طه
Taa-Haa
Translation: Dhivehi - Abu Bakr Ibrahim Ali (Bakurube) · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
މި كلمة ގެ މާނައަކީ އޭ ފިރިހެނާއެވެ. މިއީ سُرِيَانِى ބަހުން ކިޔާގޮތެވެ. އަދި نَبْطِى ބަހުންނަމަ އޭ އިންސާނާއެވެ. މި كلمة އިން މުރާދުކުރެވެނީ رسول ﷲ ﷺ އެވެ. ދެން ފަހުން މިއަންނަ އާޔަތް އެގޮތުގެމައްޗަށް دليل ކުރެއެވެ. والله أعلم.
مَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لِتَشۡقَىٰٓ
Open ayah 20:2- ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ނުއުފުލެވޭވަރުގެ تَكْلِيْف އެއް ޖައްސަވާ ބުރަކުރެއްވުމަކަށް ކަލޭގެފާނުންގެމައްޗަށް قرآن ބާވައި ނުލައްވަމެވެ. (އެކަމަކު) قرآن ބާވައިލެއްވީ ބިރުވެތިވާ މީހަކަށްވާ ހަނދާންކޮށްދެއްވުމަކަށެވެ. އޭނާއަށްވާ وعظ نصيحة އާއި عبرة އަކަށެވެ.
إِلَّا تَذۡكِرَةٗ لِّمَن يَخۡشَىٰ
Open ayah 20:3- ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ނުއުފުލެވޭވަރުގެ تَكْلِيْف އެއް ޖައްސަވާ ބުރަކުރެއްވުމަކަށް ކަލޭގެފާނުންގެމައްޗަށް قرآن ބާވައި ނުލައްވަމެވެ. (އެކަމަކު) قرآن ބާވައިލެއްވީ ބިރުވެތިވާ މީހަކަށްވާ ހަނދާންކޮށްދެއްވުމަކަށެވެ. އޭނާއަށްވާ وعظ نصيحة އާއި عبرة އަކަށެވެ.
تَنزِيلٗا مِّمَّنۡ خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ وَٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلۡعُلَى
Open ayah 20:4އެ قرآن އަކީ ބިމާއި އަދި މަތިވެރިވެގެންވާ އުޑުތައް ހެއްދެވި ކަލާނގެ حضرة ންވާ ބާވައިލެއްވުމެކެވެ.
ٱلرَّحۡمَٰنُ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ ٱسۡتَوَىٰ
Open ayah 20:5رحمن ވަންތަ ﷲ عرش އަށް إستواى ވެވޮޑިގެންނަވައިފިއެވެ.
لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَمَا تَحۡتَ ٱلثَّرَىٰ
Open ayah 20:6އުޑުތަކުގައިވާހާ ތަކެއްޗާއި ބިމުގައިވާހާ ތަކެއްޗާއި އަދި އެދެމެދުގައިވާހާ ތަކެއްޗާއި އަދި ފައިތަޅާގައި (ބިމުގެ ދަށުގައި) ވާހާތަކެއްޗާއި މިހުރިހާ ތަކެތި خاصّ ވެ މިލްކުވެގެންވަނީ ހަމަ އެކަލާނގެއަށެވެ.
وَإِن تَجۡهَرۡ بِٱلۡقَوۡلِ فَإِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلسِّرَّ وَأَخۡفَى
Open ayah 20:7އަދި (އޭ رسول ﷲ އެވެ.) ކަލޭގެފާނު ބަސްފުޅުގެ އަޑުއުފުއްލެއްވިޔަސް (އަދި މަޑުކުރެއްވިޔަސް އެކަލާނގެއަށް ހަމަހަމައެވެ.) އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން މީސްތަކުންނަށް ސިއްރުކުރާ ތަކެއްޗާއި އަދި ތިމާގެ نفس އަށް ވަންހަނާކުރާތަކެތިވެސް އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ
Open ayah 20:8އެކަލާނގެ އެއީ ﷲ އެވެ. އެކަލާނގެ މެނުވީ يعني: ﷲ މެނުވީ (އަޅުކަންވެވުން حقّ) އެހެން إله އަކު ނުވެއެވެ. އެންމެހާ ރަނގަޅު ރިވެތި ނަންފުޅުތައް އެކަލާނގެއަށް خاصّ ވެގެންވެއެވެ.
وَهَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ
Open ayah 20:9އަދި (އޭ رسول ﷲ އެވެ.) ކަލޭގެފާނަށް موسى (عليه السّلام) ގެ ވާހަކަ އެނގިވަޑައިގެންފައިވޭތޯއެވެ. (އޭރު އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވީ أهل ވެރިންނާއިއެކު صَحَرَاى ގައި ރޭގަނޑު މަގު ގެއްލިފައެވެ. ފިނިބާރު ރެއެކެވެ.)
إِذۡ رَءَا نَارٗا فَقَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِقَبَسٍ أَوۡ أَجِدُ عَلَى ٱلنَّارِ هُدٗى
Open ayah 20:10އެހިނދު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ أهل ވެރިންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ކަލޭމެން މިތާ ތިބޭށެވެ. އަހުރެންނަށް އަލިފާނެއް ފެނެއެވެ. އެތަނުން (ކަލޭމެން ހީފިލުވުމަށް) އަލިފާން ދަރުބުރިއެއް ހިފައިގެން ކަލޭމެން ގާތަށް އަހުރެން އައުން أمّيد ކުރެވެއެވެ. ނުވަތަ އަލިފާނުގެ ކައިރިން މަގުއޮޅުންފިލުވައިދޭނެ މީހަކު ފެނުން أمّيد ކުރެވެއެވެ. އެތަނުން ތެދުމަގު ލިބިދާނެއެވެ.
فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ يَٰمُوسَىٰٓ
Open ayah 20:11ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު އެތަނަށް (އަލިފާނުގެ ކައިރިއަށް) ވަޑައިގެންނެވިހިނދުން އެކަލޭގެފާނަށް ގޮވާލެވުނެވެ. نِداء އިއްވެވުނެވެ. އޭ موسى އެވެ.
إِنِّيٓ أَنَا۠ رَبُّكَ فَٱخۡلَعۡ نَعۡلَيۡكَ إِنَّكَ بِٱلۡوَادِ ٱلۡمُقَدَّسِ طُوٗى
Open ayah 20:12ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއީ ކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އެވެ. ފަހެ ކަލޭގެފާނުންގެ ފައިވާންޖޯޑުކޮޅު ބާލުއްވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނު ތިޔަވަނީ طُوَى އެކިޔާ مقدّس طاهر ވާދީގައެވެ.
وَأَنَا ٱخۡتَرۡتُكَ فَٱسۡتَمِعۡ لِمَا يُوحَىٰٓ
Open ayah 20:13އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ (رسول ކަމަށް) ކަލޭގެފާނު إختيار ކުރައްވައިފީމެވެ. އެހެންވެ وحي ގައި އިއްވެވޭ އެއްޗަކަށް އައްސަވާށެވެ.
إِنَّنِيٓ أَنَا ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدۡنِي وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكۡرِيٓ
Open ayah 20:14ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއީ ﷲ އެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ މެނުވީ (حقّ) އެހެން އެއްވެސް إله އަކު ނުވެއެވެ. ފަހެ އެހެންވެ ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ކަލޭގެފާނު އަޅުކަންކުރައްވާށެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަ ކުރެއްވުމަށް ނަމާދު قائم ކުރައްވާށެވެ.
إِنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٌ أَكَادُ أُخۡفِيهَا لِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا تَسۡعَىٰ
Open ayah 20:15ހަމަކަށަވަރުން قيامة ދުވަސް އަންނަނީއެވެ. (އެއީ އަންނާނެ އެއްޗެކެވެ.) ތިމަންރަސްކަލާނގެ ذات ފުޅަށްވެސް އެދުވަސް ވަންހަނާކުރެއްވުން ގާތްވެގެންވެއެވެ. (އެބަހީ: އެއްވެސް މީހަކަށް އެދުވަސް ނާންގަވާހުށީމެވެ.) އެދުވަސް އަންނަހުށީ ކޮންމެ نفس އަކަށްވެސް އެ نفس އެއް ކުރިކަންތަކަށް (ހެވަސް ނުބަޔަސް) ޖަޒާދެއްވުމަށެވެ.
فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنۡهَا مَن لَّا يُؤۡمِنُ بِهَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ فَتَرۡدَىٰ
Open ayah 20:16ފަހެ قيامة ދުވަހަށް إيمان ނުވާމީހުން ކަލޭގެފާނު ހުއްޓުވިޔަނުދޭށެވެ. އެބަހީ: ކަލޭގެފާނު قيامة ދުވަހަށް ތައްޔާރުވިޔަނުދީ އެމީހުންގެ ބަހަށް ހެއްލިގެންދިޔަ ނުދެއްވާށެވެ. ކަލޭގެފާނު އެހެން ހައްދަވައިފިއްޔާ ކަލޭގެފާނު ހަލާކުވެދާނެއެވެ.
وَمَا تِلۡكَ بِيَمِينِكَ يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:17އޭ موسى އެވެ. ކަލޭގެފާނުންގެ ކަނާތްޕުޅުގައި ތިޔަވަނީ ކޮންއެއްޗެއްތޯއެވެ؟
قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّؤُاْ عَلَيۡهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَـَٔارِبُ أُخۡرَىٰ
Open ayah 20:18އެކަލޭގެފާނު ދެންނެވިއެވެ. އެއީ މިއަޅާގެ އަސާއެވެ. (މިއަޅާ ހިނގާއިރުގައްޔާ އަދި ކޮޅަށް ހުންނައިރުވެސް) އޭގެ މައްޗަށް މިއަޅާ ބުރަވެހުންނަ އަދި އެއިން މިއަޅާގެ ބަކަރިތަކަށް މިއަޅާ ގަހުން ފަތްބިންނަ އެއްޗެވެ. އަދި އެނޫން އެތައް ބޭނުންތަކެއް އޭގައި މިއަޅާއަށް ވެއެވެ.
قَالَ أَلۡقِهَا يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:19އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. އޭ موسى އެވެ. އޭތި އެއްލަވާބައްލަވާށެވެ.
فَأَلۡقَىٰهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ
Open ayah 20:20ފަހެ އެކަލޭގެފާނު އޭތި އެއްލައިފިއެވެ. ދެންފަހެ އެހައިރުން ދުވާ ހަރުފައަކަށް އޭތި ވެއްޖެއެވެ.
قَالَ خُذۡهَا وَلَا تَخَفۡۖ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا ٱلۡأُولَىٰ
Open ayah 20:21އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. ކަލޭގެފާނު އޭގައި ހިއްޕަވާށެވެ. އަދި ބިރުފުޅުގެންވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ. ނިކަންހުރެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭތި ކުރީގެ حالة އަށް ހައްދަވާހުށީމެވެ. (ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު އޭގައި ހިއްޕެވުމުން އޭތި އަސަޔަކަށް ބަދަލުވެއްޖެއެވެ.)
وَٱضۡمُمۡ يَدَكَ إِلَىٰ جَنَاحِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٍ ءَايَةً أُخۡرَىٰ
Open ayah 20:22އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ އަތްޕުޅު އަރިކަށްޓާ އަތާއި ދޭތެރެއަށް ލައްވާ ބައްލަވާށެވެ. (ދެން އެއަތްޕުޅު ނެރުއްވާއިރު) އެއަތްޕުޅު ނުކުންނާނީ އެއްވެސް ބައްޔެއް އަދި ނުބައެއްނެތި ހުދުކޮށެވެ. އަލިކޮށެވެ. (އެއީ އަސާކޮޅުގެ معجزة ގެ އިތުރުން) އެހެން دليل އެކެވެ. އެހެން معجزة އެކެވެ. (މި دليل ތައް)
لِنُرِيَكَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا ٱلۡكُبۡرَى
Open ayah 20:23މިއީ ތިމަންރަސްކަލާނގެ (އެއްކައުވަންތަކަމާއި ކުޅަދުންވަންތަ ކަމަށް دليل ކުރާ) ބޮޑެތި دليل ތަކުގެތެރެއިން މިންވަރެއް ކަލޭގެފާނަށް ދެއްކެވުމަށް ކަލޭގެފާނަށް ދެއްކެވުނު ތަކެއްޗެވެ.
ٱذۡهَبۡ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ
Open ayah 20:24ކަލޭގެފާނު فرعون ގެގާތަށް (رسول ކަމާއިގެން) ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ނުކިޔަމަންތެރިވެ ބޮޑާވެ ހައްދުފަހަނަޅައިފިއެވެ.
قَالَ رَبِّ ٱشۡرَحۡ لِي صَدۡرِي
Open ayah 20:25އެކަލޭގެފާނު يعني: موسى عليه السّلام ދެންނެވިއެވެ. އޭއަޅުގެ ربّ އެވެ! މިއަޅާގެ ހިތް ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާނދޭވެ. (އެއީ އިބަރަސްކަލާނގެ އިއްވަވާ وحي ވިސްނައިގަތުމަށްޓަކައެވެ.)
وَيَسِّرۡ لِيٓ أَمۡرِي
Open ayah 20:26(އަދި نبي ކަމާއި رسول ކަމުގެ مَسْؤُ لِيَّةُ) މިއަޅާއަށް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާދޭވެ.
وَٱحۡلُلۡ عُقۡدَةٗ مِّن لِّسَانِي
Open ayah 20:27އަދި މިއަޅާގެ ދުލުގައިވާ ގޮށް މޮއްސަވާދެއްވާދޭވެ. ދޫފަސޭހަކޮށްދެއްވާދޭވެ.
يَفۡقَهُواْ قَوۡلِي
Open ayah 20:28އެއީ މިއަޅާގެ ވާހަކައާއި ބަސް މީސްތަކުން ވިސްނާ فَهْمُ ކޮށްގަތުމަށްޓަކައެވެ.
وَٱجۡعَل لِّي وَزِيرٗا مِّنۡ أَهۡلِي
Open ayah 20:29އަދި މިއަޅާގެ أهل ވެރިންގެތެރެއިން މިއަޅާއަށް وَزِيْر އެއް (يعني: އެހީތެރި ވާގިވެރިއެއް) ލައްވާނދޭވެ.
هَٰرُونَ أَخِي
Open ayah 20:30އެއީ މިއަޅާގެ أخ هَارون އެވެ.
ٱشۡدُدۡ بِهِۦٓ أَزۡرِي
Open ayah 20:31އޭނާގެ ސަބަބުން މިއަޅާގެ ބުރިކަށިގަދަކޮށްދެއްވާނދޭވެ! (މިއަޅާގެ ބާރުގަދަކޮށްދެއްވާނދޭވެ!)
وَأَشۡرِكۡهُ فِيٓ أَمۡرِي
Open ayah 20:32އަދި މިއަޅާގެ ކަންތަކުގައި (އެބަހީ: نبي ކަމާއި رسول ކަމުގައި) އޭނާ ބައިވެރިކޮށްދެއްވާންދޭވެ!
كَيۡ نُسَبِّحَكَ كَثِيرٗا
Open ayah 20:33އެއީ މިއަޅުން އިބަރަސްކަލާނގެއަށް ގިނަގިނައިން تسبيح ކިއުމަށެވެ.
وَنَذۡكُرَكَ كَثِيرًا
Open ayah 20:34އަދި ގިނަގިނައިން މިއަޅުން އިބަރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކޮށް ذِكر ކުރުމަށެވެ.
إِنَّكَ كُنتَ بِنَا بَصِيرٗا
Open ayah 20:35ހަމަކަށަވަރުން އިބަރަސްކަލާނގެ ވަނީ މިއަޅުންނާއިމެދު ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ކަލަކުކަމުގައެވެ.
قَالَ قَدۡ أُوتِيتَ سُؤۡلَكَ يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:36އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. އޭ موسى އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނު އެކަންކަމަށް އެދިވަޑައިގެން ތިޔަ ސުވާލުކުރެއްވި ކަންތައްތައް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ދެއްވައިފީމެވެ.
وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَيۡكَ مَرَّةً أُخۡرَىٰٓ
Open ayah 20:37އަދި އެހެންފަހަރަކު ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނުންގެމައްޗަށް إحسان ތެރިވެވޮޑިގެން ދަރުމަވަންތަވެރިވެ ވޮޑިގެންނެވީމެވެ. (އެއީކަލޭގެފާނު ވަރަށްތުއްޕުޅުއިރުއެވެ.)
إِذۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّكَ مَا يُوحَىٰٓ
Open ayah 20:38އެއީ ކަލޭގެފާނުންގެ މަންމާފުޅަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ إلْهَام ކުރެއްވި އެއްޗެއް إلهام ކުރެއްވިހިނދުގައެވެ.
أَنِ ٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلتَّابُوتِ فَٱقۡذِفِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ فَلۡيُلۡقِهِ ٱلۡيَمُّ بِٱلسَّاحِلِ يَأۡخُذۡهُ عَدُوّٞ لِّي وَعَدُوّٞ لَّهُۥۚ وَأَلۡقَيۡتُ عَلَيۡكَ مَحَبَّةٗ مِّنِّي وَلِتُصۡنَعَ عَلَىٰ عَيۡنِيٓ
Open ayah 20:39(އެކަމަނާއަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ إلْهَام ކުރެއްވީމެވެ.) ކަމަނާ އެދަރިކަލުން ބޮޑުފޮށްޓަކަށް ލައްވާފައި ކަނޑަށް އެބަހީ: نِيْلُ ކޯރަށް އެއްލަވާށެވެ! ދެން ކަނޑު އެފޮށި ގޮނޑުދޮށަށް އެއްލާހުށިކަމެވެ. އެބަހީ: ރާޅުތަޅަމުން ލައްވެދާނެއެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެއާއި އަދި އެދަރިކަލުންގެ عَدُوُّ يعني: فرعون އެފޮށި ނަގައިފާނެއެވެ. އަދި (ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބައެއް އަޅުންގައި) ކަލޭގެފާނުންގެމައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ލޯބިޖެއްސެވީމެވެ. އަދި އެހުރިހާ ކަމެއް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފުރިހަމަ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން ހިންގެވީމެވެ.
إِذۡ تَمۡشِيٓ أُخۡتُكَ فَتَقُولُ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ مَن يَكۡفُلُهُۥۖ فَرَجَعۡنَٰكَ إِلَىٰٓ أُمِّكَ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَۚ وَقَتَلۡتَ نَفۡسٗا فَنَجَّيۡنَٰكَ مِنَ ٱلۡغَمِّ وَفَتَنَّٰكَ فُتُونٗاۚ فَلَبِثۡتَ سِنِينَ فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ ثُمَّ جِئۡتَ عَلَىٰ قَدَرٖ يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:40(އޭ موسى އެވެ.) ކަލޭގެފާނުންގެ أُخْتُ ކަމަނާ (ކަލޭގެފާނާބެހޭ خبر އެއް ހޯދުމަށް) ހިންގަވާފައި ދިޔަހިނދު ހަނދުމަފުޅުކުރައްވާށެވެ. (އެއީ ކަލޭގެފާނު ތުއްޕުޅުއިރު ފޮއްޓަކަލައްވައި ނީލަކޯރަށް އެއްލައިލުމަށްފަހު فرعون ގެ ގަނޑުވަރުގެ މީހުން އެފޮށިނަގައި ކަލޭގެފާނަށް ކިރުފޮދު އަރުވާނެމީހަކު ހޯއްދެވި ހިނދުގައެވެ. ފަހެ އެކަމަނާ (فرعون ގެ ގަނޑުވަރުގެ މީހުންނަށް) ބުންޏެވެ. އެދަރިކަލުން ގެންގުޅެ ބަލާ އަދި ކިރުދީހަދާނެ މީހެއްގެ ވާހަކަ އަހުރެން ކަލޭމެންނަށް އަންގައިދެންހެއްޔެވެ؟ (ދެންފަހެ އެކަމަނާގެ ބަހާއި އެއްބަސްވުމުން) ކަލޭގެފާނުންގެ މަންމާފުޅުގެ އަރިހަށް ކަލޭގެފާނު رجوع ކޮށްދެއްވީމެވެ. އެއީ އެކަމަނާގެ ލޯފުޅަށް ފިނިކަން ގެނަސްދެއްވައި އެކަމަނާ ހިތާމަ ނުކުރުމަށްޓަކައެވެ. (ދެން ކަލޭގެފާނު ބޮޑުފުޅުވުމަށްފަހު) އެމީހުންގެ يعني: قِبْطِى ންގެ މީހަކު މަރައިލީމުއެވެ. އަދި އެމީހާ މަރައިލެވުމުގެ ހިތާމައިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނު ސަލާމަތްކުރެއްވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނު އެތައްގޮތަކުން إمتحان ކުރެއްވީމެވެ. އެއީ (رسول ކަމުގެ مسؤليّة އުފުއްލެވުމަށެވެ.) އަދި مَدْيَنُ ގެ أهل ވެރިންގެ ގާތުގައި ކަލޭގެފާނު އަހަރުތަކަކު ހުންނެވީމުއެވެ. އޭ موسى އެވެ. ދެން ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަގުތު رسول ކަމުގެ مسؤليّة އަދާކުރެއްވުމަށް ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަގުތު ކަލޭގެފާނު ތިޔަވަޑައިގެންނެވީއެވެ. އެއީ ނިޔާކުރެވިފައިވާ ވަގުތެވެ.
وَٱصۡطَنَعۡتُكَ لِنَفۡسِي
Open ayah 20:41އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ (رسول ކަމަށް) ކަލޭގެފާނު خاصّ ކުރައްވައި إختيار ކުރެއްވީމެވެ.
ٱذۡهَبۡ أَنتَ وَأَخُوكَ بِـَٔايَٰتِي وَلَا تَنِيَا فِي ذِكۡرِي
Open ayah 20:42ކަލޭގެފާނާއި އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ أخ (هارون ގެފާނާއި) ތިމަންރަސްކަލާނގެ أية ތަކާއިގެން ތިޔަދެބޭކަލުން ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ذِكر ކުރުމުން (ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަނދާންކުރުމުން) ތިޔަ ދެކަލުން ބަލިކަށިނުވާށެވެ. ފޫހިނުވާށެވެ.
ٱذۡهَبَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ
Open ayah 20:43ތިޔަ ދެކަލުން فرعون ގާތަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ބޮޑާވެ ނުކިޔަމަންތެރިވެއްޖެއެވެ.
فَقُولَا لَهُۥ قَوۡلٗا لَّيِّنٗا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوۡ يَخۡشَىٰ
Open ayah 20:44ތިޔަދެކަލުން އޭނާޔަށް މަޑުމައިތިރި ބަސް / އޯގާވެރި ބަސްބުނާށެވެ. އެއީ އޭނާ ހަނދާންކޮށް نصيحة ލިބިގަނޭތޯއެވެ. ނުވަތަ އޭނާ ބިރުވެތިވޭތޯއެވެ.
قَالَا رَبَّنَآ إِنَّنَا نَخَافُ أَن يَفۡرُطَ عَلَيۡنَآ أَوۡ أَن يَطۡغَىٰ
Open ayah 20:45އެދެބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ. އަޅަމެން ބިރުގަންނަނީ އޭނާ އަޅަމެންގެ މައްޗަށް عقوبة އަވަސްކޮށް ގިނަކޮށްފާނެތީއެވެ. ނުވަތަ އޭނާ ހައްދުފަހަނަޅައިފާނެތީއެވެ.
قَالَ لَا تَخَافَآۖ إِنَّنِي مَعَكُمَآ أَسۡمَعُ وَأَرَىٰ
Open ayah 20:46އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަދެބޭކަލުން ބިރުނުގަންނާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވަނީ ތިޔަދެބޭކަލުންނާ އެކުގައެވެ. ތިޔަދެބޭކަލުންގެ ބަސްއައްސަވާ އަދި ބައްލަވާވޮޑިގެންވަމެވެ.
فَأۡتِيَاهُ فَقُولَآ إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَلَا تُعَذِّبۡهُمۡۖ قَدۡ جِئۡنَٰكَ بِـَٔايَةٖ مِّن رَّبِّكَۖ وَٱلسَّلَٰمُ عَلَىٰ مَنِ ٱتَّبَعَ ٱلۡهُدَىٰٓ
Open ayah 20:47ތިޔަދެކަލުން އޭނާއަށް ވިދާޅުވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަހުރެމެންނަކީ މަނިކުފާނުގެ ربّ ފޮނުއްވި ދެ رسول ންނީމުއެވެ. (ދެންފަހެ އެދެބޭކަލުން فرعون ގެގާތަށް ވަޑައިގެން دين އަށް ގޮވާލައްވާ) އަދި ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު بني إسْرائيل ފޮނުއްވާށެވެ. އަދި އެމީހުންނަށް عذاب ނުދައްކާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑުމެން މިއައީ މަނިކުފާނުންގެ ربّ ގެ حضرة ން معجزة އާއިގެންނެވެ. އަދި ސަލާމަތްކަންހުރީ ތެދުމަގާއި تبع ވެއްޖެ މީހަކަށެވެ.
إِنَّا قَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡنَآ أَنَّ ٱلۡعَذَابَ عَلَىٰ مَن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ
Open ayah 20:48އަދި ހަމަކަށަވަރުން عذاب ހުރީ (ﷲ އާއި رسول ން) ދޮގުކޮށް އަދި إيمان ކަމަށް ފުރަގަސްދިން މީހަކަށެވެ.
قَالَ فَمَن رَّبُّكُمَا يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:49(فرعون ވިދާޅުވިއެވެ.) އޭ موسى އެވެ! ކަލޭމެން ދެމީހުންގެ ربّ އަކީ ކާކުހެއްޔެވެ؟
قَالَ رَبُّنَا ٱلَّذِيٓ أَعۡطَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ خَلۡقَهُۥ ثُمَّ هَدَىٰ
Open ayah 20:50އެކަލޭގެފާނު يعني: موسى عليه السّلام ވިދާޅުވިއެވެ. އަހުރެމެންގެ ربّ އަކީ ކޮންމެ ފިރިހެން ޖިންސަކަށް އެފަދަ އަންހެން އެއްޗެއް ހައްދަވައި ދެއްވި ކަލާނގެއެވެ. / ނުވަތަ ކޮންމެ އެއްޗަކަށްވެސް އޭގެ ސިފަޔާއި صورة ދެއްވި ކަލާނގެއެވެ. ދެން ކޮންމެ އެއްޗަކަށްވެސް (އެ އެއްޗެއްގެ ބޭނުންތައް ފުއްދާނޭގޮތް ދައްކަވައި އެކަމުގެ) هداية ދެއްވި ކަލާނގެއެވެ.
قَالَ فَمَا بَالُ ٱلۡقُرُونِ ٱلۡأُولَىٰ
Open ayah 20:51(فرعون ވިދާޅުވިއެވެ.) ފަހެ އެހެންވިއްޔާ އިސްވެދިޔަ أمّة ތަކާމެދު ބުނަނީ ކީކޭހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ކަންތައްވަނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ؟
قَالَ عِلۡمُهَا عِندَ رَبِّي فِي كِتَٰبٖۖ لَّا يَضِلُّ رَبِّي وَلَا يَنسَى
Open ayah 20:52އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމީހުންގެ އެންމެހައިކަމެއް އަދި އެމީހުންގެ معلومات ވަނީ ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ ربّ ގެ حضرة ގައިވާ ފޮތެއްގައެވެ. އެކަލާނގެ އެއިން އެއްޗެއް މަދުކުރައްވާ އުނިކުރައްވައި ނުހައްދަވާނެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ހަނދުމަނެތިވެވޮޑިނުގަންނަވާނެއެވެ.
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مَهۡدٗا وَسَلَكَ لَكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّن نَّبَاتٖ شَتَّىٰ
Open ayah 20:53އެކަލާނގެއީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ތަންމައްޗެއްފަދައިން ބިންގަނޑު ލެއްވި ކަލާނގެއެވެ. އަދި ކަލޭމެންނަށްޓަކައި އެކަލާނގެ އެބިމުގައި މަގުތައް ލައްވައި ހެއްދެވިއެވެ. އަދި އުޑުން ފެންބާވައިލެއްވިއެވެ. ދެންފަހެ އެފެނުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތަފާތު ވައްތަރުވައްތަރުގެ ގަސްގަހާގެހީގެ ޖޯޑުޖޯޑުނެރުއްވީމެވެ.
كُلُواْ وَٱرۡعَوۡاْ أَنۡعَٰمَكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلنُّهَىٰ
Open ayah 20:54އަދި (އެކަލާނގެ ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ.) އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! އެގަސްގަހުން ކަލޭމެން ކައިބޮއިހަދާށެވެ! އަދި ކަލޭމެންގެ نعم ސޫފިތަކަށް ކާންދޭށެވެ! ހުއިހައްޕުވާށެވެ! އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެކަންކަމުގައި (އެބަހީ: އާޔަތްތަކުގައި އެވާ އިސްވެ އެދިޔަ ކަންކަމުގައި) ބުއްދީގެ أهل ވެރިންނަށް ކަނޑައެޅި بيان ވެގެންވާ دليل ތައްވެއެވެ. އެބަހީ: ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި قدرة ތެރިކަމުގެ دليل ތައްވެއެވެ.
۞مِنۡهَا خَلَقۡنَٰكُمۡ وَفِيهَا نُعِيدُكُمۡ وَمِنۡهَا نُخۡرِجُكُمۡ تَارَةً أُخۡرَىٰ
Open ayah 20:55(އޭ މީސްތަކުންނޭވެ!) ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެން ހެއްދެވީ އެބިމުންނެވެ. އަދި (މަރުވީމާ) ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެބިމަށް ކަލޭމެން إعاد ކުރައްވާހުށީމެވެ. (ބިމުގައި ވަޅުލާހުށީމެވެ.) ދެން އަލުން ދެވަނަފަހަރަށް އެބިމުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެން ނެރުއްވާހުށީމެވެ. (އެއީ حِسَاب ބައްލަވާ ޖަޒާ ދެއްވުމަށެވެ.)
وَلَقَدۡ أَرَيۡنَٰهُ ءَايَٰتِنَا كُلَّهَا فَكَذَّبَ وَأَبَىٰ
Open ayah 20:56އަދި ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ مُعْجِزَةُ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ދެއްކެވީމެވެ. ފަހެ އޭނާ އެ مُعْجِزَةُ ތައް ދޮގުކުރީއެވެ. އަދި - إيمان ވުމުން - މަނާވެގަތީއެވެ.
قَالَ أَجِئۡتَنَا لِتُخۡرِجَنَا مِنۡ أَرۡضِنَا بِسِحۡرِكَ يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:57އަދި އޭނާ (موسى عليه السّلام އާއި مخاطب ކޮށް) ބުންޏެވެ. އޭ موسى އެވެ! ކަލޭ އަހުރެމެންގާތަށް ތިޔަ އައީ ކަލޭގެ سِحْرُ ގެ ބާރުން އަހުރެމެން، އަހުރެމެންގެ ބިމުން ނެރެލާށެވެ.
فَلَنَأۡتِيَنَّكَ بِسِحۡرٖ مِّثۡلِهِۦ فَٱجۡعَلۡ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكَ مَوۡعِدٗا لَّا نُخۡلِفُهُۥ نَحۡنُ وَلَآ أَنتَ مَكَانٗا سُوٗى
Open ayah 20:58ފަހެ ނިކަންހުރެ އަހުރެމެން ކަލޭގާތަށް ހަމަ އެފަދަ سِحْرُ އެއް ގެންނަހުށީމެވެ. ފަހެ ކަލެޔާ އަހުރެމެންނާ ދެބައިމީހުން ބައްދަލުވާނޭ ވަގުތަކާއި ތަނެއް ކަނޑައަޅާށެވެ. އަދި އެވަގުތަކީ އަދި އެތަނަކީ އަހުރެމެންނާއި ކަލެޔާއި خلاف ނުވާ ހަމަހަމަ ވަގުތަކާއި ތަނަކަށް ވާންވާނެއެވެ.
قَالَ مَوۡعِدُكُمۡ يَوۡمُ ٱلزِّينَةِ وَأَن يُحۡشَرَ ٱلنَّاسُ ضُحٗى
Open ayah 20:59އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެވަގުތަކީ ޒީނަތްތެރިވާދުވަހެވެ. - عيد ދުވަހެވެ. އަދި އެދުވަހުގެ ضُحى ވަގުތު يعني: ދުވާލުގެ ކުރީކޮޅު މީސްތަކުން ޖަމާވެވެންވާނެއެވެ. ޖަމާކުރަންވާނެއެވެ.
فَتَوَلَّىٰ فِرۡعَوۡنُ فَجَمَعَ كَيۡدَهُۥ ثُمَّ أَتَىٰ
Open ayah 20:60ފަހެ فرعون حقّ އާއި ދުރަށް އެނބުރި ފުރަގަސްދީފިއެވެ. އަދި އޭނާ سِحْرُ ވެރިން ޖަމާކޮށް ގޮތްތައް ރާވައިފިއެވެ. ދެން ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަގުތު އެތަނަށް އަތުވެއްޖެއެވެ.
قَالَ لَهُم مُّوسَىٰ وَيۡلَكُمۡ لَا تَفۡتَرُواْ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا فَيُسۡحِتَكُم بِعَذَابٖۖ وَقَدۡ خَابَ مَنِ ٱفۡتَرَىٰ
Open ayah 20:61موسى - عليه السّلام - އެމީހުންނަށް يعني: سِحْرُ ވެރިންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ކަލޭމެންގެ މައްޗަށް ހަލާކު ހުއްޓެވެ. ނަމަނަމަ ކަލޭމެން ﷲ ގެ މައްޗަށް ދޮގެއް ނަހަދާހުށިކަމެވެ. ފަހެ އޭރުން عذاب އެއް އައިސް ކަލޭމެން ހަލާކުވެދާނެއެވެ. އަދި ދޮގުވެރި ކޮންމެ މީހަކު ގެއްލިހަލާކުވެއްޖެއެވެ.
فَتَنَٰزَعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّجۡوَىٰ
Open ayah 20:62ދެންފަހެ އެމީހުން يعني: سِحْرُ ވެރިން އެމީހުންގެ ކަންތަކާއިމެދު އެމީހުންގެމެދުގައި ދެބަސްވެ އަރައިރުން އުފެދިއްޖެއެވެ. (އެއްބަޔަކު ބުންޏެވެ. موسى އާއި هارون އާއި ދެމީހުންނަކީ ދެ سِحْرُ ވެރިންކަމުގައިވަންޏާ އަހުރެމެން ގަދަވާނެއެވެ. އަދި އެއީ އުޑުގެ ކަމެއްކަމުގައިވަންޏާ އަހުރެމެން ބަލިވާނެއެވެ.) އަދި އެމީހުން ސިއްރު ޖަލްސާކުރިއެވެ.
قَالُوٓاْ إِنۡ هَٰذَٰنِ لَسَٰحِرَٰنِ يُرِيدَانِ أَن يُخۡرِجَاكُم مِّنۡ أَرۡضِكُم بِسِحۡرِهِمَا وَيَذۡهَبَا بِطَرِيقَتِكُمُ ٱلۡمُثۡلَىٰ
Open ayah 20:63އެމީހުން يعني: سحر ވެރިން - ބުންޏެވެ. (އެސިއްރު ޖަލްސާގައި އެމީހުންބުނީ) ހަމަކަށަވަރުން މިދެމީހުންނަކީ يعني: موسى އާއި هارون އާއި ދެމީހުންނަކީ ކަނޑައެޅިގެން ދެ سِحْرُ ވެރިންނެވެ. އެމީހުން އެ އެދެނީ އެދެމީހުންގެ سِحْرُ ގެ ބާރުން ކަލޭމެން ކަލޭމެންގެ ބިމުން ނެރޭށެވެ. އަދި ކަލޭމެންގެ ރަނގަޅުގޮތް (ރަނގަޅު ދީން) ދުއްވައިލާށެވެ. (ނުވަތަ ކަލޭމެންގެތެރޭގައި ތިބި ރަނގަޅު މީހުންނާއިގެން ދާށެވެ. އެއީ بني إسرئيل ންނެވެ.)
فَأَجۡمِعُواْ كَيۡدَكُمۡ ثُمَّ ٱئۡتُواْ صَفّٗاۚ وَقَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡيَوۡمَ مَنِ ٱسۡتَعۡلَىٰ
Open ayah 20:64އޭ މިތިބަ سِحْرُ ވެރިންނޭވެ. ކަލޭމެން ކަލޭމެންގެ سِحْرُ ގެ ރޭވުންތައް ރާވައި ގަދަކޮށް ރަނގަޅު ކުރާށެވެ. ދެން ކަލޭމެން އެއްސަފަކަށް އަންނާށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން މިއަދު މަތިވެރިވެ ގަދަވެއްޖެމީހަކު ކާމިޔާބުވެ ނަސީބުވެރިވެއްޖެއެވެ.
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَلۡقَىٰ
Open ayah 20:65އެމީހުން يعني: سِحْرُ ވެރިން ހުރިހާކަމެއް ރޭވުމަށްފަހު ދެންނެވިއެވެ. އޭ موسى އެވެ. އެހެންޏާ ކަލޭގެފާނު (އަސާކޮޅު) އެއްލަވާށެވެ. އަދި އެހެންނޫނީވިއްޔާ އެންމެ ފުރަތަމަ (سِحْرُ ގެ ސާމާނު) އުކާބަޔަކު ކަމުގައި އަހުރެމެން ވެދާހުށީމެވެ.
قَالَ بَلۡ أَلۡقُواْۖ فَإِذَا حِبَالُهُمۡ وَعِصِيُّهُمۡ يُخَيَّلُ إِلَيۡهِ مِن سِحۡرِهِمۡ أَنَّهَا تَسۡعَىٰ
Open ayah 20:66އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ؟ ކަލޭމެން އުކާށެވެ! (ދެންފަހެ އެމީހުން އެމީހުންގެ سِحْرُ ގެ ވާބުރިތަކާ ދަނޑިބުރިތައް سِحْرُ ހަދާފައި އުކައިފިއެވެ.) ފަހެ އެހައިރުން އެމީހުންގެ ވާބުރިތަކާއި އެމީހުންގެ އަސާތައް އެކަލޭގެފާނަށް يعني: موسى عليه السّلام އަށް ހީފުޅުވީ އެމީހުންގެ سِحْرُ ގެބާރުން އެތަކެތި ހަމަކަށަވަރުން ދުވަނީކަމުގައެވެ. حركاة ކުރަނީކަމުގައެވެ. އެއީ ހަމަގަދަ سِحْرُ އެވެ.
فَأَوۡجَسَ فِي نَفۡسِهِۦ خِيفَةٗ مُّوسَىٰ
Open ayah 20:67ފަހެ موسى عليه السّلام އެކަލޭގެފާނުންގެ نفس ފުޅަށް ބިރުފުޅުގަތުމެއް إحساس ވެވަޑައިންފިއެވެ.
قُلۡنَا لَا تَخَفۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡأَعۡلَىٰ
Open ayah 20:68ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނަށް އެންގެވީމެވެ. ކަލޭގެފާނު ބިރުފުޅުގެންވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނަކީ އެންމެ މަތިވާނެ މީހާއެވެ. އެބަހީ: އެމީހުންނަށްވުރެ މާމަތިވާނެއެވެ.
وَأَلۡقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلۡقَفۡ مَا صَنَعُوٓاْۖ إِنَّمَا صَنَعُواْ كَيۡدُ سَٰحِرٖۖ وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّاحِرُ حَيۡثُ أَتَىٰ
Open ayah 20:69އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ ކަނާތްޕުޅުގައި ތިޔަވާއެތި އެއްލައްވާށެވެ. އެމީހުން އެހެދިހާތަކެތި އެއެތި ކައި ދިރުވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން އެހެދިހާވެސް އެއްޗަކީ سِحْرُ ވެރިންގެ ރޭވުމާއި މަކަރެވެ. އަދި سِحْرُ ވެރިޔާވީ ކޮންމެތަނެއްގައިވެސް އޭނާއަށް ކާމިޔާބު ނުވާނެއެވެ. (ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު އަސާކޮޅު އެއްލެވިއެވެ. އަދި އެހައިރުން ميدان ގައި حركاة ކުރާހެން ހީވި سِحْرُ ގެ ހުރިހާތަކެތި (އެ ވާބުރިތަކާއި ދަނޑިބުރިތައް) އެކަލޭގެފާނުންގެ އަސާކޮޅު ހަރުފަޔަކަށްވެގެންގޮސް ކައި ހުސްކޮށްލައިފިއެވެ. އެހިނދު سِحْرُ ވެރި އެންމެން އިމާންވެއްޖެއެވެ.)
فَأُلۡقِيَ ٱلسَّحَرَةُ سُجَّدٗا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِرَبِّ هَٰرُونَ وَمُوسَىٰ
Open ayah 20:70ފަހެ އެންމެހައި سِحْرُ ވެރިން سجدة ކުރާ حال ތިރިވެއްޖެއެވެ. އެބަހީ: سجدة ކޮށްފިއެވެ. އަދި އެމީހުން (އެކީ އެއްއަޑަކަށް) ބުންޏެވެ. އަހުރެމެން هارون އާއި موسى عليهما السّلام ގެ ربّ އަށް އީމާންވެއްޖައީމެވެ.
قَالَ ءَامَنتُمۡ لَهُۥ قَبۡلَ أَنۡ ءَاذَنَ لَكُمۡۖ إِنَّهُۥ لَكَبِيرُكُمُ ٱلَّذِي عَلَّمَكُمُ ٱلسِّحۡرَۖ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيۡدِيَكُمۡ وَأَرۡجُلَكُم مِّنۡ خِلَٰفٖ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمۡ فِي جُذُوعِ ٱلنَّخۡلِ وَلَتَعۡلَمُنَّ أَيُّنَآ أَشَدُّ عَذَابٗا وَأَبۡقَىٰ
Open ayah 20:71އޭނާ يعني: فرعون ބުންޏެވެ. ކަލޭމެންނަށް އަހުރެން إذْنَ ނުދެނީސް ކަލޭމެން އޭނާއަށް އީމާންވީހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން އޭނާއަކީ އެބަހީ: موسى އަކީ ކަލޭމެންނަށް سِحْرُ އުގަންނައިދިން ކަލޭމެންގެ ބޮޑުމީހާއެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭމެންގެ އަތްތަކާއި ފައިތައް ތަފާތުކޮށް އެބަހީ: ކަންކުތިވާގޮތަށް (ކަނާތާއި ވައަތުފައިވާގޮތަށް) އަހުރެން ކަނޑާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކަދުރު ރުކުގެ ގަސްގަނޑުގައި ކަނޑައެޅިގެން ކަލޭމެން صَلِيْبُ ކުރާހުށީމެވެ. އަދި އަހުރެންނާއި موسى އާއި ދެމީހުންކުރެ عذاب ގަދަވެފައި ދެމިހުރުން ބޮޑީކާކުކަން ކަލޭމެންނަށް އެނގިދާނެއެވެ. (سِحْرُ ވެރިންނަކީ އެޒަމާނުގައި އެފަދައެއްނުވާ މޮޅު سِحْرُ ވެރިންނެވެ. سِحْرُ އާއި معجزة އާއި ދޭތި ވަކިކުރަން އެމީހުންނަށް އެނގިއްޖެއެވެ. ކޮންމެ فَنّ އެއްގެވެސް އޭގެ أهل ވެރިބަޔަކަށް އޭގެ حقيقة އެނގޭނެއެވެ. موسى ގެފާނުންގެ ކަމަކީ سِحْرُ ނޫންކަން އެމީހުންނަށް ރަނގަޅަށް އެނގި އަވަހަށް އީމާންވީއެވެ. فرعون ފޭހުނު އިލޮށިގަނޑުވަނީ އޭގެ ލޮލަށެވެ.)
قَالُواْ لَن نُّؤۡثِرَكَ عَلَىٰ مَا جَآءَنَا مِنَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلَّذِي فَطَرَنَاۖ فَٱقۡضِ مَآ أَنتَ قَاضٍۖ إِنَّمَا تَقۡضِي هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَآ
Open ayah 20:72އެމީހުން يعني: سحر ވެރިން فرعون އަށް ބުންޏެވެ. އަހުރެމެންގެގާތަށް އެކަލޭގެފާނު يعني: موسى عليه السّلام އެގެންނެވި بيان ވެގެންވާ دليل ތަކުގެމައްޗަށް އަދި އަހުރެމެން ނެތުމުގެ ތެރެއިން ހެއްދެވި މަތިވެރި މާތް ﷲ ގެ މައްޗަށް އަހުރެމެން ކަލޭގެ ބަސް އިސްނުކުރާހުށީމެވެ. ފަހެ ކަލޭ ހަދާނެ އެއްޗެއް ކަލޭ ހަދާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭކުރާނެކަމެއް ކުރެވޭނެކަން ކަށަވަރީ ހަމަ މިދުނިޔޭގެ حياة ގައެވެ. އޭރުން ދެން އެނިމުނީއެވެ. އެހެންވެސްވާނީ ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާއެވެ.
إِنَّآ ءَامَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغۡفِرَ لَنَا خَطَٰيَٰنَا وَمَآ أَكۡرَهۡتَنَا عَلَيۡهِ مِنَ ٱلسِّحۡرِۗ وَٱللَّهُ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ
Open ayah 20:73ހަމަކަށަވަރުން އަހުރެމެން އަހުރެމެންގެ ربّ އަށް إيمان ވެއްޖައީމެވެ. އެއީ އެކަލާނގެ އަހުރެމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސެވުމަށާއި އަދި سحر ގެތެރެއިން ކަލޭ އަހުރެމެންނަށް مجبور ކޮށް އަހުރެމެން ނުރުހިގެންވާ حال އަހުރެމެންކުރި ކަންތައްވެސް އަހުރެމެންނަށް އެކަލާނގެ ފުއްސެވުމަށެވެ. އަދި (ثواب ދެއްވުމުގެގޮތުން ކަލެއަށްވުރެ) ﷲ މާހެޔޮވެގެންވެއެވެ. އަދި (عقوبة ދެއްވުމާއި عذاب ދެއްވުމުގެގޮތުން) އެކަލާނގެ عذاب އާއި عقوبة ދެމިހުރުން ބޮޑެވެ.
إِنَّهُۥ مَن يَأۡتِ رَبَّهُۥ مُجۡرِمٗا فَإِنَّ لَهُۥ جَهَنَّمَ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحۡيَىٰ
Open ayah 20:74ހަމަކަށަވަރުން ނުބައިނުލަފާވެގެންވާ حال (قيامة ދުވަހުން) އެމީހެއްގެ ربّ ގެ حضرة އަށް އައިމީހާ ދަންނައެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހާއަށް ހުރީ ނަރަކައެވެ. އެތާނގައި އޭނާ މަރުނުވާނެއެވެ. އަދި ނުމެދިރޭނެމެއެވެ.
وَمَن يَأۡتِهِۦ مُؤۡمِنٗا قَدۡ عَمِلَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلدَّرَجَٰتُ ٱلۡعُلَىٰ
Open ayah 20:75އަދި އެމީހަކު ކަނޑައެޅިގެން صالح عمل ކޮށް مؤمن އަކުކަމުގައިވެގެންވާ حال އެމީހެއްގެ ربّ ގެ حضرة އަށް އައިމީހާ ދަންނައެވެ. ފަހެ އެފަދަ މީހުންނަށްހުރީ ކަނޑައެޅިގެން މަތިވެރި ދަރަޖަތަކެވެ.
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ جَزَآءُ مَن تَزَكَّىٰ
Open ayah 20:76އަދި އެމީހަކު ކަނޑައެޅިގެން صالح عمل ކޮށް مؤمن އަކުކަމުގައިވެގެންވާ حال އެމީހެއްގެ ربّ ގެ حضرة އަށް އައިމީހާ ދަންނައެވެ. ފަހެ އެފަދަ މީހުންނަށްހުރީ ކަނޑައެޅިގެން މަތިވެރި ދަރަޖަތަކެވެ.
وَلَقَدۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَسۡرِ بِعِبَادِي فَٱضۡرِبۡ لَهُمۡ طَرِيقٗا فِي ٱلۡبَحۡرِ يَبَسٗا لَّا تَخَٰفُ دَرَكٗا وَلَا تَخۡشَىٰ
Open ayah 20:77އަދި ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ موسى عليه السّلام އަށް وحي ކުރެއްވީމެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅުތަކުންނާއިގެން - އެބަހީ: بني إسرائيل ންނާއިގެން - ކަލޭގެފާނު ރޭގަނޑު ހިންގަވާފައި (ތިޔަރަށުން) ނުކުމެވަޑައިގެން ވަޑައިގަންނަވާށެވެ! އަދި އެމީހުންނަށްޓަކައި ކަނޑުގައި ހިކިމަގެއް ކަލޭގެފާނު ލައްވައިދެއްވާށެވެ އެމަގަކީ (فرعون އާއި އޭނާގެ މީހުން ކަލޭމެން އަތުލައިގަނެފާނެކަމުގެ ބިރެއްނުވާ އަދި غرق ވެދާނެކަމަށް) ކަލޭގެފާނު ބިރުނުގަންނަވާނޭ މަގެކެވެ.
فَأَتۡبَعَهُمۡ فِرۡعَوۡنُ بِجُنُودِهِۦ فَغَشِيَهُم مِّنَ ٱلۡيَمِّ مَا غَشِيَهُمۡ
Open ayah 20:78ދެންފަހެ فرعون އޭނާގެ لشكر އާއިއެކު އެމީހުންގެފަހަތުން تبع ވެގެން އައެވެ. ދެން އަދި އެމީހުން يعني: فرعون އާއި އޭނާގެ لشكر ކަނޑުގެތެރޭގައި ނިވައިވެގެންދިޔައީއެވެ. غرق ވެ މަރުވެގެން ދިޔައީއެވެ. (މިއާޔަތުގައިމިވަނީ موسى عليه السّلام އާއި فرعون އާއި ދެމެދު އެތައްކަމެއްވެ. އަދި އެތައް ދުވަހެއްވުމަށްފަހު فرعون ހަލާކު ކުރެއްވުމުގެ ވާހަކައެވެ. މުޅި قرآن ގެ އެތައް މިތާ އެވާހަކަތައްވެއެވެ.)
وَأَضَلَّ فِرۡعَوۡنُ قَوۡمَهُۥ وَمَا هَدَىٰ
Open ayah 20:79އަދި فرعون އޭނާގެ قوم މުޅިން މަގުފުރައްދައިފިއެވެ. (އެއީ އޭނާ އެމީހުންނަށް ﷲ އަށް ކާފަރުވުމަށް އަމުރުކޮށް ސީދާމަގުން އެމީހުން ދުރުކުރިހިނދުންނެވެ.) އަދި އޭނާ އެމީހުންނަށް ތެދުމަގު ނުދެއްކިއެވެ. (އެއީ އެމީހުން موسى عليه السّلام އާއި تبع ވެ އެކަލޭގެފާނު ތެދުކުރުމުން އެމީހުންނަށް މަނާކޮށް ނަހީކުރިހިނދުންނެވެ.)
يَٰبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ قَدۡ أَنجَيۡنَٰكُم مِّنۡ عَدُوِّكُمۡ وَوَٰعَدۡنَٰكُمۡ جَانِبَ ٱلطُّورِ ٱلۡأَيۡمَنَ وَنَزَّلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰ
Open ayah 20:80އޭ بني إسرائيل ންނޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭމެންގެ عدوّ ގެ ކިބައިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެން ސަލާމަތް ކުރެއްވީމެވެ. އަދި طور ފަރުބަދައިގެ ކަނާތްފަރާތު ކައިރިޔަށް ކަލޭމެން ދިއުމަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެންނަށް وعد ކުރީމެވެ. (އެއީ موسى عليه السّلام އަށް وحي ބާވައިލައްވާއިރު އެމީހުންވެސް ﷲ ގެ ބަސްފުޅު އެހުމަށެވެ. އެއީ އެމީހުންނަށް އެކަލާނގެ ދެއްވި ބޮޑު نعمة އެކެވެ.) އަދި އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެންގެ މައްޗަށް (ކާނާއެއްގެގޮތުން) مَنُّ އާއި سَلْوَى ބާވައިލެއްވީމެވެ. (މިދެބަހުގެމާނަ އިސްވެ ހިގައްޖެއެވެ.)
كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ وَلَا تَطۡغَوۡاْ فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيۡكُمۡ غَضَبِيۖ وَمَن يَحۡلِلۡ عَلَيۡهِ غَضَبِي فَقَدۡ هَوَىٰ
Open ayah 20:81(އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެންގެވީމެވެ.) ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭމެންނަށް ދެއްވި ރަނގަޅު حلال ރިޒުގުން ކަލޭމެން ކައިހަދާށެވެ. އަދި އެރިޒުގު ކެއުމުގައި ކަލޭމެން ހައްދުފަހަނަޅައި ނުދާށެވެ. އެހެން ހަދައިފިނަމަ - އެބަހީ: ހައްދުފަހަނަޅައި ހިނގައްޖެނަމަ - ކަލޭމެންގެމައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޯފާ حقّ ވެ واجب ވެދާނެއެވެ. އަދި އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޯފާ حقّ ވެއްޖެމީހާ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހާ ހަލާކުވެއްޖެއެވެ. ނަރަކައިގެ އަޑިޔަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ.
وَإِنِّي لَغَفَّارٞ لِّمَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا ثُمَّ ٱهۡتَدَىٰ
Open ayah 20:82އަދި ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއީ، توبة ވެ އަދި إيمان ވެ صالح عمل ކޮށް ދެން އެސީދާ މަގުގައި ތެދުމަގާއި قائم ވެ ހުރި ކޮންމެމީހަކަށް ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.
۞وَمَآ أَعۡجَلَكَ عَن قَوۡمِكَ يَٰمُوسَىٰ
Open ayah 20:83އޭ موسى - عليه السّلام - އެވެ. ކަލޭގެފާނުންގެ قوم ގެމީހުންނަށްވުރެ ކުރިން ކަލޭގެފާނު ގިނިކަންޏާ އަވަހަށް مِيْعَاد އަށް ވަޑައިގެންނެވީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟
قَالَ هُمۡ أُوْلَآءِ عَلَىٰٓ أَثَرِي وَعَجِلۡتُ إِلَيۡكَ رَبِّ لِتَرۡضَىٰ
Open ayah 20:84އެކަލޭގެފާނު ދެންނެވިއެވެ. އެމީހުން މިއަޅާގެފަހަތުން އެއަންނަނީއެވެ. އެމީހުން އެވަނީ މިއަޅާއާއި تبع ވެ މިއަޅާގެ އަސަރުގެ މަތީގައެވެ. އަދި އޭއަޅުގެ ربّ އެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ حضرة އަށް މިއަޅާ އަވަސްވީ އިބަރަސްކަލާނގެ ރުއްސެވުމަށެވެ. ރުއްސެވުން ލިބިގަތުމަށެވެ.
قَالَ فَإِنَّا قَدۡ فَتَنَّا قَوۡمَكَ مِنۢ بَعۡدِكَ وَأَضَلَّهُمُ ٱلسَّامِرِيُّ
Open ayah 20:85އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. (އޭ موسى އެވެ.) ކަލޭގެފާނު ނުކުމެވަޑައިގެންނެވުމަށްފަހު ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނުންގެ قوم ގެމީހުން إمتحان ކޮށްފީމެވެ. އަދި سَامِرِى އެމީހުން މަގުފުރައްދައިފިއެވެ.
فَرَجَعَ مُوسَىٰٓ إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ غَضۡبَٰنَ أَسِفٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ أَلَمۡ يَعِدۡكُمۡ رَبُّكُمۡ وَعۡدًا حَسَنًاۚ أَفَطَالَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡعَهۡدُ أَمۡ أَرَدتُّمۡ أَن يَحِلَّ عَلَيۡكُمۡ غَضَبٞ مِّن رَّبِّكُمۡ فَأَخۡلَفۡتُم مَّوۡعِدِي
Open ayah 20:86ފަހެ موسى عليه السّلام އެކަލޭގެފާނުގެ قوم އަށް ގަދައަށް ކޯފާވެވަޑައިގެން ހިތާމަފުޅުކުރައްވާ حال ކޮޅު އެނބުރި رجوع ވެވަޑައިގެންފިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުން ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قوم އެވެ. ކަލޭމެންގެ ربّ ކަލޭމެންނަށް ރަނގަޅު وعد ފުޅު ނުކުރައްވައިހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކަލޭމެންނަށް އެކަލާނގެ ކުރެއްވި عهد އާއި وعد ގެ މުއްދަތު ދިގުވީހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކަލޭމެންގެ ربّ ގެ ކޯފާ ކަލޭމެންގެމައްޗަށް އައުމަށް ކަލޭމެން އެދެނީހެއްޔެވެ؟ ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ وعد އާއި عهد އާއި ކަލޭމެން خلاص ވީ އެހެންވެގެންހެއްޔެވެ؟ (އެމީހުން عهد ވެފައިވަނީ موسى عليه السّلام އަށް ކިޔަމަންތެރިވުމަށެވެ.)
قَالُواْ مَآ أَخۡلَفۡنَا مَوۡعِدَكَ بِمَلۡكِنَا وَلَٰكِنَّا حُمِّلۡنَآ أَوۡزَارٗا مِّن زِينَةِ ٱلۡقَوۡمِ فَقَذَفۡنَٰهَا فَكَذَٰلِكَ أَلۡقَى ٱلسَّامِرِيُّ
Open ayah 20:87އެމީހުން ދެންނެވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ قصد ގައި ކަލޭގެފާނުންގެ عهد އާއި خلاف ވީއެއްނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްތޯއެވެ. ރަށުގެމީހުންގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއިން - އެބަހީ: ގަހަނާގެތެރެއިން - ބޮޑުބަރެއް ބައިވަރުތަކެއް - އަހުރެމެން އުފުލީއެވެ. ދެން އެތަކެތި އަހުރެމެން (އަލިފާނަށް) ނުވަތަ ވަޅަކަށް އެޅީއެވެ. سَامِرِى ވެސް ހަމައެފަދައިން އެތަކެތި އަލިފާނަށް އެޅީއެވެ.
فَأَخۡرَجَ لَهُمۡ عِجۡلٗا جَسَدٗا لَّهُۥ خُوَارٞ فَقَالُواْ هَٰذَآ إِلَٰهُكُمۡ وَإِلَٰهُ مُوسَىٰ فَنَسِيَ
Open ayah 20:88އަދި އޭނާ ޅަގެރިއެއްގެ ހަށިގަނޑުގޮތަށް މީސްތަކުންގެކުރިމައްޗަށް އެއްޗެއް ނެރުނީއެވެ. އޭގައި ލޯވަޅެއްވެސް ހުއްޓެވެ. އަދި ގެރިގޮވާގޮތަށް އެއިން އަޑުއިވެއެވެ. އަދި އެމީހުން - އެބަހީ: سَامِرِى އާއި އޭނާއަށް تبع ވީމީހުން ބުނީ - މިއީ ކަލޭމެންގެ إله އެވެ. އަދި موسى عليه السّلام ގެވެސް إله އެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނު مِيْقات އަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު ގެންދަވަން ހަނދުމަފުޅުނެތުނީއެވެ.
أَفَلَا يَرَوۡنَ أَلَّا يَرۡجِعُ إِلَيۡهِمۡ قَوۡلٗا وَلَا يَمۡلِكُ لَهُمۡ ضَرّٗا وَلَا نَفۡعٗا
Open ayah 20:89އެމީހުން ފަހެ އެމީހުންގެ ވާހަކަތަކަށް އެއްވެސް ރައްދު ޖަވާބެއް އޭތި ނުދޭކަން ނުވަތަ އެއްވެސް ގެއްލުމެއް އެމީހުންނަށް ދިނުމަށް ނުވަތަ އެމީހުންނަށް منفع އެއް ދިނުމަށްވިޔަސް އެއެއްޗަށް މިލްކުވެގެން ނުވާކަން އެމީހުންނަށް ނުފެނޭބާވައެވެ. އެމީހުންނަކަށް ނޭނގޭބާވައެވެ؟
وَلَقَدۡ قَالَ لَهُمۡ هَٰرُونُ مِن قَبۡلُ يَٰقَوۡمِ إِنَّمَا فُتِنتُم بِهِۦۖ وَإِنَّ رَبَّكُمُ ٱلرَّحۡمَٰنُ فَٱتَّبِعُونِي وَأَطِيعُوٓاْ أَمۡرِي
Open ayah 20:90އަދި ހަމަކަށަވަރުން އޭގެކުރިން އެބަހީ: موسى عليه السّلام ވަޑައިގެންނެވުމުގެ ކުރިން - هارون عليه السّلام އެމީހުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قوم ގެމީހުންނޭވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެޅަގެރީގެ ސަބަބުން - އެއަށް އަޅުކަންކުރުމުގެ ސަބަބުން ކަލޭމެންނަށް إمتحان ޖެހުނީއެވެ. އެބަހީ: ﷲ ކަލޭމެން إمتحان ކުރެއްވީއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭމެންގެ ربّ އަކީ رحمن ވަންތަ ﷲ އެވެ. އަދި ކަލޭމެން ތިމަންކަލޭގެފާނާއި تبع ވާށެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ أمر އަށް ކަލޭމެން ކިޔަމަންތެރިވާށެވެ.
قَالُواْ لَن نَّبۡرَحَ عَلَيۡهِ عَٰكِفِينَ حَتَّىٰ يَرۡجِعَ إِلَيۡنَا مُوسَىٰ
Open ayah 20:91އެމީހުން އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. އަހުރެމެންގެ ގާތަށް موسى عليه السّلام ވަޑައިގަންނަވަންދެން އަހުރެމެން އެއަށް يعني: އެގެރިއަށް އަޅުކަންކުރުމުން ފިލާނުދާހުށީމެވެ. އެބަހީ: އެގެރިއަށް އަޅުކަންކުރާހުށީމެވެ. (ދެންފަހެ هارون عليه السّلام އެމީހުންގެ ކަންތަކާއި އަޅުއްވައި ނުލެއްވިކަމަށް ހީފުޅު ކުރައްވައި...)
قَالَ يَٰهَٰرُونُ مَا مَنَعَكَ إِذۡ رَأَيۡتَهُمۡ ضَلُّوٓاْ
Open ayah 20:92موسى عليه السّلام ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ هارون عليه السّلام އެވެ. އެމީހުން މަގުފުރެދޭތަން ފެނިވަޑައިގަތުމުން އެކަމުން އެމީހުން މަނާނުކުރެއްވީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟
أَلَّا تَتَّبِعَنِۖ أَفَعَصَيۡتَ أَمۡرِي
Open ayah 20:93ކަލޭގެފާނު ތިމަންކަލޭގެފާނަށް تبع ވެވަޑައިނުގަންނަވަނީތޯއެވެ؟ ނުވަތަ ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ أمر ފުޅަށް ކަލޭގެފާނު އުރެދިވަޑައިގެންނެވީތޯއެވެ؟
قَالَ يَبۡنَؤُمَّ لَا تَأۡخُذۡ بِلِحۡيَتِي وَلَا بِرَأۡسِيٓۖ إِنِّي خَشِيتُ أَن تَقُولَ فَرَّقۡتَ بَيۡنَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَلَمۡ تَرۡقُبۡ قَوۡلِي
Open ayah 20:94އެކަލޭގެފާނު يعني: هارون - عليه السّلام - ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ މަންމަގެ ދަރިކަލުންނޭވެ. އަހުރެންގެ ތުނބުޅީގައި ނުހިއްޕަވާށެވެ! އަދި އަހުރެންގެ ބޮލުގައިވެސް ނުހިއްޕަވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން بني إسرائيل ން ވަކިވަކިކޮށް އަދި އަހުރެންގެ ބަހަށް ރައްކާތެރިނުވިއޭ އަހުރެންނާ ދިމާލަށް ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެދާނެކަމަށް އަހުރެން ބިރުގަތީއެވެ. (އެހެންނޫނަމަ އަހުރެންވެސް އެމީހުންނާ ވަކިވެ ދުރުވީހެވެ.)
قَالَ فَمَا خَطۡبُكَ يَٰسَٰمِرِيُّ
Open ayah 20:95އެކަލޭގެފާނު يعني: موسى عليه السّلام ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ سَامِرِى އެވެ. ކަލޭ އެކަން ކުރީ ކޮން مقصد އެއްގައިހެއްޔެވެ؟ (ކީކޭ ހީކޮށްގެންހެއްޔެވެ؟)
قَالَ بَصُرۡتُ بِمَا لَمۡ يَبۡصُرُواْ بِهِۦ فَقَبَضۡتُ قَبۡضَةٗ مِّنۡ أَثَرِ ٱلرَّسُولِ فَنَبَذۡتُهَا وَكَذَٰلِكَ سَوَّلَتۡ لِي نَفۡسِي
Open ayah 20:96އޭނާ يعني: سَامِرِى ދެންނެވިއެވެ. އެމީހުން ނުދެކޭ އެއްޗެއް އަހުރެން ދުށީއެވެ. (އެއީ جبريل عليه السّلام އަރާވަޑައިގެން އިންނެވި އަހުގެ މޮއްގަނޑު އަޅާތާގައިވާ ތަކެތީގައި ދިރުމެއްވާތަނެވެ.) ދެން رسول ގެ އަސަރުން - އެބަހީ: جبريل عليه السّلام އަރާވަޑައިގެން އިންނެވި އަހުގެ މޮއްގަނޑު ދަށުން އަހުރެން މުއްވަރެއް ނެގީމެވެ. ދެން އެމުއްވަރު އެގެރީގެމައްޗަށް އަހުރެން އުކައިލީމެވެ. އަހުރެންގެ نفس އަހުރެންގެ މައްޗަށް އެކަން ޒީނަތްތެރިކޮށްދިނީ އެފަދައިންނެވެ. (ދެން އެގެރި ދިރުނީއެވެ.)
قَالَ فَٱذۡهَبۡ فَإِنَّ لَكَ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ أَن تَقُولَ لَا مِسَاسَۖ وَإِنَّ لَكَ مَوۡعِدٗا لَّن تُخۡلَفَهُۥۖ وَٱنظُرۡ إِلَىٰٓ إِلَٰهِكَ ٱلَّذِي ظَلۡتَ عَلَيۡهِ عَاكِفٗاۖ لَّنُحَرِّقَنَّهُۥ ثُمَّ لَنَنسِفَنَّهُۥ فِي ٱلۡيَمِّ نَسۡفًا
Open ayah 20:97އެކަލޭގެފާނު يعني: موسى عليه السّلام ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ ސާމިރީއެވެ. ކަލޭދާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ދުނިޔޭގެ حياة ގައި ކަލެއަށް އޮތީ "لاَمِسَاس" މިހެން ބުނުމެވެ. ބީހުމެއް ނުވެއެވެ. އެބަހީ: ކަލޭ މީހަކުގައިގައި ނުބީހޭށެވެ. އަދި އެހެންމީހުންވެސް ކަލޭގެ ގައިގާ ބީހުމެއްނުވެއެވެ.) އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަކިވަގުތެއް ކަލެއަށް ވެއެވެ. އެކަލާނގެ އެވަގުތުން ކަލޭ ފަސްނުކުރައްވާ ހުއްޓެވެ. އެއީ ކަލެއަށް عذاب ދެއްވުމުގެ ވަގުތެވެ. އެއީ قيامة ދުވަހެވެ. އަދި ކަލޭ އެއަށް އަޅުކަންކުރުންމަތީ قائم ވެގެންހުރި إله އަށް (އެގެރިއަށް) ކަލޭ ނިކަން ބަލައިބަލާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންކަލޭގެފާނު އޭތި އަންދާލާހުށީމެވެ. ދެން ހަމަކަށަވަރުން ދެން ކަނޑަށް ގިރުވައިލާހުށީމެވެ.
إِنَّمَآ إِلَٰهُكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ وَسِعَ كُلَّ شَيۡءٍ عِلۡمٗا
Open ayah 20:98އަދި ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ إله އަކީ ﷲ އެވެ. އެކަލާނގެ މެނުވީحقّ އެހެން އެއްވެސް إله އަކު ނުވެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގަތުން ކޮންމެ އެއްޗެއްގެމައްޗަށް ތަނަވަސްވެގެންވެއެވެ.
كَذَٰلِكَ نَقُصُّ عَلَيۡكَ مِنۡ أَنۢبَآءِ مَا قَدۡ سَبَقَۚ وَقَدۡ ءَاتَيۡنَٰكَ مِن لَّدُنَّا ذِكۡرٗا
Open ayah 20:99(އޭ رَسُوْلُ الله އެވެ.) އިސްވެދިޔަ أمّة ތަކުގެ خبر ތައް ކަލޭގެފާނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ މިކިޔައިދެނީ އެފަދައިންނެވެ. އެއީ موسى عليه السّلام ގެ خبر ތައްވެސް މިކިޔައިދިންފަދައިންނެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرة ން ކަލޭގެފާނަށް ذِكر އެއް އަތުވެއްޖެއެވެ. އެއީ ކީރިތި قرآن އެވެ.
مَّنۡ أَعۡرَضَ عَنۡهُ فَإِنَّهُۥ يَحۡمِلُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وِزۡرًا
Open ayah 20:100އެ قرآن ން އެނބުރި ފުރަގަސްދީފިމީހާ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހާ قيامة ދުވަހުން ބޮޑުވެގެންވާ ބަރެއް އުފުލާނެއެވެ. އެއީ ފާފައިގެ ބަރެވެ.
خَٰلِدِينَ فِيهِۖ وَسَآءَ لَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ حِمۡلٗا
Open ayah 20:101އަދި އެފާފައިގެ ސަބަބުން އެފަދަ މީހުން ނަރަކައިގައި ދެމިތިބޭހުއްޓެވެ. قيامة ދުވަހުން އެމީހުން އެއުފުލާ ބުރައިގެ ހުރި ނުބައިކަމާއެވެ.
يَوۡمَ يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِۚ وَنَحۡشُرُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ يَوۡمَئِذٖ زُرۡقٗا
Open ayah 20:102ތާޅަފިލި ފުންމެވޭދުވަހު (އެއީ قيامة ދުވަހެވެ.) ނުބައިނުލަފާމީހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެދުވަހުން محشر ކުރައްވާހުށީ ލޯތައް ނޫވެގެންވާ حال ގައެވެ. (އެއީ ފެންބޮވައިގަތުމުގެ ގަދަކަމުން ލޯތަކަށްވާ ގޮތެއްކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. والله أعلم.
يَتَخَٰفَتُونَ بَيۡنَهُمۡ إِن لَّبِثۡتُمۡ إِلَّا عَشۡرٗا
Open ayah 20:103އެމީހުންގެމެދުގައި (އެދުވަހުން) ސިއްރުސިއްރުން ވައިއަޑުން އެކަކު އަނެކަކަށް ބުނާނެއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން (ދުނިޔޭގައި / ނުވަތަ ކަށްވަޅުގައި) ހަމަ އެންމެ ދިހަރޭ ނޫނީ ނުތިބެއެވެ.
نَّحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَا يَقُولُونَ إِذۡ يَقُولُ أَمۡثَلُهُمۡ طَرِيقَةً إِن لَّبِثۡتُمۡ إِلَّا يَوۡمٗا
Open ayah 20:104އެމީހުން އެބުނާއެއްޗެއް (އެހާ ސިއްރުން ބުނާއިރުވެސް) ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގަތުންބޮޑެވެ. އެމީހުންގެތެރޭގައި ތިބި ބުއްދީގެގޮތުން އެންމެ ފުރިހަމަމީހުންވެސް ބުނީ ތިޔަބައިމީހުން އެންމެ ދުވަހަކުމެނުވީ (ދުނިޔޭގައި / ނުވަތަ ކަށްވަޅުގައި) ލަސްވެނުތިބެއެވެ. • ދަންނައެވެ. ބުއްދިޔާއި ދެނެގަތުމުގެ ގޮތުން އެންމެ ރަނގަޅުމީހުންވެސް އެވަގުތު މިފަދަ ބަހެއް މިބުނީ އެވަގުތުގެ ބިރުވެރިކަމާއި ކަންތައްގަނޑު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދެން އަދި އާދައިގެ ދަށްމީހުންނަށް ކިހާވަރެއްވާނެހެއްޔެވެ؟
وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡجِبَالِ فَقُلۡ يَنسِفُهَا رَبِّي نَسۡفٗا
Open ayah 20:105އަދި قيامة ދުވަހުން ފަރުބަދަތަކަށްވާނޭގޮތަކާއިމެދު އެމީހުން ކަލޭގެފާނާއި ސުވާލުކުރާނެއެވެ. ފަހެ ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އެތަކެތި އެހުރިތަނުން ލުއްސަވައި ކުދިކުދި ކުރައްވާ ބުރުއްސަވާލައްވާހުއްޓެވެ.
فَيَذَرُهَا قَاعٗا صَفۡصَفٗا
Open ayah 20:106ދެން އެފަރުބަދަތައް ހުރިތަންތަން އަޑިގުޑަންކަމެއްނެތް އަދި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނެތް އޮމާން ހުސް ބިމަކަށް އެކަލާނގެ ހައްދަވާހުއްޓެވެ.
لَّا تَرَىٰ فِيهَا عِوَجٗا وَلَآ أَمۡتٗا
Open ayah 20:107އެބިމުން އެއްވެސް ގުދުކަމެއް އަދި އެއްވެސް އުސްކަމެއް ކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައި ނުގަންނަވާނެއެވެ.
يَوۡمَئِذٖ يَتَّبِعُونَ ٱلدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهُۥۖ وَخَشَعَتِ ٱلۡأَصۡوَاتُ لِلرَّحۡمَٰنِ فَلَا تَسۡمَعُ إِلَّا هَمۡسٗا
Open ayah 20:108އެދުވަހުން މީސްތަކުން تبع ވާނީ ގޮވާ ބޭކަލަކާއެވެ. (އެއީ محشر ގެ ميدان އަށް އެއްވުމަށް ގޮވާ ބޭކަލެކެވެ.) އެއްވެސް ކަތިކަމަކާއިނުލައި ހަމަ ސީދާކަމާއިއެކު އެގޮވުމާތަބަޢަވާނެއެވެ. އަދި رحمن ވަންތަ ކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅަށްޓަކައި އެންމެހައި خَلْقُ ތަކުންގެ އަޑުތައް ބިރުވެތިވެ މަޑުވެދާނެއެވެ. ފަހެ ހަމައެކަނި ފިޔަވަޅުއަޅާއަޑުމެނުވީ ކަލޭގެފާނު ނާއްސަވާނެއެވެ.
يَوۡمَئِذٖ لَّا تَنفَعُ ٱلشَّفَٰعَةُ إِلَّا مَنۡ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَرَضِيَ لَهُۥ قَوۡلٗا
Open ayah 20:109شَفَاعة ތެރިވުމަށް އެމީހަކަށް رحمن ވަންތަ ﷲ إِذْنَ ދެއްވި މީހެއްގެ شَفَاعَة ން މެނުވީ އެދުވަހުން شَفَاعَة = ގެ މަންފާ ނުކުރާނެއެވެ. އަދި އެޔާއެކު އެ شَفَاعَة ތެރިވެވޭ މީހާއަކީ ބަހުގެގޮތުން އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގެންވާ އަޅަކުކަމުގައި ވާންޖެހޭނެއެވެ. (އެބަހީ: ފުރިހަމަގޮތުގައި لاإله إلاّ ﷲ ކީ މީހަކުކަމުގައި ވާންޖެހޭނެއެވެ.)
يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِۦ عِلۡمٗا
Open ayah 20:110އަދި އެމީހުންގެ ކުރީގައިވާ ކަންތަކާއި އަދި އެމީހުންގެ ފަހަތުގައިވާ ކަންތައް (އެބަހީ: އެމީހުންގެ آخرة ދުވަހުގެ ކަންތަކާއި އަދި އެމީހުންގެ ދުނިޔޭގެ ކަންތައް) އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ذَاتُ ފުޅާމެދު - އެކަލާނގެ ސިފަފުޅުތަކާއި إسم ފުޅުތަކާއިމެދު އެމީހުންގެ އެނގުން ނުފޯރައެވެ.
۞وَعَنَتِ ٱلۡوُجُوهُ لِلۡحَيِّ ٱلۡقَيُّومِۖ وَقَدۡ خَابَ مَنۡ حَمَلَ ظُلۡمٗا
Open ayah 20:111އަދި ދިރިދެމިވޮޑިގެންވާ އަދި އަޅުތަކުންގެ އެންމެހައި ކަންތަކާއިގެން قائم ވެވޮޑިގެންވާ ކަލާނގެއަށް އެންމެހައި މޫނުތަކެއް ދެރަވެ ނިކަމެތިވެގެންވެއެވެ. އަދި (قيامة ދުވަހުން) އަނިޔާއެއް އުފުލި މީހަކު ނުވަތަ شرك އެއް އުފުލި މީހަކު ހަމަކަށަވަރުން ގެއްލި ހަލާކުވެއްޖެއެވެ.
وَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَا يَخَافُ ظُلۡمٗا وَلَا هَضۡمٗا
Open ayah 20:112އަދި އެމީހަކު އީމާންވެގެންވާ حال صالح عمل ން عمل ކޮށްފިމީހާ ދަންނައެވެ. ފަހެ އަނިޔާއެއް ލިބިދާނޭކަމަކަށް އޭނާއަކަށް ބިރެއްނެތެވެ. އަދި (އޭނާގެ ހެޔޮ عمل ގެ ثواب ން) އުނިވެދާނޭކަމުގެވިޔަސް ބިރެއްނެތެވެ.
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا وَصَرَّفۡنَا فِيهِ مِنَ ٱلۡوَعِيدِ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ أَوۡ يُحۡدِثُ لَهُمۡ ذِكۡرٗا
Open ayah 20:113އެފަދައިންނެވެ. އެބަހީ: އީމާންކަމުގެ أهل ވެރިންނަށް صالح عمل ކުރުމަށް ހިތްވަރުދެއްވައި އަދި ކާފަރުކަމުގެ أهل ވެރިންނަށް ބިރުވެރިކަމުގެ إنذار ކުރެއްވިފަދައިން) ތިމަންރަސްކަލާނގެ عرب ބަހުންވާ قرآن އެއްގެ ގޮތުގައި قرآن ބާވައިލެއްވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ قرآن ގައި وَعِيْدُ ގެ އެބަހީ: ބިރުވެރިކަމުގެ وعد ތައް ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް އެކި عبارة ން ބަޔާންކޮށްދިނީމެވެ. އެއީ އެމީހުން ބިރުވެތިވޭތޯއެވެ. ނުވަތަ އެކަލާނގެ އެމީހުންނަށް وعظ އާއި نصيحة އުފައްދަވައިދެއްވުމަށެވެ.
فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡحَقُّۗ وَلَا تَعۡجَلۡ بِٱلۡقُرۡءَانِ مِن قَبۡلِ أَن يُقۡضَىٰٓ إِلَيۡكَ وَحۡيُهُۥۖ وَقُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا
Open ayah 20:114ފަހެ ﷲ تعالى (އެންމެހައި خلق ތަކުން ފިޔަވައި) މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އެކަލާނގެއީ ހުރިހާކަމެއްގެ ވެރި مَالِك އެވެ. حقّ ވަންތަ ﷲ އެވެ. އަދި (އޭ رسول ﷲ އެވެ.) ކަލޭގެފާނަށް قرآن ގެ وحي ގެ ބަސްފުޅު ބާވައިލައްވާ ނުނިމެނިސް (ނުވަތަ އެބަސްފުޅުގެ މާނަތައް بيان ކޮށްނުދެއްވަނިސް) އެ قرآن އާއިގެން އަވަސްވެވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ. (أصحاب ންނަށް އެބަސްފުޅެއް ވިދާޅުވެ ނުދެއްވާށެވެ.) އަދި ކަލޭގެފާނު ދަންނަވާށެވެ. އޭއަޅުގެ ربّ އެވެ. މިއަޅާއަށް علم އިތުރުކޮށްދެއްވާނދޭވެ.
وَلَقَدۡ عَهِدۡنَآ إِلَىٰٓ ءَادَمَ مِن قَبۡلُ فَنَسِيَ وَلَمۡ نَجِدۡ لَهُۥ عَزۡمٗا
Open ayah 20:115އަދި ހަމަކަށަވަރުން آدم ގެފާނަށް މީގެކުރީގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ عهد ކުރެއްވީމެވެ. أمر ކުރެއްވީމެވެ. ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު އެ عهد ހަނދުމަފުޅުނެތިއްޖެއެވެ. (އެ عهد އަކީ ސުވަރުގޭގައިވާ ވަކިގަހަކުން ފަރީނުކުޅުއްވުމުގެ أمر ފުޅެވެ.) އަދި އެކަލޭގެފާނުންގެ ކިބައިން عهد އަށް ރައްކާތެރިވުމެއް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެކެވޮޑިނުގަންނަވަމެވެ.
وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰ
Open ayah 20:116އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ملائكة ބޭކަލުންނަށް އެންގެވީމެވެ. ތިޔަބޭކަލުން آدم عليه السّلام އަށް سجدة ކުރައްވާށެވެ. ފަހެ إبْلِيْس މެނުވީ އެހުރިހާ ބޭކަލުން سجدة ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެސޮރު އެކަމުން މަނާވެގަތީއެވެ.
فَقُلۡنَا يَٰٓـَٔادَمُ إِنَّ هَٰذَا عَدُوّٞ لَّكَ وَلِزَوۡجِكَ فَلَا يُخۡرِجَنَّكُمَا مِنَ ٱلۡجَنَّةِ فَتَشۡقَىٰٓ
Open ayah 20:117ދެންފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ وحي ކުރެއްވީމެވެ. އޭ آدم އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މިއީ - އެބަހީ: މި إبْلِيْس އަކީ - ކަލޭގެފާނަށާއި ކަލޭގެފާނުންގެ އަނބިކަނބަލުންނަށްވާ عَدُوّ އެކެވެ. ފަހެ އެސޮރު ތިޔަދެކަނބަލުން ސުވަރުގެއިން ނެރުނަ ނުދެއްވާށެވެ. އެހެންވެއްޖެއްޔާ - (އެބަހީ: ސުވަރުގެއިން ނެރެފިއްޔާ) ކަލޭގެފާނު ވަރުބަލިފުޅުވެދާނެއެވެ. (ދުނިޔޭގެ مَعِيْشَة ހޯއްދެވުމުގައި ލަހިވެދާނެއެވެ.)
إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعۡرَىٰ
Open ayah 20:118ހަމަކަށަވަރުން އެސުވަރުގޭގައި ކަލޭގެފާނު ބަނޑުފުޅުހައިވުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި އޮރިޔާން حال ގައި ޖެހުމެއްނުވެއެވެ.
وَأَنَّكَ لَا تَظۡمَؤُاْ فِيهَا وَلَا تَضۡحَىٰ
Open ayah 20:119އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެސުވަރުގޭގައި ކަލޭގެފާނު ފެންބޮވައިގަތުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި ހޫނުގެ އުނދަގުލެއްވުމެއް ނުވެއެވެ.
فَوَسۡوَسَ إِلَيۡهِ ٱلشَّيۡطَٰنُ قَالَ يَٰٓـَٔادَمُ هَلۡ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ ٱلۡخُلۡدِ وَمُلۡكٖ لَّا يَبۡلَىٰ
Open ayah 20:120ފަހެ شَيْطَان އެކަލޭގެފާނަށް ވަސްވާސްދީފިއެވެ. (އެކަލޭގެފާނަށް ނަހީކުރެއްވުނު ގަހުގެ ފަރާތަށް ލެނބުމަށް އެކަލޭގެފާނަށް ޒީނަތްތެރިކުރުވައިފިއެވެ.) އެސޮރު ބުންޏެވެ. އޭ آدم އެވެ. ދެމިހުންނަނިވި ގަހުގެ ފަރާތަށް އަހުރެން ކަލޭގެފާނަށް އިޝާރަތްކުރަންތޯއެވެ. (އެގަހުން ފަރިއްކުޅުއްވައިފިއްޔާ ދުވަހަކުވެސް އަވަހާރަ ނުވާނެއެވެ.) އަދި އެއީ ދުވަހަކުވެސް ފިލައިގެން ނުދާނޭ ބޮޑުވެރިކަމެއް ލިބޭނޭ ކަމެކެވެ.
فَأَكَلَا مِنۡهَا فَبَدَتۡ لَهُمَا سَوۡءَٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخۡصِفَانِ عَلَيۡهِمَا مِن وَرَقِ ٱلۡجَنَّةِۚ وَعَصَىٰٓ ءَادَمُ رَبَّهُۥ فَغَوَىٰ
Open ayah 20:121ފަހެ އޭގެ ދެކަނބަލުން އެގަހުން ފަރީކުޅުއްވައިފިއެވެ. ދެންފަހެ އެދެކަނބަލުންނަށް އެދެކަނބަލުންގެ عورة كَشْفُ ވެއްޖެއެވެ. ހާމަވެއްޖެއެވެ. އަދި ސުވަރުގޭގެ ގަސްގަހުގެ ފަތުން އެދެކަނބަލުން އެދެކަނބަލުންގެ عورة ނިވައިކުރައްވަން ފައްޓަވައިފިއެވެ. ފަހެ آدم عليه السّلام އެކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އަށް އުރެދިވަޑައިގެން ސީދާމަގުން ނެއްޓިވަޑައިގެންފިއެވެ.
ثُمَّ ٱجۡتَبَٰهُ رَبُّهُۥ فَتَابَ عَلَيۡهِ وَهَدَىٰ
Open ayah 20:122ދެން އެކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އެކަލޭގެފާނު خاصّ ކުރައްވައި إختيار ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް توبة ލައްވައި ސީދާމަގަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވިއެވެ.
قَالَ ٱهۡبِطَا مِنۡهَا جَمِيعَۢاۖ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوّٞۖ فَإِمَّا يَأۡتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدٗى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشۡقَىٰ
Open ayah 20:123އެކަލާނގެ وحي ކުރެއްވިއެވެ. (އޭ آدم އެވެ.) ތިޔައިގެ ދެކަނބަލުން އެކީއެކަށް އެތަނުން - يعني: ސުވަރުގެއިން (ބިމަށް) ފައިބައި ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. (ނުވަތަ ތިޔައިގެ ދެކަނބަލުންނާއި إبْلِيْس އާއި އެންމެން އެސުވަރުގެއިން ފައިބާށެވެ. މިދެގޮތަށްވެސް مفسّر ން ވިދާޅުވެއެވެ.) އެއީ ކަލޭމެންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް عَدُوُّ ންކަމުގައިވާ حال ގައެވެ. ދެންފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرة ން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތެދުމަގު އަންނަހުއްޓެވެ. (އެއީ رسول ބޭކަލުން ފޮނުއްވައި ފޮތްބާވައިލައްވައިގެންނެވެ.) ފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތެދުމަގާއި تبع ވެއްޖެމީހާ (ދުނިޔޭގައި) މަގުނުފުރެދޭނެއެވެ. އަދި (آخرة ގައި) ގެއްލި ހަލާކުނުވާހުއްޓެވެ.
وَمَنۡ أَعۡرَضَ عَن ذِكۡرِي فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةٗ ضَنكٗا وَنَحۡشُرُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَعۡمَىٰ
Open ayah 20:124އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ذِكْرُ ން (އެބަހީ: ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަނދާންކުރުމުން - ނުވަތަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ دين ން ނުވަތަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފޮތުން -) މޫނުއަނބުރާލައި ދުރުވެގެންފިމީހާ ދަންނައެވެ. އެމީހަކަށް ކައްވަޅުގައި ދަތި ދިރިހުރުމެއް ވާހުއްޓެވެ. (ނުވަތަ ދުނިޔޭގައި އުނދަގޫ ދިރިއުޅުމެއްވާހުއްޓެވެ.) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާ محشر ކުރައްވާހުށީ ކަނުމީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرۡتَنِيٓ أَعۡمَىٰ وَقَدۡ كُنتُ بَصِيرٗا
Open ayah 20:125އެމީހާ ދަންނަވާނެއެވެ. އޭއަޅުގެ ربّ އެވެ. މިއަޅާ ކަނުމީހެއްގެގޮތުގައި محشر ކުރެއްވީ ކީއްވެތޯއެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން ދުނިޔޭގައި އުޅުނުއިރު މިއަޅާވީ ލޮލަށް އެނގޭމީހަކުކަމުގައެވެ.
قَالَ كَذَٰلِكَ أَتَتۡكَ ءَايَٰتُنَا فَنَسِيتَهَاۖ وَكَذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمَ تُنسَىٰ
Open ayah 20:126އެކަލާނގެ (އެމީހާއަށް) وحي ކުރައްވާހުއްޓެވެ. ކަލޭ (ދުނިޔޭގައި އުޅުނުއިރު) ކަލޭގެގާތަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އާޔަތްތައް (حجّة ތަކާއި دليل ތައް) އައެވެ. ފަހެ ކަލޭ އެތަކެތި ހަނދުމަނެތިކޮށްލީއެވެ. ކަލޭ އެތަކެތި ހަނދުމަނެތިކޮށްލިފަދައިން މިއަދުވަނީ ހަމައެފަދައިން ކަލޭގެމަތިން ހަނދާންނެތެވިފައެވެ.
وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي مَنۡ أَسۡرَفَ وَلَمۡ يُؤۡمِنۢ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِۦۚ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبۡقَىٰٓ
Open ayah 20:127އަދި (ފާފަކުރުމާއި ތިމާގެ شَهَوَاتُ ގައި) إِسْرَاف ކޮށް ހައްދުފަހަނަޅައިގަނެ އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އާޔަތްތަކަށް إيمان ނުވި ކޮންމެމީހަކަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާދެއްވަނީ އެފަދައިންނެވެ. (އެއީ ކަށްވަޅުގެ عذاب އެވެ.) އަދި آخرة ގެ عذاب ގަދަކަން ބޮޑުވެފައި ދެމިހުރުން މާބޮޑެވެ.
أَفَلَمۡ يَهۡدِ لَهُمۡ كَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّنَ ٱلۡقُرُونِ يَمۡشُونَ فِي مَسَٰكِنِهِمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّأُوْلِي ٱلنُّهَىٰ
Open ayah 20:128އެމީހުންގެ ކުރިން - އެބަހީ: مكّة ގެ މީހުންނަށްވުރެކުރިން - ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެތައްބަޔަކު (ނުކިޔަމަންތެރިވުމުގެ ސަބަބުން) ހަލާކުކުރެއްވިކަން - އެތައް أمّة އެއް ބަރުބާދުކުރެއްވިކަން އެމީހުންނަށް ފަހެ بيان ވެ ނޭނގޭބާވައެވެ. (އެނގެންވާނެއެވެ.) މި مكّة ގެމީހުން އެ أمّة ތަކުގެމީހުން އުޅުނުތަންތާ އެމީހުންގެ ގޯތިގެދޮރު ހުރި ތަންތަނުގައި ހިނގާބިނގާވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަންކަމުގައި ހެޔޮވިސްނާ ހަރުދަނާ ސިކުނޑީގެ ވެރިބަޔަކަށް ކަނޑައެޅި بيان ވެގެންވާ دليل އާއި حجّة ވެއެވެ.
وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَكَانَ لِزَامٗا وَأَجَلٞ مُّسَمّٗى
Open ayah 20:129އަދި (އޭ رسول ﷲ އެވެ.) ކަލޭގެފާނުން ހައްދަވާބޮޑުކުރެއްވި ربّ ގެ ބަސްފުޅެއް އިސްވެގޮސްފައި ނުވާނަމަ (އެބަހީ: މި أمّة އަށް عذاب ދެއްވުން ފަސްކުރެއްވުމުގެ ބަސްފުޅުނުވާނަމަ) އެ عذاب އެއީ لاَزِم އެއްޗަކަށް ވެއްޖައީހެވެ. (މި أمّة އަށްވެސް عذاب އައީހެވެ.) އެހެންނަމަވެސް އެކަންވަނީ ވަކިކަނޑައެޅިގެންވާ ވަގުތަކަށް އެބަހީ: قيامة ދުވަހަށް ފަސްކުރެވިފައެވެ.
فَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ قَبۡلَ طُلُوعِ ٱلشَّمۡسِ وَقَبۡلَ غُرُوبِهَاۖ وَمِنۡ ءَانَآيِٕ ٱلَّيۡلِ فَسَبِّحۡ وَأَطۡرَافَ ٱلنَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرۡضَىٰ
Open ayah 20:130(އޭ رسول ﷲ އެވެ.) އެ مشرك ންގެމީހުން ކަލޭގެފާނާމެދު އެބުނެއުޅޭ ވާހަކަތަކާއިމެދު ކެއްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. (އެމީހުން އެކަލޭގެފާނާމެދު ބުނީ - އެއީ ދޮގުވެރިއެކެވެ. - سحر ވެރިއެކެވެ. - ކަހީނެކެވެ. - މޮޔައެކެވެ. ދެންވެސް... އެތައްދޮގެކެވެ.) އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އަށް حمد ކުރުމާއިއެކު تسبيح ވިދާޅުވާށެވެ. އެއީ އިރުއެރުމުގެ ކުރީގައްޔާއި އަދި އިރުއޮއްސުމުގެކުރީގައްޔާއި އަދި ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުގައްޔާއި އަދި ދުވާލުގެ ދެކޮޅުގައެވެ. އެއީ ކަލޭގެފާނު ރުހިވަޑައިގަންނަވާފަދަ ކަންތައް ﷲ ގެ حضرة ން ލިބުމުގެ އުއްމީދުގައެވެ. • ދަންނައެވެ. މިއާޔަތުގައި މި އިޝާރަތްވަނީ فرض ފަސްނަމާދުގެ ވަގުތުތަކަށް ކަމުގައި مفسّر ން بيان ކުރައްވައެވެ. والله أعلم.
وَلَا تَمُدَّنَّ عَيۡنَيۡكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعۡنَا بِهِۦٓ أَزۡوَٰجٗا مِّنۡهُمۡ زَهۡرَةَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا لِنَفۡتِنَهُمۡ فِيهِۚ وَرِزۡقُ رَبِّكَ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰ
Open ayah 20:131އަދި މުއްސަނދި ފޯރާމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވާފައިވާ ތަކެއްޗަށް ކަލޭގެފާނުންގެ ލޯފުޅު ނުދަންމަވާށެވެ. އެއަށް ބޭނުންފުޅުނުވާށެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ ޒީނަތާއި އެތާނގެ މަޖަލެވެ. އެއީ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުން إمتحان ކުރުމަށްދެއްވާފައިވާ ތަކެއްޗެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ ربّ ގެ ރިޒުގު (ދުނިޔެއާއި آخرة ގައި ކަލޭގެފާނަށް ހުރި ދަރުމަޔާއި ثواب) މާހެޔޮވެފައި ދެމިހުރުންބޮޑެވެ.
وَأۡمُرۡ أَهۡلَكَ بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱصۡطَبِرۡ عَلَيۡهَاۖ لَا نَسۡـَٔلُكَ رِزۡقٗاۖ نَّحۡنُ نَرۡزُقُكَۗ وَٱلۡعَٰقِبَةُ لِلتَّقۡوَىٰ
Open ayah 20:132އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ أهل ވެރިންނަށް - އެބަހީ: އަނބިދަރިންނަށް - ނަމާދު قائم ކުރުމަށް އަމުރުކުރާށެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނު އެކަމުގެމައްޗަށް އެބަހީ: ނަމާދު قائم ކުރުމަށް - ކެއްތެރިވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ރިޒުގާއިބެހޭގޮތުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނާއި ސުވާލު ނުކުރާހުށީމެވެ. (އެބަހީ: ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރިޒުގުދެއްވާހުށީމެވެ.) އަދި ފަހުކޮޅުވަނީ - އެބަހީ: آخرة ދުވަހުގެ ހެޔޮކަންވަނީ تقوى ގެ أهل ވެރިންނަށެވެ.
وَقَالُواْ لَوۡلَا يَأۡتِينَا بِـَٔايَةٖ مِّن رَّبِّهِۦٓۚ أَوَلَمۡ تَأۡتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِي ٱلصُّحُفِ ٱلۡأُولَىٰ
Open ayah 20:133އަދި އެ مشرك ން ބުނެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެބަހީ: محمّد ގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ ربّ ގެ حضرة ން (އިހުޒަމާނުންގެ نبي ން ގެންނެވިކަހަލަ) معجزة އެއް އަހުރެމެންނަށް ގެންނަވާނެނަމައެވެ. ނުވަތަ އެކަހަލަ معجزة އެއް ނުގެންނެވީ ކީއްވެގެންބާވައެވެ؟ (އޭގެ ޖަވާބުގައި ﷲ އަންގަވައެވެ.) އެމީހުންގެގާތަށް ފަހެ އިސްވެދިޔަ أمّة ތަކަށް ބާވައިލެއްވި صُحْفُ ތަކުގައިވާތަކެތި (އެخبر ތައް) ފަހެ ނާދޭބާވައެވެ؟ (އިސްވެދިޔަ أمّة ތަކުގައިވެސް معجزة އަށް އެދި އެއަށް ކާފަރުވުމުން އެމީހުންގެ މައްޗަށް ހަލާކާއި عذاب އައިސް އެމީހުން ބަރުބާދުވެގެންދިޔަކަން އެފަތްފުށްތަކުގައިވާނެއެވެ.) އެމީހުންނަށް އެ خبر ތައް އައިސްފައިވާނެއެވެ.
وَلَوۡ أَنَّآ أَهۡلَكۡنَٰهُم بِعَذَابٖ مِّن قَبۡلِهِۦ لَقَالُواْ رَبَّنَا لَوۡلَآ أَرۡسَلۡتَ إِلَيۡنَا رَسُولٗا فَنَتَّبِعَ ءَايَٰتِكَ مِن قَبۡلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخۡزَىٰ
Open ayah 20:134އަދި އެކަލޭގެފާނު يعني: محمّد ގެފާނު رسول ކަމާއިގެން ފޮނުއްވުމުގެކުރިން عذاب އެއް ފޮނުއްވައިގެން އެމީހުން ހަލާކުކުރެއްވިނަމަ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ބުނާނެއެވެ. އޭ އަޅަމެންގެ ربّ އެވެ. އަޅަމެންގެ ގާތަށް رسول އަކު ނުފޮނުއްވީ ކީއްވެތޯއެވެ؟ ނުވަތަ رسول ބޭކަލަކު ފޮނުއްވެވިނަމައެވެ. އަޅަމެން ދުނިޔޭގައި މި عذاب ން ހަލާކުވެ އަދި آخرة ގައި ނަރަކައަށް ވަދެ ދެރަވުމުގެ ކުރިން އަޅަމެން އެ رسول އާއަށް އީމާންވެ އިބަރަސްކަލާނގެ އާޔަތްތަކަށް تبع ވެވުނީހީ އެހެންނަމަތާއެވެ. تبع ވީމުހެވެ.
قُلۡ كُلّٞ مُّتَرَبِّصٞ فَتَرَبَّصُواْۖ فَسَتَعۡلَمُونَ مَنۡ أَصۡحَٰبُ ٱلصِّرَٰطِ ٱلسَّوِيِّ وَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ
Open ayah 20:135(އޭ رسول ﷲ އެވެ.) ކަލޭގެފާނު - އެ مشرك ންނަށް - ވިދާޅުވާށެވެ. އަހުރެމެންނާ ކަލޭމެންނާ ދެބައިމީހުންކުރެ ކޮންމެ ބަޔަކީވެސް إنتظار ކުރާ ބައެކެވެ. ފަހެ ކަލޭމެން إنتظار ކުރާށެވެ. ސީދާ حقّ ގައިވާ ބަޔަކާއި އަދި މަގުނުފުރެދި ތެދުމަގުގައިވާ ބަޔަކު ނިކަންހުރެ ކަލޭމެނަށް އެނގިދާނެއެވެ.