِّ شَيۡءٖ فَأَخۡرَجۡنَا مِنۡهُ خَضِرٗا نُّخۡرِجُ مِنۡهُ حَبّٗا مُّتَرَاكِبٗا وَمِنَ ٱلنَّخۡلِ مِن طَلۡعِهَا قِنۡوَانٞ دَانِيَةٞ وَجَنَّٰتٖ مِّنۡ أَعۡنَابٖ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلرُّمَّانَ مُشۡتَبِهٗا وَغَيۡرَ مُتَشَٰبِهٍۗ ٱنظُرُوٓاْ إِلَىٰ ثَمَرِهِۦٓ إِذَآ أَثۡمَرَ وَيَنۡعِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكُمۡ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 6:99وخدا آنست کہ فروآورد(بارا نید)از آسمان آب را، پس بیرون کردیم (رویا نیدیم) بہ ذریعۂ آن آب ہر گونہ گیاہ را، باز بیرون کردیم بذریعۂ ہمان آب سبزۂ راکہ بیرون می کنیم ازان دانہ ہای بایک دیگر پیوستہ را، واز درختِ خرما از شگوفۂ آن خوشہ ہای می باشد قریب بہ زمین، و بیرون کردیم (رویا نیدیم) بآن آب باغ ہا را از درخت ہای انگور، وبیرون کردیم درخت زیتون و درخت انار را در حال کہ بعضِ آن ھامشابہ یک دیگرمی باشد وبعض مشابہ نہ می باشد،نگاہ کنید یعنی(تو جّہ)کنید بہ طرف میوۂ آن درخت، چون میوۂ آن ظاھر شود ونگاہ کنید بہ پختہ شدن آن، یقینا درین نباتات دلائل است بر قدر ت خدا برای قوم کہ یقین می کنند۔
وَجَعَلُواْ لِلَّهِ شُرَكَآءَ ٱلۡجِنَّ وَخَلَقَهُمۡۖ وَخَرَقُواْ لَهُۥ بَنِينَ وَبَنَٰتِۭ بِغَيۡرِ عِلۡمٖۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يَصِفُونَ
Open ayah 6:100(لیکن بآن آیات یقین نہ کر دند بلکہ) و مقرر کردند باخدا شریک ہااز قسم جنّات حالاً کہ جنّات را نیز خدا آفریدہ است، وساختند برای خدا پسران و دختران بہ نادانی خود، حالاً کہ خداپاک و بلند رتبہ ست از آنچہ کہ درحق اوبیان می کنند .
بَدِيعُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُۥ وَلَدٞ وَلَمۡ تَكُن لَّهُۥ صَٰحِبَةٞۖ وَخَلَقَ كُلَّ شَيۡءٖۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ
Open ayah 6:101خدا ایجاد کنندۂ آسمان ہا وزمین است(ازعدم محض بدون ھیچ نمونۂ) پس چطوراورافرزندی باشد؟ ونیست اورا زوجۂ (بلکہ) اوآفریدہ است ہر چیز را، واوبہ ھر چیز خوب دانا است۔
ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖ فَٱعۡبُدُوهُۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ وَكِيلٞ
Open ayah 6:102ھمین است خدا ومالک ومتصرف شما، نیست ھیچ معبودی برحق بہ جزاوکہ آفرینندۂ ھمہ چیزھا است، پس صرف او را عبادت کنید وبس،واووکیل است برھر چیز(یعنی ھمہ چیز در اختیار اوست)
لَّا تُدۡرِكُهُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَهُوَ يُدۡرِكُ ٱلۡأَبۡصَٰرَۖ وَهُوَ ٱللَّطِيفُ ٱلۡخَبِيرُ
Open ayah 6:103چشم ہای مخلوق ذات اورا دیدن نہ می توانند واومی بیند صاحبان چشمہ ہا را، واوبسیار مہربان و خوب خبردار ست.
قَدۡ جَآءَكُم بَصَآئِرُ مِن رَّبِّكُمۡۖ فَمَنۡ أَبۡصَرَ فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ عَمِيَ فَعَلَيۡهَاۚ وَمَآ أَنَا۠ عَلَيۡكُم بِحَفِيظٖ
Open ayah 6:104البتہ آمدہ است بہ شما دلیل ہای بصیرت آموز از نزد ربّ تان، پس ھر کس کہ دید راہ حق را، پس بہ فائدۂ خود دید، و ہر کس کہ نابینا ماند، پس بر ضررخودِ اوتمام می شود وبگو نیستم من بالای شما محافظ
وَكَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ وَلِيَقُولُواْ دَرَسۡتَ وَلِنُبَيِّنَهُۥ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
Open ayah 6:105وھمچنان بہ اسلوب ہای مختلف بیان می کنیم دلائل توحید را (تا بفہمند)( و تا نگو یند درآخر کہ تو این قرآن را) از کسی خواندۂ، وتا ظاھر کنیم دین را برای قومی کہ می فہمند۔
ٱتَّبِعۡ مَآ أُوحِيَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ وَأَعۡرِضۡ عَنِ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 6:106تابعدار باش آنچہ را کہ وحی کردہ شدہ بہ سوی تواز طرف پروردگارت (آن این است کہ) نیست ھیچ معبودی برحق بہ جزاو تعالیٰ واعراض کنان باش از مشرکین۔
وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَآ أَشۡرَكُواْۗ وَمَا جَعَلۡنَٰكَ عَلَيۡهِمۡ حَفِيظٗاۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٖ
Open ayah 6:107و اگر خدا می خواست (ایمان آوردن آنھا را جبرًا پس) شریک مقرر نہ می کردند باخدا، ونہ گردانیدہ ایم ترا بالای آنھا محافظ، ونہ تو بالای آنھا وکیل ہستی (کہ معاملۂ آنھا تفویض بہ تو باشد)
وَلَا تَسُبُّواْ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَيَسُبُّواْ ٱللَّهَ عَدۡوَۢا بِغَيۡرِ عِلۡمٖۗ كَذَٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمۡ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِم مَّرۡجِعُهُمۡ فَيُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:108ودشنام ندھید (ای مسلمانان) آنان را کہ می خوانند درحاجات خود غیر خدا را، پس آنہا دشنام دھند خدا را از حد تجاوز نمودہ ازراہ جہالت، ھمچنان زینت دادہ ایم برای ہر جماعۂ عمل آنھا را(در دنیا)باز بہ طرف پروردگار شان است باز گشت آنھا، پس آگاہ خواہد کرد خدا آنھا را بآنچہ می کردند۔
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَئِن جَآءَتۡهُمۡ ءَايَةٞ لَّيُؤۡمِنُنَّ بِهَاۚ قُلۡ إِنَّمَا ٱلۡأٓيَٰتُ عِندَ ٱللَّهِۖ وَمَا يُشۡعِرُكُمۡ أَنَّهَآ إِذَا جَآءَتۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 6:109وقسم خوردند مشرکین بہ نام خدا بہ کوشش تمام کہ اگر بیاید بآنھا معجزۂ البتہ ایمان آرند بآن، بگو آیات)معجزھا) فقط بہ نزد خدامی باشند وبس، وشما را چہ معلوم است کہ آن آیت ہاچون بیایند بآن ھم ایمان نہ می آرند۔
وَنُقَلِّبُ أَفۡـِٔدَتَهُمۡ وَأَبۡصَٰرَهُمۡ كَمَا لَمۡ يُؤۡمِنُواْ بِهِۦٓ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَنَذَرُهُمۡ فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ
Open ayah 6:110و چپ می گردانیم دل ہا وچشم ہای آنھارا (کہ نہ می فہمند ونہ می بینند) طوریکہ ایمان نیا وردند بہ قرآن باراوّل، و می گذاریم آنھا را کہ درسر کشی خودہا حیران باشند۔
۞وَلَوۡ أَنَّنَا نَزَّلۡنَآ إِلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ وَكَلَّمَهُمُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَحَشَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ كُلَّ شَيۡءٖ قُبُلٗا مَّا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُوٓاْ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ يَجۡهَلُونَ
Open ayah 6:111و اگر ما فرودمی آوردیم از آسمان بہ سوی ایشان فرشتہ ہارا،وسخن می گفتند باآنھامردھا، وجمع می کردیم برای آنھا ہر چیز مطلوب آنھا را روبروی(آنھا)نبودند کہ ایمان آرند، مگر آنکہ می خواست خدا(بہ زبردستی) ولیکن اکثر آنھا از جہل کارمی گیرند کہ پروای دلیل ندارند
وَكَذَٰلِكَ جَعَلۡنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوّٗا شَيَٰطِينَ ٱلۡإِنسِ وَٱلۡجِنِّ يُوحِي بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ زُخۡرُفَ ٱلۡقَوۡلِ غُرُورٗاۚ وَلَوۡ شَآءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُۖ فَذَرۡهُمۡ وَمَا يَفۡتَرُونَ
Open ayah 6:112(مانند دشمنان تو) گردانیدہ بود یم برای ہر پیغامبری دشمن ازشیطان ہای انسی و جنّی کہ خفیۃً می رسانیدبعض آنہابہ بعض دیگر دروغ ہای مزّین رابرای فریب دادنِ مردم، واگر می خواست ربّ تو شیطان ہا این کاررا کردن نہ می تو انستند ،پس بگذار ایشان را با افترا ودروغ شان
وَلِتَصۡغَىٰٓ إِلَيۡهِ أَفۡـِٔدَةُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ وَلِيَرۡضَوۡهُ وَلِيَقۡتَرِفُواْ مَا هُم مُّقۡتَرِفُونَ
Open ayah 6:113(سخن ہای مز خرف را بہ یک دیگر می رسانند برای فریب دادن) وبرای اینکہ مایل شود بہ سوی آن سخن ھای مزخرف دل ہای آنان کہ ایمان نہ می آرند بہ روز آخرت،وتاراضی وخوش شوند بآن سخن ھای مزخرف، و تاغافل بودہ بہ عمل آرند آن بدی ھای راکہ آن را بہ عمل آرندہ اند
أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ أَبۡتَغِي حَكَمٗا وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡكِتَٰبَ مُفَصَّلٗاۚ وَٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَعۡلَمُونَ أَنَّهُۥ مُنَزَّلٞ مِّن رَّبِّكَ بِٱلۡحَقِّۖ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُمۡتَرِينَ
Open ayah 6:114(بگو)آیاغیرخدارا طلب کردہ حکم قرار مید ھم؟حالاً کہ خدا ھمان ذات ایست کہ نازل کردہ است (برای حکم ساختن) بہ سوی شما کتاب (قرآن)را دارای تفصیل (حوائج شرعی بشری) وآنان راکہ (قبلاً)کتاب دادہ ایم مید انند کہ این کتاب (قرآن)نازل کردہ شد ہ ازجانب پروردگار تو دارای مضامین واقعی،پس مشو تو از جملۂ شکّاکان
وَتَمَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدۡقٗا وَعَدۡلٗاۚ لَّا مُبَدِّلَ لِكَلِمَٰتِهِۦۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Open ayah 6:115و بہ مرتبۂ کمال رسیدہ است سخن ہای ربّ تو از نگاہ راستی و انصاف کہ ھیچ تبدیل کنندۂ نیست مصداق سخنانِ رب تو را ، و او بسیار شنو او خوب دانا است
وَإِن تُطِعۡ أَكۡثَرَ مَن فِي ٱلۡأَرۡضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ
Open ayah 6:116واگر تواطاعت کنی اکثریت ساکنان زمین را آنہا ترا راہ گم کنند از راہ خدا (چون این ہا)پیروی نہ می کنند مگر گمان خود را، و نیستند آنھا مگر از تخمین کار گیر ندہ۔
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ مَن يَضِلُّ عَن سَبِيلِهِۦۖ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ
Open ayah 6:117یقیناً ربّ تو خوب دانا است بہ کسیکہ گمراہ می شود از راہ او، واو خوب دانا ست بہ ھدایت یافتہ گان
فَكُلُواْ مِمَّا ذُكِرَ ٱسۡمُ ٱللَّهِ عَلَيۡهِ إِن كُنتُم بِـَٔايَٰتِهِۦ مُؤۡمِنِينَ
Open ayah 6:118پس (مطابق ھدایت پروردگار تان) بخورید ازان مذبوحۂ کہ یاد کردہ شدہ نام خدا در وقت ذبح آن، اگر ھستید باحکام او ایمان آرند گان۔
وَمَا لَكُمۡ أَلَّا تَأۡكُلُواْ مِمَّا ذُكِرَ ٱسۡمُ ٱللَّهِ عَلَيۡهِ وَقَدۡ فَصَّلَ لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيۡكُمۡ إِلَّا مَا ٱضۡطُرِرۡتُمۡ إِلَيۡهِۗ وَإِنَّ كَثِيرٗا لَّيُضِلُّونَ بِأَهۡوَآئِهِم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُعۡتَدِينَ
Open ayah 6:119وچہ شدہ است شما را کہ نہ می خورید ازان مذبوحۂ کہ گرفتہ شدہ نام خدا در وقت ذبح آن؟ حالاً کہ تفصیلاً بیان کردہ است خدا برای تان آنچہ را کہ حرام کردہ است بر شما، مگر آنچہ مجبور شوید بہ خوردنِ آن، والبتہ بسیاراز مردمان گمراہ می کنند دیگران را بہ ذریعۂ خواہشات خود بہ غیر دلیل، یقیناً ر بّ تو خوب دانا ست بہ آنانکہ از حد تجاوز کنندگان اند۔
وَذَرُواْ ظَٰهِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَبَاطِنَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡسِبُونَ ٱلۡإِثۡمَ سَيُجۡزَوۡنَ بِمَا كَانُواْ يَقۡتَرِفُونَ
Open ayah 6:120وترک کنید گناہ آشکارا وپوشیدہ ھردورا؛ چون آنانکہ بہ عمل می آرند گناہ را عنقریب سزادادہ شوند بہ سبب آن بدی کہ می کردند
وَلَا تَأۡكُلُواْ مِمَّا لَمۡ يُذۡكَرِ ٱسۡمُ ٱللَّهِ عَلَيۡهِ وَإِنَّهُۥ لَفِسۡقٞۗ وَإِنَّ ٱلشَّيَٰطِينَ لَيُوحُونَ إِلَىٰٓ أَوۡلِيَآئِهِمۡ لِيُجَٰدِلُوكُمۡۖ وَإِنۡ أَطَعۡتُمُوهُمۡ إِنَّكُمۡ لَمُشۡرِكُونَ
Open ayah 6:121ومخورید از مذبوحۂ کہ گرفتہ نہ شدہ در ذبح آن نام خدا، چون خوردنِ آن فسق ونافرمانی است، و یقینا شیاطین وسوسہ می اندازند درد ل دوستان خود تا باشما مناقشہ کنند،(درحرمت متروک التسمیہ قصداً) واگر اطاعت کنید دوستان شیطان را یقینا شما ھم مشرک می شوید
أَوَمَن كَانَ مَيۡتٗا فَأَحۡيَيۡنَٰهُ وَجَعَلۡنَا لَهُۥ نُورٗا يَمۡشِي بِهِۦ فِي ٱلنَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُۥ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ لَيۡسَ بِخَارِجٖ مِّنۡهَاۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلۡكَٰفِرِينَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:122آیا کسیکہ مردہ (کافر) باشد پس زندہ کنیم (ایمان بخشیم) اورا،ومقرر کنیم برای اویک روشنی کہ رفتارکند مطابق آن در بین مردم، مانند کسی است کہ صفت وی این است کہ در تاریکی ہا باشد، وبیرون شدن نہ تواندازان؟ھمچنان مزیّن کردہ شدہ برای کفار آنچہ راکہ می کنند۔
وَكَذَٰلِكَ جَعَلۡنَا فِي كُلِّ قَرۡيَةٍ أَكَٰبِرَ مُجۡرِمِيهَا لِيَمۡكُرُواْ فِيهَاۖ وَمَا يَمۡكُرُونَ إِلَّا بِأَنفُسِهِمۡ وَمَا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 6:123وھمچنین (مانند مجرمانِ مکّہ) آفرید ایم در ہر قریۂ (دہی) رئسیان مجرم آن دہ راتاحیلہ سازی کننددران دہ، و حیلہ سازی نہ می کنند مگر بر ضرر خودہا و(لیکن) احساس نہ می کنند
وَإِذَا جَآءَتۡهُمۡ ءَايَةٞ قَالُواْ لَن نُّؤۡمِنَ حَتَّىٰ نُؤۡتَىٰ مِثۡلَ مَآ أُوتِيَ رُسُلُ ٱللَّهِۘ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ حَيۡثُ يَجۡعَلُ رِسَالَتَهُۥۗ سَيُصِيبُ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْ صَغَارٌ عِندَ ٱللَّهِ وَعَذَابٞ شَدِيدُۢ بِمَا كَانُواْ يَمۡكُرُونَ
Open ayah 6:124وہر گاہ بیاید بہ مشرکین یک معجزۂ می گویند ہر گز ما یقین نہ می کنیم باین تا آنکہ دادہ شود بہ مامانند معجزات حسّی کہ بہ دیگر پیغامبران خدا دادہ شدہ بود، اﷲ عالم تر است بہ شخص وجایکہ مخصوص می کند برای رسالت خود، بزودی رسد آن مجرمان را حقارت و ذلت درنزد خدا، وبزودی رسد بآنھا عذاب سخت بہ سبب سازش ہای کہ می کردند۔
فَمَن يُرِدِ ٱللَّهُ أَن يَهۡدِيَهُۥ يَشۡرَحۡ صَدۡرَهُۥ لِلۡإِسۡلَٰمِۖ وَمَن يُرِدۡ أَن يُضِلَّهُۥ يَجۡعَلۡ صَدۡرَهُۥ ضَيِّقًا حَرَجٗا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي ٱلسَّمَآءِۚ كَذَٰلِكَ يَجۡعَلُ ٱللَّهُ ٱلرِّجۡسَ عَلَى ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 6:125پس کسی را بخواہد خدا کہ اورا ھدایت کند می کشاید سینۂ او را برای فہم (دین اسلام) و کسی را خواہد کہ اورا گمراہ سازد پس تنگ می کند سینۂ اورا بآخری درجہ، گویا کہ (در قبول اسلام) بالامی شود بآسمان، ھمچنان می اندازد خدا پلیدی کفر را در (دل) آنانکہ ایمان نہ می آرند۔
وَهَٰذَا صِرَٰطُ رَبِّكَ مُسۡتَقِيمٗاۗ قَدۡ فَصَّلۡنَا ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ
Open ayah 6:126واین است راہ پروردگار تو بحالت استقامت، البتہ تفصیلاً بیان کردہ ایم دلائل وآیات صراط مستقیم را برای قومی کہ یاد گیرند وعبرت گیرند
۞لَهُمۡ دَارُ ٱلسَّلَٰمِ عِندَ رَبِّهِمۡۖ وَهُوَ وَلِيُّهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:127برای عبرت گیرند گان قصر سلامتی است نزد پروردگار شان، واو کار ساز ودوست ایشان است، بہ سبب آنچہ می کردند۔
وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ قَدِ ٱسۡتَكۡثَرۡتُم مِّنَ ٱلۡإِنسِۖ وَقَالَ أَوۡلِيَآؤُهُم مِّنَ ٱلۡإِنسِ رَبَّنَا ٱسۡتَمۡتَعَ بَعۡضُنَا بِبَعۡضٖ وَبَلَغۡنَآ أَجَلَنَا ٱلَّذِيٓ أَجَّلۡتَ لَنَاۚ قَالَ ٱلنَّارُ مَثۡوَىٰكُمۡ خَٰلِدِينَ فِيهَآ إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٞ
Open ayah 6:128وروز یکہ جمع کند خدا ھمہ مخلوق را یک جا (بگویدجنّات راکہ) ای گروہ جنات شما انسان ہای زیادی را تابع خود گردانید ید، وگویند آن دوستان وپیروان جنّات کہ از گروہ انسان ہا باشند ای پروردگارا استفادہ کرد بعض مایان از بعض دیگر، و رسیدیم بہ ھمان میعادی کہ تو برای مامقرر کردہ بودی، خدا (در جواب ایشان) گوید آتش دوزخ جای بودو باش شما است کہ ھمیشہ باشید دران، مگر چیزی را کہ خواہد خدا (کہ خلود ودوام از قدرت خدا بالا نہ می باشد)، چون ربّ تو بسیار دارای حکمت ودانا است۔
وَكَذَٰلِكَ نُوَلِّي بَعۡضَ ٱلظَّٰلِمِينَ بَعۡضَۢا بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
Open ayah 6:129وھمچنین (مانند مسلط کردن جنّات بر انسان ھا) مسلّط می کنیم (یعنی متصرف می سازیم) بعض ظالمان را بر بعض دیگر بہ سبب آنچہ می کردند از کفر۔
يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ رُسُلٞ مِّنكُمۡ يَقُصُّونَ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِي وَيُنذِرُونَكُمۡ لِقَآءَ يَوۡمِكُمۡ هَٰذَاۚ قَالُواْ شَهِدۡنَا عَلَىٰٓ أَنفُسِنَاۖ وَغَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَشَهِدُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰفِرِينَ
Open ayah 6:130(وگوید خدا بطور عتاب) ای گروہ جنات و انسانان آیا نیامدہ بودبہ شما پیغامبر ان از جنس خود شما کہ بیان می کردند بر شما آیات و احکام مرا، ومی تر سانید ند شما را از ملاقات ھمین روزتان باخدا؟ گویند گواہی دادیم بر علیہ خودہا (یعنی اعتراف داریم بہ غلطی خودہا) وفریفتہ کر د کفار انس وجّن را زندگانی دنیا، و گواہی دھند بر علیہ خودہا بہ اینکہ کافربودند۔
ذَٰلِكَ أَن لَّمۡ يَكُن رَّبُّكَ مُهۡلِكَ ٱلۡقُرَىٰ بِظُلۡمٖ وَأَهۡلُهَا غَٰفِلُونَ
Open ayah 6:131این فرستادن پیغامبران باین حکمت است کہ نیست رب تو ھلاک کنندۂ قریہ ہا بہ سبب ظلم شان، درحالیکہ اھل آن ازاحکام خداغافل وبی خبر باشند۔
وَلِكُلّٖ دَرَجَٰتٞ مِّمَّا عَمِلُواْۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَٰفِلٍ عَمَّا يَعۡمَلُونَ
Open ayah 6:132وہر شخص را مراتب است از آنچہ کردہ اند، ونیست ربّ تو بی خبر از آنچہ مرد مان می کنند۔
وَرَبُّكَ ٱلۡغَنِيُّ ذُو ٱلرَّحۡمَةِۚ إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَسۡتَخۡلِفۡ مِنۢ بَعۡدِكُم مَّا يَشَآءُ كَمَآ أَنشَأَكُم مِّن ذُرِّيَّةِ قَوۡمٍ ءَاخَرِينَ
Open ayah 6:133و ربّ توبی نیاز است (از عبادت کافران) ودارای رحمت و مہربانی است (بر مؤمنان)اگر خواہد خدامی برد (ھلاک می کند) شمارا و قائم مقام می ساز د بعد از شما کسی را کہ خواہد، قسمیکہ آفرید شما را از نسل قوم دیگر (وقائم مقام آنھا ساخت)
إِنَّ مَا تُوعَدُونَ لَأٓتٖۖ وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ
Open ayah 6:134یقینا آنچہ وعدہ کردہ می شود بہ شما ضرور آمدنی است (اگر چہ آن ھلاکت باشد )ونیستید شما کمزور کنند خدارا از ارادۂ او۔
قُلۡ يَٰقَوۡمِ ٱعۡمَلُواْ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمۡ إِنِّي عَامِلٞۖ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ مَن تَكُونُ لَهُۥ عَٰقِبَةُ ٱلدَّارِۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Open ayah 6:135بگوای قوم من شما عمل کنید بہ حالت خویش، یقیناً من ھم عمل کنندہ ام بحالت خود، پس بزودی خواہید دانست کہ کہ را خواہد بود انجام نیک در دار آخرت (انجام بد این است کہ) یقیناً کامیاب نخواہند شد ظالمان۔
وَجَعَلُواْ لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ ٱلۡحَرۡثِ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ نَصِيبٗا فَقَالُواْ هَٰذَا لِلَّهِ بِزَعۡمِهِمۡ وَهَٰذَا لِشُرَكَآئِنَاۖ فَمَا كَانَ لِشُرَكَآئِهِمۡ فَلَا يَصِلُ إِلَى ٱللَّهِۖ وَمَا كَانَ لِلَّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلَىٰ شُرَكَآئِهِمۡۗ سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ
Open ayah 6:136و(یک ظلم شان این بود کہ) مقرر کردند برای خدا حصۂ از آنچہ آفریدہ است خدااز قسم زراعت ھا وچہارپا یان (حالاً کہ ھمہ از خدا است) پس گفتند بہ گمان باطل خود کہ این حصۂ خدا است، واین حصۂ شریک ہای مقرر کردۂ مااست، پس آنچہ مخصوص باشد برای شریک ہای شان پس آن نہ می رسد بہ حصۂ خدا، و آنچہ مخصوص باشدبرای خدا پس آن می رسدبہ شرکای آنھایعنی حصۂ بتان رابرای خداصرف نہ می کردند،و حصۂ خدارا برای بتان صرف می کردند،بداست آنچہ قضاوت وحکم می کنند۔
وَكَذَٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٖ مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ قَتۡلَ أَوۡلَٰدِهِمۡ شُرَكَآؤُهُمۡ لِيُرۡدُوهُمۡ وَلِيَلۡبِسُواْ عَلَيۡهِمۡ دِينَهُمۡۖ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا فَعَلُوهُۖ فَذَرۡهُمۡ وَمَا يَفۡتَرُونَ
Open ayah 6:137وھمچنین مزّین نمود برای بسیار از مشرکان کشتن اولاد شان را شریک ہای مقرر کردۂ آنھا تا ھلاک سازندآن شریک ہا تابعد اران خودرا، و تا خلط کنند برآن ہا دین شان را (کہ باطل را حق شمارند) واگر می خواست خدا (منع کردن آنھا را جبراً) آن کار شرکی رانہ می کردند، پس (از رسانیدنِ دلائل توحید) بگذار آنھا را با افترای کہ بہ خدا می کنند
وَقَالُواْ هَٰذِهِۦٓ أَنۡعَٰمٞ وَحَرۡثٌ حِجۡرٞ لَّا يَطۡعَمُهَآ إِلَّا مَن نَّشَآءُ بِزَعۡمِهِمۡ وَأَنۡعَٰمٌ حُرِّمَتۡ ظُهُورُهَا وَأَنۡعَٰمٞ لَّا يَذۡكُرُونَ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَا ٱفۡتِرَآءً عَلَيۡهِۚ سَيَجۡزِيهِم بِمَا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
Open ayah 6:138(یک افتراشان این بودکہ)گفتند بہ گمان فاسد خودکہ این ہاچہار پایان وزراعت ہا (غلّہ ہاومیوہای ہستندکہ) ممنوع است استعمال این ہا،کہ نہ می خورد از این ہا مگر کسیکہ ما آنرا بخواھیم (اجازت دھیم) و(گفتند): چہار پایان دیگر است کہ حرام کرد ہ شدہ سواری آنھا، و چہار پایان (سوم اند) کہ در حین ذبح نام خدا را برآن ہا ذکر نہ می کنند بہ علت افترا نمودن بر خدا (کہ حکم خدا ھمین است)عنقریب سزا خواہد داد خدا ایشان را بہ سبب آنچہ افترامی کردند
وَقَالُواْ مَا فِي بُطُونِ هَٰذِهِ ٱلۡأَنۡعَٰمِ خَالِصَةٞ لِّذُكُورِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِنَاۖ وَإِن يَكُن مَّيۡتَةٗ فَهُمۡ فِيهِ شُرَكَآءُۚ سَيَجۡزِيهِمۡ وَصۡفَهُمۡۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٞ
Open ayah 6:139وگفتند ہرچہ در شکم این چہار پایان ست (از اولاد و شیر) حلال است خالص برای مرد ہای ما‘‘و حرام است برزن ہای ما، واگر آن اولاد مردہ باشند (مردہ پیدا شوند) پس زن ومرد ھمۂ ایشان دران شریک می باشند، بزودی سزا خواہد داد خدا آنھارا بہ سبب بیان غلط شان، چون خدا بسیار دارای حکمت وخوب دانا است
قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِينَ قَتَلُوٓاْ أَوۡلَٰدَهُمۡ سَفَهَۢا بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَحَرَّمُواْ مَا رَزَقَهُمُ ٱللَّهُ ٱفۡتِرَآءً عَلَى ٱللَّهِۚ قَدۡ ضَلُّواْ وَمَا كَانُواْ مُهۡتَدِينَ
Open ayah 6:140البتہ بہ جان خود خسارہ کردند آنا نکہ قتل کردند اولاد خودرا بہ حماقت ونادانی، وخسارہ کردندبہ جان خود آنانکہ حرام قرارداد ند رزق را کہ خدا بآنھا دادہ بود، و این حرام قراردادن شان بہ علت افترای آنہا بود برخدای پاک، یقیناً آنھا گمراہ شد ند و نہ بودند دارای ھدایت۔
۞وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَ جَنَّٰتٖ مَّعۡرُوشَٰتٖ وَغَيۡرَ مَعۡرُوشَٰتٖ وَٱلنَّخۡلَ وَٱلزَّرۡعَ مُخۡتَلِفًا أُكُلُهُۥ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلرُّمَّانَ مُتَشَٰبِهٗا وَغَيۡرَ مُتَشَٰبِهٖۚ كُلُواْ مِن ثَمَرِهِۦٓ إِذَآ أَثۡمَرَ وَءَاتُواْ حَقَّهُۥ يَوۡمَ حَصَادِهِۦۖ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ
Open ayah 6:141وخدا آنست کہ۱- ایجاد کردہ است باغ ھای راکہ بعض درخت ہای آن برداشتہ شدہ است بربالای چوب تارَھا،وبعض آن برداشتہ نہ شدہ،۲-وآفرید خدا درخت ہای خرماراو زراعت ہارا درحالیکہ مختلف است میوۂ آنھا،۳-وآفرید خدا درخت زیتون و انار را کہ ( میوھای ھرنوعی ازین ھا) مشابہ یک دیگراند درصورت ومشابہت ندارند در مزہ ولذت،شمابخورید از میوۂ ہر قسم چون میوہ دھد یعنی میوۂ آن پختہ شود، وبد ھید حق لازم آن را در روز درو کردن (و جمع کردن آن)(یعنی بدھید عشرآن را) ، و اسراف مکنید، چون خدا دوست ندارد اسراف کنندگان را
وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ حَمُولَةٗ وَفَرۡشٗاۚ كُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ وَلَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ
Open ayah 6:142وآفرید خدا از چہار پایان (حیوان) بار بردار و حیوان کہ ازپشم وموی آن فرش ساختہ می شود (ویاحیوانی کہ مانند فرش در زمین خوابانیدہ ذبح کردہ می شود )(پس) بخورید از آنچہ روزی دادہ است خدا بہ شما وپیروی مکنید قدمہای شیطان را،چون آن دشمن آشکارای شما است
ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۖ مِّنَ ٱلضَّأۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡمَعۡزِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ نَبِّـُٔونِي بِعِلۡمٍ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
Open ayah 6:143آفرید خدا (برای شما) چہار پایان حلال را ہشت قسم: از گوسفند دو (یک نر ویک مادہ) و از بز دو، بگو آیا خدا دونر این ہا را حرام کردہ است یا دو مادۂ این ہا را؟ یا آنرا حرام کردہ است کہ مشتمل است بر آن رحم دو مادۂ (از بزو گوسفند ) آگاہ سازید مرا بہ دلیل یقینی خود اگر ھستید صادقان در دعوای خود۔
وَمِنَ ٱلۡإِبِلِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡبَقَرِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ أَمۡ كُنتُمۡ شُهَدَآءَ إِذۡ وَصَّىٰكُمُ ٱللَّهُ بِهَٰذَاۚ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا لِّيُضِلَّ ٱلنَّاسَ بِغَيۡرِ عِلۡمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 6:144وخدا آفر ید از شتر دو (یک نر ویک مادہ)واز گاو دو(یک نرو یک مادہ) بگو آیادو نر این ہارا خدا حرام کردہ است یا دومادۂ این ہارا؟ یا آنرا حرام کردہ است کہ مشتمل است برآن رحم ہای دودو؟ آن آیا شما حاضر بودید و قتیکہ تاکید کرد خداشما را باین حرام گردانیدن؟ پس کیست ظالم ترا ز آنکہ افترا کند برخدا دروغ را تاگمراہ سازد مردم را بہ نادانی وجہل، یقیناً خدا ھدایت نہ می کند (بہ منزل مقصود نہ می رساند) قوم ظالم را
قُل لَّآ أَجِدُ فِي مَآ أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٖ يَطۡعَمُهُۥٓ إِلَّآ أَن يَكُونَ مَيۡتَةً أَوۡ دَمٗا مَّسۡفُوحًا أَوۡ لَحۡمَ خِنزِيرٖ فَإِنَّهُۥ رِجۡسٌ أَوۡ فِسۡقًا أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغٖ وَلَا عَادٖ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 6:145بگو نہ می یابم (تا حال ) در احکام کہ وحی کردہ شدہ بہ سوی من چیز ی راکہ حرام کردہ شدہ باشدبر خورند ۂ کہ بخورد آنرا، مگر آنکہ باشد آن چیزخودمردہ،یاباشدخون کہ ریزانیدہ می شوددروقت ذبح،یا باشدگوشت خوگ،پس یقیناًہریکی ازین ہاپلیداست،یا باشدآن چیزسبب نافرمانی کہ بلندکردہ شود بران آوازبنام غیرخدا،پس ہرکس کہ مجبور شودبہ خوردنِ این چیزہای حرام درحالی کہ نہ طالب لذت باشد،ونہ تجاوزکنندہ ازحّد ضرورت،پس البتہ رب توبسیارآمر زندہ و مہر بان است(اورا معاف می کند)
وَعَلَى ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٖۖ وَمِنَ ٱلۡبَقَرِ وَٱلۡغَنَمِ حَرَّمۡنَا عَلَيۡهِمۡ شُحُومَهُمَآ إِلَّا مَا حَمَلَتۡ ظُهُورُهُمَآ أَوِ ٱلۡحَوَايَآ أَوۡ مَا ٱخۡتَلَطَ بِعَظۡمٖۚ ذَٰلِكَ جَزَيۡنَٰهُم بِبَغۡيِهِمۡۖ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
Open ayah 6:146وحرام کردیم بر آنانکہ یہودیت را اختیار کردہ بودند ہر حیوان نا خن دا ر را(مانند شتر)وحرام کردیم ازگاووبزوگوسفند برآنھا چربوی آنھارا،مگر آن چر بوی کہ برپشت آنھا یابررود ہای آنھا باشد یا آن چربوی کہ مخلوط باشد بہ استخوان (آنھا)آن تحریم (بہ سبب این بود کہ سزادا دیم آنہا را بہ علّت سرکشی و اعراض شان (از دین) و یقینا ما صادق ایم (درین کہ این تحریم بہ سبب نذر یعقوب علیہ السلام نبود)
فَإِن كَذَّبُوكَ فَقُل رَّبُّكُمۡ ذُو رَحۡمَةٖ وَٰسِعَةٖ وَلَا يُرَدُّ بَأۡسُهُۥ عَنِ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
Open ayah 6:147پس اگر تکذیب کننداترا پس بگو (شما خورسند مشوید) چون پروردگار شما دارای رحمت کشادہ است (لذا در عذاب شما تعجیل نہ می کند ورنہ) رد کردہ نہ می شود عذاب او از قوم کافر
سَيَقُولُ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَآ أَشۡرَكۡنَا وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن شَيۡءٖۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ حَتَّىٰ ذَاقُواْ بَأۡسَنَاۗ قُلۡ هَلۡ عِندَكُم مِّنۡ عِلۡمٖ فَتُخۡرِجُوهُ لَنَآۖ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَإِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا تَخۡرُصُونَ
Open ayah 6:148البتہگویند مشرکین (در دلیل برحق بودنِ خودھا) کہ اگر خدا می خواست( مارا منع می کرد) پس شریک مقرر نہ می کردیم باخدانہ ما ونہ پدران ما،ونہ برخودحرام می کردیم چیزی را، ھمچنین تکذیب کردند( پیغامبر ان را) آنانکہ پیش از مشرکین بودند تا آنکہ چشیدند عذاب مارا، بگو آیا نزد شما ھیچ دلیلی قطعی ہست (برین دعوی تان) تابیرون کنید آن دلیل را برای ما؟ (بلکہ) شما درین بارہ پیروی نہ می کنید مگر گمان خود را، ونیستید شما مگر سخن کنندہ بہ تخمین۔
قُلۡ فَلِلَّهِ ٱلۡحُجَّةُ ٱلۡبَٰلِغَةُۖ فَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ
Open ayah 6:149بگو (وقتیکہ نزد شما غیر از گمان و تخمین دیگر دلیلی نیست) پس فقط از طرف خدا می باشد دلیلی قطعی ورسندہ بہ حق (یا رسندہ بہ دل ہای مخاطبین) پس اگر می خواست خدا (ھدایت اجباری را)البتہ بہ راہ مستقیم می رسایند ھمۂ شما را یک جا
قُلۡ هَلُمَّ شُهَدَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ يَشۡهَدُونَ أَنَّ ٱللَّهَ حَرَّمَ هَٰذَاۖ فَإِن شَهِدُواْ فَلَا تَشۡهَدۡ مَعَهُمۡۚ وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ وَهُم بِرَبِّهِمۡ يَعۡدِلُونَ
Open ayah 6:150بگو بیارید شاھدان خود را آنان را کہ گواہی دھند کہ خدا حرام کردہ است این چیزھای مذکور را برھمہ مردم؟ پس اگر آنہا گواہی دادند پس توگواہی مدہ ھمرای آنھا (یعنی گواہی آنھا را قبول مکن)و پیروی مکن خواہشات آنان را) تکذیب کردہ اند احکام مارا، ونہ پیروی کن خواہشات آنان را کہ ایمان ندارند بہ روز قیامت، و آنھا باپروردگار خود مخلوق را برابر می کنند۔
۞قُلۡ تَعَالَوۡاْ أَتۡلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمۡ عَلَيۡكُمۡۖ أَلَّا تُشۡرِكُواْ بِهِۦ شَيۡـٔٗاۖ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنٗاۖ وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُم مِّنۡ إِمۡلَٰقٖ نَّحۡنُ نَرۡزُقُكُمۡ وَإِيَّاهُمۡۖ وَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلۡفَوَٰحِشَ مَا ظَهَرَ مِنۡهَا وَمَا بَطَنَۖ وَلَا تَقۡتُلُواْ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكُمۡ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
Open ayah 6:151بگو بیاید کہ تلاوت کنم بر شما چیزھای را کہ حرام کردہ است بر شما پر وردگار تان یعنی شریک مسازید با او چیزی را وبہ پدر و مادر خود نیکی کنید و مَکُشِید اولاد خود را بہ علّت فقرو تنگدستی ؛چون ماروزی مید ھیم شما را و آنھا را و نزدیک مشوید بہ کارھای بی حیائی آنچہ ظاھر باشد ازان، وآنچہ پوشیدہ باشد و قتل مکنید شخص را کہ حرام کردہ است خدا قتل آن را، مگر آن کہ لایق و حق کشتن باشد، ھمین است چیز ہای حرام کہ تاکید کردہ است خدا شما را بہ ترک آن، تاشما درک کنید و بدانید۔
وَلَا تَقۡرَبُواْ مَالَ ٱلۡيَتِيمِ إِلَّا بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ أَشُدَّهُۥۚ وَأَوۡفُواْ ٱلۡكَيۡلَ وَٱلۡمِيزَانَ بِٱلۡقِسۡطِۖ لَا نُكَلِّفُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۖ وَإِذَا قُلۡتُمۡ فَٱعۡدِلُواْ وَلَوۡ كَانَ ذَا قُرۡبَىٰۖ وَبِعَهۡدِ ٱللَّهِ أَوۡفُواْۚ ذَٰلِكُمۡ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ
Open ayah 6:152(۶ ( ونزدیک مشوید بہ مال یتیم مگر بطریقۂ خوب ومشروع (واین مراقبۂ مال یتیم)تاآنست کہ برسدبہ جوانی خود یعنی بالغ شودومکمل کنید پیمانہ و ترازوی خودرابہ انصاف،مکلف نہ می سازیم ھیچ کس رامگر بقدرطاقت آن وہرگاہ ارادہ کردیدسخن راپس بہ انصاف سخن گوید، و اگرچہ باشد کسیکہ دربارۂ او سخن می گوید قرابت دارشما و بآن عہد کہ باخدا کردہ اید وفا کنید، این است ھمان چیز یکہ خدا تاکید کردہ است شمارا بآن،تاشما عبرت گیرید و یاد دارید آن امور را
وَأَنَّ هَٰذَا صِرَٰطِي مُسۡتَقِيمٗا فَٱتَّبِعُوهُۖ وَلَا تَتَّبِعُواْ ٱلسُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمۡ عَن سَبِيلِهِۦۚ ذَٰلِكُمۡ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ
Open ayah 6:153و(بگوکہ) ھمین راہِ من است در حالت راستی، پس آن را متابعت کنید ومتابعت مکنید راہ ہای وضع کردۂ شیطان را کہ شما را علیٰحدہ سازد ازرا ہ خدا، ھمین است راہ مستقیم کہ خدا تاکید کردہ است شما را بہ محکم گرفتن آن تا متقی و پرہیز گار شوید۔
ثُمَّ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ تَمَامًا عَلَى ٱلَّذِيٓ أَحۡسَنَ وَتَفۡصِيلٗا لِّكُلِّ شَيۡءٖ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لَّعَلَّهُم بِلِقَآءِ رَبِّهِمۡ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 6:154باز (این را یاد آور شو کہ)دادیم بہ موسی کتاب (تورات) را در حالیکہ تمام و کافی بود بر کسیکہ نیکی می کرد، و تفصیل کنندہ بود ہر ضرورت شرعی را، و ھدایت وسبب رحمت بود برای مردم تا بنی اسرائیل بہ ملاقات پروردگار شان ایمان بیارند۔
وَهَٰذَا كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ مُبَارَكٞ فَٱتَّبِعُوهُ وَٱتَّقُواْ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ
Open ayah 6:155واین (قرآن نیز)کتابی ست کہ آنرا مانازل کردہ ایم کہ آن دارای برکت است، پس پیروی کنید آن را، و تقوی اختیار کنید تاشما مستحق رحمت گردید۔
أَن تَقُولُوٓاْ إِنَّمَآ أُنزِلَ ٱلۡكِتَٰبُ عَلَىٰ طَآئِفَتَيۡنِ مِن قَبۡلِنَا وَإِن كُنَّا عَن دِرَاسَتِهِمۡ لَغَٰفِلِينَ
Open ayah 6:156(قرآن را برای شما نازل کردیم ) برای اینکہ شما نہ گوید (بطور بہانہ) کہ جز این نیست کہ نازل کردہ شدہ کتاب بر دو گروہ پیش از ما (یہود ونصارا) وحال این است کہ ما از کتاب خواندن آنھا بی خبر بودیم ۔
أَوۡ تَقُولُواْ لَوۡ أَنَّآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا ٱلۡكِتَٰبُ لَكُنَّآ أَهۡدَىٰ مِنۡهُمۡۚ فَقَدۡ جَآءَكُم بَيِّنَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞۚ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَصَدَفَ عَنۡهَاۗ سَنَجۡزِي ٱلَّذِينَ يَصۡدِفُونَ عَنۡ ءَايَٰتِنَا سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ بِمَا كَانُواْ يَصۡدِفُونَ
Open ayah 6:157یا تانہ گویدشماکہ اگرنازل کردہ می شد بر مایان کتابی،البتہ مامی بودیم زیادہ ھدایت یا فتہ ازآنھا،پس (اکنون)البتہ آمدہ است بہ شما دلیل ظاھر از نزد ربّ تان، و (آمدہ است بہ شما) ھدایت نامہ وکتاب و سبب رحمت، پس کیست ظالم تر از آنکہ تکذیب کند آیات خدارا و اعراض نماید ازان؟ضرور سزا دھیم آنان راکہ اعراض می نمایندازآیات واحکام مابہ ذریعۂ عذاب سخت، بہ سبب اینکہ اعراض می کردند از توحید۔
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ رَبُّكَ أَوۡ يَأۡتِيَ بَعۡضُ ءَايَٰتِ رَبِّكَۗ يَوۡمَ يَأۡتِي بَعۡضُ ءَايَٰتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفۡسًا إِيمَٰنُهَا لَمۡ تَكُنۡ ءَامَنَتۡ مِن قَبۡلُ أَوۡ كَسَبَتۡ فِيٓ إِيمَٰنِهَا خَيۡرٗاۗ قُلِ ٱنتَظِرُوٓاْ إِنَّا مُنتَظِرُونَ
Open ayah 6:158(گویا این اعراض کنندگان) انتظار نہ می کنند بہ جزا ینکہ بیاید نزد این ہا فرشتگان یا بیاید حکم ربّ تو (بہ عذاب این ہا) یا بیاید بعض علامات پروردگار تو (علامات قیامت) (لیکن) در روز یکہ بیاید بعض علامات ربّ تو فائدہ نہ می رساند (نجات نہ می دھد) کسی را ایمان او در حالیکہ ایمان یناوردہ بود پیش ازان علامات، یا نہ کردہ بود پیش ازان علامات درحین مؤمن بودنِ خود ھیچ کاری نیک (یعنی بعد از ظہور علامات قیامت نہ ایمان کار می آید و نہ عمل صالح) بگو شما انتظار کنید البتہ ماھم منتظر ایم
إِنَّ ٱلَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمۡ وَكَانُواْ شِيَعٗا لَّسۡتَ مِنۡهُمۡ فِي شَيۡءٍۚ إِنَّمَآ أَمۡرُهُمۡ إِلَى ٱللَّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ
Open ayah 6:159یقیناً آنانکہ پارہ پارہ کردند دین خودرا و شدند گروہ ہا، نیستی تو در چیزی دربارۂ محاسبۂ آنھا، جزء این نیست کہ معاملۂ آنھا سپرد بہ خدا است، باز خدا آگاہ خواہد ساخت آنھا را بآنچہ می کردند (دردنیا)
مَن جَآءَ بِٱلۡحَسَنَةِ فَلَهُۥ عَشۡرُ أَمۡثَالِهَاۖ وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَلَا يُجۡزَىٰٓ إِلَّا مِثۡلَهَا وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ
Open ayah 6:160(قانون جزاوسزا این است کہ) ہرکہ بہ عمل آرد یک نیکی را پس او رادہ گونہ ثواب باشد، و ہر کہ بہ عمل آرد یک بدی را پس سزادادہ نہ شود اورا مگر بقدر یک بدی، وبہ آنھا ظلم کردہ نشود
قُلۡ إِنَّنِي هَدَىٰنِي رَبِّيٓ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ دِينٗا قِيَمٗا مِّلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۚ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 6:161بگویقیناًمراھدایت کردہ است پروردگارم بہ راہ است،یعنی بہ سوی دین محکم کہ عبارت است ازدین ابراھیم درحالیکہ آن متنفربود ازادیان باطلہ،ونہ بودازجملۂ مشرکین
قُلۡ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحۡيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 6:162بگو (بعض تعلیماتِ آن دین این است) کہ یقیناً نماز من، و ھمہ عبادت من، و زندگی و موت من، ھمہ برای خدا است کہ آن رب تمام کائنات است۔
لَا شَرِيكَ لَهُۥۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرۡتُ وَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ
Open ayah 6:163نیست ھیچ شریکی اورا، و بہ ھمین توحید مرا حکم شدہ است، ومن اول نمبر ھمہ مسلمانان ام (در توحید)
قُلۡ أَغَيۡرَ ٱللَّهِ أَبۡغِي رَبّٗا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيۡءٖۚ وَلَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٍ إِلَّا عَلَيۡهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ
Open ayah 6:164بگو آیا طلب می کنم بہ جز خدا ربّ دیگر؟ حالاکہ او مالک ومتصرف تمام موجودات است، و عمل بد نہ می کند ھیچ کس مگر بر علیہ خود، ونہ می بردارد ھیچ بر دارندۂ بار گناہ دیگررا، باز بہ طرف ربّ تان است باز گشت شما، کہ پس آگاہ سازد شما را بآنچہ دارن اختلاف می کردید (با مسلمانان)
وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَكُمۡ خَلَٰٓئِفَ ٱلۡأَرۡضِ وَرَفَعَ بَعۡضَكُمۡ فَوۡقَ بَعۡضٖ دَرَجَٰتٖ لِّيَبۡلُوَكُمۡ فِي مَآ ءَاتَىٰكُمۡۗ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ ٱلۡعِقَابِ وَإِنَّهُۥ لَغَفُورٞ رَّحِيمُۢ
Open ayah 6:165وخدا آنست کہ گردانید شما رادرزمین قا ئم مقام اقوام دیگر، وبلند کرد بعض شمارا بر بعض دیگر از نگاہ مراتب، تا بیاز ماید شما را در نعمت ہایکہ بہ شمادادہ است، البتہ پرور دگار تو زودسزادھند ہ است کفاررا، ویقیناً پرورگار تو بسیار آمر زندہ ومہربان است برای مؤمنان