النحل
An-Nahl
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
أَتَىٰٓ أَمۡرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسۡتَعۡجِلُوهُۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
Open ayah 16:1(گویا) آمدہ است امر خدا(غلبۂ توحید وشکست کفّار) پس عاجل نباشید در طلب آن، پاکی است خدا را (از ہر عیب و عجز) و بلند مرتبہ است خدا از چیزہا یکہ مشرکین با او شریک می سازند۔
يُنَزِّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ أَنۡ أَنذِرُوٓاْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ
Open ayah 16:2او فرود می آرد ملائکہ را ھمرای و حی بہ حکم خود، بر ہر کس کہ بخواھد از بندگان خود، برای اینکہ بتر سانید(مردم را (از مخالفت این کلمہ کہ) نیست ھیچ معبودی برحق بہ جز من(خدا)، پس بتر سید از من (وخود را نگاہ دارید از عذاب من)۔
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
Open ayah 16:3(دلیل وحدانیت او این است کہ)او آفریدہ است آسمان ہا و زمین را دارای یک ہدف واقعی، (دلیل دیگر اینکہ) بلند مرتبہ است خدا از آنچہ با او شریک می سازند۔
خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ
Open ayah 16:4(دیگر اینکہ) آفرید خدا انسان را از قطرۂ منی، پس ناگہان انسان (در قدرت خدا) خصومت کنندۂ آشکارا گردید۔
وَٱلۡأَنۡعَٰمَ خَلَقَهَاۖ لَكُمۡ فِيهَا دِفۡءٞ وَمَنَٰفِعُ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ
Open ayah 16:5(دلیل دیگر اینکہ ) چہار پایان حلال رانیز خدا آفریدہ است، کہ برای شما در آنہا اسباب گرم شدن ، و دیگر فائدہا است، و از شیر و گوشت (وپول )آنہا می خورید۔
وَلَكُمۡ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسۡرَحُونَ
Open ayah 16:6و (یک فائدۂ دیگر شان این است کہ) در آنہا زیب و زینت است وقتیکہ بیگاہ آنہا را بہ آرام گاہ شان می آرید ، ووقتیکہ آنہا را صبح بہ چراگاہ می برید۔
وَتَحۡمِلُ أَثۡقَالَكُمۡ إِلَىٰ بَلَدٖ لَّمۡ تَكُونُواْ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلۡأَنفُسِۚ إِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 16:7و (دیگر فائدہ اینکہ) برداشتہ می برند(بعض) ھمان چہار پایان بار ہای شما را بہ سوی شہریکہ رسیدن نہ می توانستید بآن مگر بعد از انداختن جان ہای خود در مشقت ، یقینا پروردگار شما بسیار مشفق و مہربان است(برشما)۔
وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةٗۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:8و(یک دلیل وحدانیت خدا این است کہ ) آفرید اسپ ہا و قاتر ہا و خرہارا برای سواری ، و برای زیب و زینت شما، وخواھد آفرید (ازسواری ھا واسباب زینت) آنچہ را کہ (اکنون) شما نمیدانید آنرا۔
وَعَلَى ٱللَّهِ قَصۡدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنۡهَا جَآئِرٞۚ وَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ
Open ayah 16:9و بر ذمۂ خدااست نشان دادن راہِ راست ودرمیانہ ،و بعض از راہ ہا کج می باشد ،و اگر می خواست خدا (بہ زور) ھدایت می کردھمۂ شما را۔
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗۖ لَّكُم مِّنۡهُ شَرَابٞ وَمِنۡهُ شَجَرٞ فِيهِ تُسِيمُونَ
Open ayah 16:10(دیگر دلیل وحدانیت او این است) کہ خدا فرودآورد (بارانید) از آسمان برای شما آبی راکہ ازان است نوشیدنی شما، و ازان آب درخت ھا(وعلف ھامی روید) کہ در ان میچرانید شما حیوانات خود را۔
يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
Open ayah 16:11ومی رویا ند خدا برای شما بذریعۂ آن آب زراعت ہاودرخت ہای زیتون و خرما و انگور را، و می رویا ند بذریعۂ ھمان آب از ہر قسم میوہا،البتہ درین چیز ہای مذکور دلیل بزرگ است برای قوم کہ فکرمی کنند۔
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتُۢ بِأَمۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
Open ayah 16:12(وازدلائل توحید خدا این امورنیز است) کہ مسخرّکردخدا برای شماشب و روز را، وآفتاب و مہتاب را، وتمامی ستارہ ہا مسخر کردہ شدہ اند مطابق حکم خدا، البتہ درین مسخرنمودن دلائل است برای قوم کہ درک می کنند توحید اورا۔
وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ
Open ayah 16:13(۴ ( و مسخرکرد برای شما آنچہ را کہ آفریدہ است در زمین برای شما(ازانواع حیوانات ونباتات) درحالیکہ دارای رنگ ہای مختلف می باشند، البتہ درین اختلاف رنگ ھا دلیل بزرگ است برای قوم کہ یاد آور شوندوعبرت گیرند۔
وَهُوَ ٱلَّذِي سَخَّرَ ٱلۡبَحۡرَ لِتَأۡكُلُواْ مِنۡهُ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُواْ مِنۡهُ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
Open ayah 16:14( ۵ (وخدا آنست کہ مسخرکرد(برای شما) بحرراتابخوریدازان گوشت تازہ(ماہی )وتا بیرون کنید ازان زیور و گنۂ راکہ می پوشید آن را،و می بینی تو ای مخاطب کشتی ہارا در بحرآب را پارہ کنندہ،وتا طلب کنید (بذریعۂ سفربحر)از فضل خدا( یعنی تجارت کنید)و تاشکر گذارشوید نعمت ہای او را
وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَأَنۡهَٰرٗا وَسُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ
Open ayah 16:15(۶ (وخدا انداخت دربالای زمین کوہ ہای محکم ووزنی را تا نہ جنبا ند زمین شما را، وخداجاری نمود نہر ہا را، وآسان ساخت راہ ہارا تاشما راہ یاب شوید (در زندگانی دنیا تان)
وَعَلَٰمَٰتٖۚ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ
Open ayah 16:16(۸ ( وآفرید خدا علامات (ارضی وجوی سماوی) را، و بذریعۂ ستارہ ہا(علامات جوّی) مردم راہ یاب می شوند (درسفر ھای برّی وبحری)۔
أَفَمَن يَخۡلُقُ كَمَن لَّا يَخۡلُقُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
Open ayah 16:17آیا پس کسیکہ بیا فر یند (ہر چیز را) مانند کسی است کہ آفریدن نہ تواند یک ذرہ را؟ آیا پس یاد آورد نہ می شوید این دلائل را وعبرت نی می گیرید؟
وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 16:18(خلاصہ اینکہ)واگرشمابشمارید نعمت ہای خدارا احاطہ کردن نہ می توانید آن را ، واقع کہ خدا بسیار آمر زندہ و مہربان است۔
وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعۡلِنُونَ
Open ayah 16:19وخدا میداند ھرچہ راکہ می پوشانید و ھرچہ را کہ اظہار می کنید۔
وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ
Open ayah 16:20وآنان را کہ می خوانند مشرکان (در حاجات خود) غیر از خدا، آفریدن نہ می توانند چیزی را، بلکہ خود آنہاآفریدہ می شوند(ودر وجودو بقای خود بہ او تعالی محتاج می باشند)۔
أَمۡوَٰتٌ غَيۡرُ أَحۡيَآءٖۖ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ
Open ayah 16:21آن معبودھای خود ساختہ کاملاً مردہ اند کہ آثار زندگی در آنہا نیست، و شعور ندارند کہ (عابدین آنھا) مشرکان کی زندہ کردہ می شوند۔
إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٞ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ
Open ayah 16:22(پس) معبود واقعی شما معبود یکتا است، لذا آنانکہ ایمان نہ می آرند بہ روز آخرت دل ہای آنہا منکر است از توحید، و آنہا تکبّر کنان اند(از قبول توحید)
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡتَكۡبِرِينَ
Open ayah 16:23ضرور خدا میداند آنچہ را کہ می پوشانند و آنچہ را کہ اظہار می کنند، یقینا خدا دوست نمیدارد(دعوای کلانی کنند گان) را۔
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡ قَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 16:24وچون گفتہ شود(پر سیدہ شود) آنہا را(مشرکان متکبر را) کہ چہ چیز نازل کردہ است پر ور دگار تان؟ گونید کہ افسانۂ ہای مردم پیشین را نازل کردہ است،یعنی تمسخرمی کنند۔
لِيَحۡمِلُوٓاْ أَوۡزَارَهُمۡ كَامِلَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَمِنۡ أَوۡزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ
Open ayah 16:25تا بر دارند(بہ سبب این جواب غلط) بارہای گناہ خود را کاملاً در روز قیامت، و بردارند از گناہ ہای آنانکہ گمراہ ساختہ اندآنہا را بہ نادانی، آگاہ باشید کہ بداست آنچہ می بردارند در روز قیامت۔
قَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنۡيَٰنَهُم مِّنَ ٱلۡقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّقۡفُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 16:26البتہ حیلہ کردند(برای انکار توحید) آنانکہ پیش از مشرکین بودند، پس آمد حکم خدا برای از بین بردنِ عمارت ہای آنہا از اساس، پس افتید بر آنہا بام ھااز بالای سر شان، وآمد بآنہا عذاب از جایکہ نمیدانستند آنرا۔
ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُخۡزِيهِمۡ وَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تُشَٰٓقُّونَ فِيهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ إِنَّ ٱلۡخِزۡيَ ٱلۡيَوۡمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ
Open ayah 16:27(این عذاب دنیا بود) باز در روز قیامت خدا رسوا کند آنہارا، وگوید خدا(بپرسد) آنھارا کہ در کجا اند آن شریک ہای مقرر کردۂ شما کہ اختلاف می کردید با پیغمبران دربارۂ آنہا؟ (این منظر را دیدہ) گویندصاحبان علم و ایمان کہ امروزیقیناً روزرسوای و سختی است بر کافران۔
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡۖ فَأَلۡقَوُاْ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعۡمَلُ مِن سُوٓءِۭۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
Open ayah 16:28یعنی برآنانکہ قبض می کنند فرشتہ ہا ارواح ایشان را در حالیکہ ظلم می کردند بہ جان خود، پس اظہار کنند کلمۂ تسلیم را، وگویند کہ مانہ می کردیم ھیچ عمل بد، بلی نہ می کردید یقیناً خدا خوب داناست بآنچہ شمامی کردید۔
فَٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَلَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ
Open ayah 16:29(گفتہ شودآنہاراکہ) پس در آید از دروازہ ہای دوزخ، و ھمیشہ باشید در ان، پس بدست جای بودو باش متکبران۔
۞وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡۚ قَالُواْ خَيۡرٗاۗ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۚ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞۚ وَلَنِعۡمَ دَارُ ٱلۡمُتَّقِينَ
Open ayah 16:30(وچون) گفتہ شود (پر سیدہ شود) آنان را کہ تقوا(وایمان) اختیار کردہ اند کہ چہ چیز نازل کردہ است پرور دگار تان؟ گویند پروردگار ما خیر نازل کردہ است،(لہذا) برای آنانکہ خوبی کردہ اند (ایمان آوردہ اند) در ین دنیا زندگی خوب باشد، و یقیناً خانۂ آخرت برای آنہا زیادہ بہتر باشد، والبتہ خوب است جای پر ھیز گاران۔
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ لَهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَۚ كَذَٰلِكَ يَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلۡمُتَّقِينَ
Open ayah 16:31یعنی باغ ہای ھمیشہ کہ داخل شوند دران در حالیکہ جاری با شد از زیر آنہا نہر ہا، آنہا رابا شد در آنجا ہر چہ خوا ھند، ھمچنان ثواب مید ھد خدا متقیان را۔
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
Open ayah 16:32یعنی آنان را کہ قبض می کندارواح شان را ملائکہ در حالیکہ پاکیزہ اند از شر ک ،و گویند ملائکہ برای شان کہ سلام بر شما در آیددر جنت بعوض آنچہ می کردید۔
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ أَمۡرُ رَبِّكَۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
Open ayah 16:33انتظار نہ می کنند مشرکان (در ایمان آوردن) خود مگر اینکہ بیاید بآنہا ملائکہ (برای قبض ارواح شان) یا بیاید حکم پر وردگار تو(عذاب) ، ھمچنین کردند آنانکہ پیش از مشرکان بودند، خدا بآنہا ظلم نہ کردہ بود بذریعۂ عذاب، ولیکن خود آنہا بہ جان خود ظلم می کردند۔
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
Open ayah 16:34پس رسید بآنہا سزای آن بدیہای کہ کردھ بودند و احاطہ کرد آنہا را عذاب کہ بآن تمسخر می کردند۔
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖ نَّحۡنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ فَهَلۡ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ
Open ayah 16:35وگفتندمشرکان(دردلیل ادامۂ شرک خود) کہ اگرمی خواست خدا عبادت نہ می کردیم غیر ازخدا چیزی را،نہ ماو نہ پدرانِ ما،و نہ حرام قرارمیدادیم بدون حکم خدا ھیچ چیزی را،ھمچنین کردند(گفتند)آنانکہ پیش از مشرکین بودند(اگر خدا را شرک پسند می بودپیغمبران رانہ می فرستاد بہ جواب اشارہ نمودہ فرمود)پس نیست برذمہ پیغمبران مگر رسانیدن پیغام خدا بہ وضاحت کامل
وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنۡهُم مَّنۡ حَقَّتۡ عَلَيۡهِ ٱلضَّلَٰلَةُۚ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ
Open ayah 16:36والبتہ فرستادیم(برای از الۂ شرک) در ہر امت یک پیغامبرتا حکم کند مردم را کہ صرف خدارا عبادت کنید، واجتناب کنید از عبادت سرکش بزرگ(شیطان)، لیکن بعد (از آمدن پیغمبر) خدا بعض آنہا را ھدایت کرد و بر بعض آنہا ثابت شد گمراھی، پس بروید در زمین و باز ببینید کہ چطور بود انجام تکذیب کنند گان؟
إِن تَحۡرِصۡ عَلَىٰ هُدَىٰهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَن يُضِلُّۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ
Open ayah 16:37اگر تو حرص کنی در ھدایت آنہا (فائدہ ندارد) چون خدا ھدایت نہ می کند کسی را کہ (دانستہ)آن را گمراہ نمودہ است ، ونباشد آنہا را ھیچ یکی از مددگار ان کہ آنھارا مددگار خیال می کردند۔
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَا يَبۡعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُۚ بَلَىٰ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:38(و این مشرک ہا) بکوشش تمام قسم خوردند بنام خدا کہ زندہ نہ می کند خدا کسی را کہ می میرد، بلی وعدۂ خدا است کہ بر خود لازم کردہ است مطابق واقعی و لیکن بسیار ی مردمان نمیدانند۔
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي يَخۡتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰذِبِينَ
Open ayah 16:39(این زندہ کردن) برای این است کہ واضح ساز د خدا برای مردم چیزی را کہ در ان اختلاف می کردند ، و تابدانند کافران کہ آنھا در دنیا دروغ گوی بودند۔
إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
Open ayah 16:40(زندہ کردن مردہ ہا بہ ما مشکل نیست) چون امر ما برای ایجاد چیزی (ہر گاہ ارادہ کنیم ایجاد آنرا) جز این نیست کہ میگویم آن چیز را کہ موجود شو، پس فوراً آن موجود می شود۔
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:41وآنانکہ از دست کفار ھجرت کردہ اند در راہ خدا و برای رضای او، بعد ازینکہ ظلم کردہ شد بآنہا البتہ جای مید ھیم آنہارا در دنیا یک مسکن و جای خوب، و ثواب آخرت ازین بزرگتر است، کاش میدانستند دیگران ھمین اجر را۔
ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ
Open ayah 16:42این مہاجرین آنان اند کہ صبر کردند (بہ ترک وطن) و بر پر وردگار خود توکل می کنند۔
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:43و نہ فرستادیم ھیچ پیغامبری پیش ازتو مگر (بشر) و مردھارا کہ وحی می فرستادیم بآنہا، پس بپر سید از اھل کتاب واھل علم اگر شما نمیدانید۔
بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِۗ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلذِّكۡرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ
Open ayah 16:44فرستادیم آنہا را ھمرای معجز ھا و کتاب ہا، و(ھم چنان) نازل کردیم بہ سوی تو قرآن را تا بیان کنی برای مردم آنچہ را کہ نازل کردہ شدہ بہ سوی آنہا، و تامردم در آن فکر کنند۔
أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخۡسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 16:45آیا پس مطمئن شدہ اند آنانکہ حیلہ ہای بد کردہ اندازینکہ فرو برد خدا آنہارا در زمین، یا بیاید بآنہا عذاب از جای کہ بآن شعور ندارند؟۔
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ فِي تَقَلُّبِهِمۡ فَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ
Open ayah 16:46یا گرفت کند خدا آنہا را در حین رفت و آمد شان؟ چونکہ نیستند آنہا خدارا عاجز کنندہ۔
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ عَلَىٰ تَخَوُّفٖ فَإِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٌ
Open ayah 16:47یا گرفت کند خداآنہارا باوجود ترس شان (ازکم شدن جان و مال) (لیکن خدا مہلت مید ھد آنہا را) چون پروردگار شما بسیار مشفق و مہربان است۔
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءٖ يَتَفَيَّؤُاْ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدٗا لِّلَّهِ وَهُمۡ دَٰخِرُونَ
Open ayah 16:48آیا ندیدند بہ سوی آنچہ آفریدہ است خدا از ھر چیزی؟ کہ باز می گرد سایہ آن ہا از طرف راست و چپ شان، اطاعت کنندہ طریقۂ خدارا، وخود آنہا نیز در مقابل حکم خدا منقادو ذلیل اند۔
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن دَآبَّةٖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ وَهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ
Open ayah 16:49وفقط خدا را اطاعت وسجدہ می کنند ہرچہ در آسمان ہا، و ہر چہ در زمین است، از قسم حیوانات و فرشتہ ھا، و آنہا از اطاعت خدا تکبر نہ می کنند۔
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ۩
Open ayah 16:50می تر سند از پر وردگار خود کہ حکم وعذاب اواز بالای سر شان می آید وبجامی آرند آنچہ را کہ امر کردہ شوند۔
۞وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓاْ إِلَٰهَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَإِيَّٰيَ فَٱرۡهَبُونِ
Open ayah 16:51و گفت اللّٰہ تعالیٰ مردم را کہ عقیدہ نہ کنید دو معبود را،صرف ھمان خدا معبود حقیقی ویکتا ہست وبس، پس فقط از من بتر سید۔
وَلَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًاۚ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ
Open ayah 16:52و فقط خدارا است تصرّف ہر چہ در آسمان ہا و ھرچہ در زمین است، وفقط خدا راست حق جزا دادن ھمیشہ، آیا پس از غیر خدا می ترسید؟
وَمَا بِكُم مِّن نِّعۡمَةٖ فَمِنَ ٱللَّهِۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيۡهِ تَجۡـَٔرُونَ
Open ayah 16:53و ہر چہ ہست نزدشما از نعمت ہا ھمہ از طرف خدا است ،ونیز ہر گاہ کہ رسد بہ شما ضرری پس بہ طرف او تواضع و فریادمی کنید وبس ۔
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمۡ إِذَا فَرِيقٞ مِّنكُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ
Open ayah 16:54(لیکن) باز ہر گاہ دور کند خدا ھمان ضرر را از شما فوراً یک گروہ از شما با پروردگار خود شریک می آرند۔
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:55تا (در نتیجۂ آن شرک) نا شکری کنند بہ آن نعمت کہ آنہارا دادہ ایم، پس استفادہ کنید (از متاع دنیا) باز خواھید دانست انجام بد خود را۔
وَيَجۡعَلُونَ لِمَا لَا يَعۡلَمُونَ نَصِيبٗا مِّمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡۗ تَٱللَّهِ لَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَفۡتَرُونَ
Open ayah 16:56وحصہ مقرر می کنند از آنچہ آنہا را روزی دادہ ایم برای آنچہ کہ نمیدا نند (عجز آن را)قسم بخدا کہ ازشما پر سیدہ شودازآنچہ شریک آوردہ بہ خدا افترا می کنید۔
وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ ٱلۡبَنَٰتِ سُبۡحَٰنَهُۥ وَلَهُم مَّا يَشۡتَهُونَ
Open ayah 16:57وعقیدہ می کنند برای خدا دختران را،حالاً کہ پاکی است خدا را ازفرزند،و ثابت می کنندبرای خودآنچہ راکہ پسندآنہاباشد یعنی پسر را
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلۡأُنثَىٰ ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٞ
Open ayah 16:58و ہر گاہ مژدہ دادہ شود یکی از آنہا را بہ ولادت دختر رویش سیاہ می گردد در حالیکہ پراز غم و غصّہ می باشد۔
يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمۡسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمۡ يَدُسُّهُۥ فِي ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ
Open ayah 16:59فوراً مخفی می گردد از مردم از شرم و بدی آنچہ مژدہ دادہ شدہ بآن (حیران است کہ) آیا آن دختر را زندہ نگاہ دارد، یا کہ اورا دفن کند در خاک، خبردار کہ حکم آنھا بد وغلط است (در بارۂ دختران)
لِلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ مَثَلُ ٱلسَّوۡءِۖ وَلِلَّهِ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
Open ayah 16:60برای آنانکہ ایمان نہ می آرند بہ روز قیامت صفات بدست، و فقط خدا را است صفات خوب وا علی، و خدا بسیار غالب و دارای حکمت است۔
وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلۡمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيۡهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ
Open ayah 16:61و اگر گرفت کند خدا مردم را بہ سبب ظلم شان نہ می گذارد بر روی زمین یک جاندار متحرک را، ولیکن مہلت می دھدخدا آنہا را تامیعاد مقرر، پس ہر گاہ آید آن میعاد معیّن پس مہلت نہ دھد آنہا را یک لحظہ، و نہ پیش ازان اجل معیّن ھلاک شوند۔
وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكۡرَهُونَۚ وَتَصِفُ أَلۡسِنَتُهُمُ ٱلۡكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ ٱلنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفۡرَطُونَ
Open ayah 16:62و عقیدہ می کنند برای خدا چیزی را کہ آن را برای خود مکروہ می پندارند،(یعنی دختر داشتن) وا ظہارمی کند زبان ہای شان این دروغ را کہ آنہا را انجام نیک است، حالاً کہ ضرور سزای آنہا دوزخ باشد، و البتہ آنہا (از دیگر مجرمان) پیش فرستادہ شوندبدوزخ۔
تَٱللَّهِ لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٖ مِّن قَبۡلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
Open ayah 16:63قسم بخدا کہ فرستادیم پیغمبران را بہ سوی امت ہای کہ پیش از تو بودند، پس زیبا نشان داد شیطان برای آنہا عمل ہای کفری شان را، لذا شیطان امروز (نیز) دوست مشرکین است وآنھارا عذاب درد ناک باشد۔
وَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 16:64و نازل نہ کردیم بر تو کتاب(قرآن) را مگر برای اینکہ بیان کنی بہ آنہا توحیدی راکہ دران اختلاف نمودہ اند، (ونازل کردیم کتاب را) برای ھدایت ورحمت قومی کہ ایمان می آرند۔
وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ
Open ayah 16:65وخدا نازل کردیعنی بارایندازآسمان آب را، پس زندہ کرد بآن آب زمین رابعد از خشک شدنِ آن، یقینا درین دلیل است برای قوم کہ می شنوند (سخن خدا را)
وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيۡنِ فَرۡثٖ وَدَمٖ لَّبَنًا خَالِصٗا سَآئِغٗا لِّلشَّٰرِبِينَ
Open ayah 16:66والبتہ برای شمادر چہار پایان حلال عبرت است، کہ می نوشانیم شما را از آنچہ در شکم آنہا است، بیرون شوندہ از بین پارو و خون، یعنی شیر خالص و خوشخور برای نوشند گان۔
وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلۡأَعۡنَٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنۡهُ سَكَرٗا وَرِزۡقًا حَسَنًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
Open ayah 16:67ومی نوشانیم شمارا ازعصیر میو ہای خرما و انگورکہ می سازید ازہر یکی از آنہا چیز نشہ آور و رزق خوب،البتہ درین دلیل است برای قوم کہ درک می کنند۔
وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتٗا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعۡرِشُونَ
Open ayah 16:68والہام کرد پر وردگار تو زنبور عسل را کہ بساز برای خود خانہ ہا از کوہ ہا، واز درخت ہا، و از آنچہ چبوترہ می سازند۔
ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلٗاۚ يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٞ لِّلنَّاسِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ
Open ayah 16:69باز بخور از ھرقسم میوھا، وبرو در راہ ہای مقرر کردۂ پرور دگار خود کہ تابع کردہ شدہ اند، (برای تو ( بیرون می شود از شکم زنبور ہای عسل چیز نوشیدنی کہ مختلف است رنگ ہای آن، در ان عسل شفا است برای بشریت، البتہ درین نظام (تولید عسل) دلیل است برای قوم کہ فکرمی کنند۔
وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ ثُمَّ يَتَوَفَّىٰكُمۡۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡ لَا يَعۡلَمَ بَعۡدَ عِلۡمٖ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٞ قَدِيرٞ
Open ayah 16:70(۱ (وخدا آفریدہ است شما را، باز وفات می کناند شمارا، واز شما کسی ہست کہ پس گردانیدہ می شود بہ پست ترین مرتبۂ عمر، تانداند چیزی را بعد از ینکہ میدانست، چون خدا بسیار دانا و توانا است ۔
وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ فِي ٱلرِّزۡقِۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُواْ بِرَآدِّي رِزۡقِهِمۡ عَلَىٰ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَهُمۡ فِيهِ سَوَآءٌۚ أَفَبِنِعۡمَةِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ
Open ayah 16:71(۲ (وخدا فوقیت دادہ است بعض ازشما را بر بعض دیگر در رزق وروزی،پس نیستند آنانکہ فوقیت دادہ شدہ انددررزق کہ بد ھند رزق خود را برآن غلام ہای (کہ مالک گردیدہ اند آنہا را بزور خود) تا شوند آن غلام ہا در رزق برابر آقایانِ خود، (یعنی ھیچ کس نہ می خواھد کہ مملوک او برابر او شود)آیا پس نعمت خدارا انکار می کنید؟ و مخلوق ومملوک او را برابر او قرار مید ھید ؟
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَزۡوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةٗ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ هُمۡ يَكۡفُرُونَ
Open ayah 16:72(۳ (وخدا آفرید برای شما از جنس خود تان ہمسران شما را، و آفرید برای شما از زنان تان پسر ہا و نواسہ ہا، ورزق دادبہ شما از چیزہای پاکیزہ ،آیا پس این مشرک ھا بہ معبودباطل یقین می کنند واز نعمت ہای خدا ناشکری می کنند؟
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمۡلِكُ لَهُمۡ رِزۡقٗا مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ شَيۡـٔٗا وَلَا يَسۡتَطِيعُونَ
Open ayah 16:73و(آیا) عبادت می کنندمشرکان غیر از خدا چیزی را کہ مالک نیست برای آنھا یک ذرّۂ از رزق را، نہ در آسمان ہا ونہ در زمین، ونہ آن معبودہای باطل قدرت دارند (بہ آفریدن چیزی و نہ بہ دادنِ رزق) ۔
فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:74پس بیان مکنید برای خدا امثال (مانند ہا) (یعنی مخلوق رابہ او تشبیہ ندھید) چون خدا میداند (ضعف وبیکارگی مخلوق را) و شما نمیداند۔
۞ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا عَبۡدٗا مَّمۡلُوكٗا لَّا يَقۡدِرُ عَلَىٰ شَيۡءٖ وَمَن رَّزَقۡنَٰهُ مِنَّا رِزۡقًا حَسَنٗا فَهُوَ يُنفِقُ مِنۡهُ سِرّٗا وَجَهۡرًاۖ هَلۡ يَسۡتَوُۥنَۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:75بیان کردہ است خد ا بطورمثال یک غلامی را کہ در ملکیت کسی دیگر می باشدو قدرت نمیدا شتہ باشد بر چیزی، و مثال بیان کردہ ایم کسی را کہ دداہ ایم او را از طرف خود رزق خوب، پس آن کس خرچ می کند ازآن رزق پوشیدہ و آشکارا، آیا آن ھا برابر اند ؟ نے، الحمدﷲ(کہ حق واضح شد) بلکہ اکثر آنہا نمیدانند(پس مخلوق مانند ھمان غلام عاجز است)
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا رَّجُلَيۡنِ أَحَدُهُمَآ أَبۡكَمُ لَا يَقۡدِرُ عَلَىٰ شَيۡءٖ وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوۡلَىٰهُ أَيۡنَمَا يُوَجِّههُّ لَا يَأۡتِ بِخَيۡرٍ هَلۡ يَسۡتَوِي هُوَ وَمَن يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَهُوَ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 16:76و بیان کردہ است خدا بطور مثال دو نفری را کہ یکی از آنہا گنگ باشد کہ قدرت نداشتہ باشد بر ھیچ چیزی (بلکہ) او تاوان باشد بر آقای خود، بہ ہر جایکہ اور را متوجہ ساز د نیارد ھیچ خیر وفائدۂ ٗ آیا برابر است ھمان شخص و کسیکہ امر می کند مردم را بہ عدل وانصاف، در حالیکہ او خود ھم برراہ راست قائم باشد۔
وَلِلَّهِ غَيۡبُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَآ أَمۡرُ ٱلسَّاعَةِ إِلَّا كَلَمۡحِ ٱلۡبَصَرِ أَوۡ هُوَ أَقۡرَبُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
Open ayah 16:77وفقط خدا را است علم چیز ہای پوشیدۂ کہ در آسمان ہا ودر زمین می باشد، و نیست معاملۂ بر پاکردنِ قیامت (کہ یک امر غیب است) مگر مانند یک چشم زدن، بلکہ ازان نزدیک تر وآسان تر، چون خدا برھر چیز خوب قادر است۔
وَٱللَّهُ أَخۡرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ شَيۡـٔٗا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
Open ayah 16:78و( نہ می بینید کہ) خدا بیرون کرد شما را از شکم مادر ان تان، در حالیکہ چیزی را نمیدانستید، وخدا آفرید برای شما گوش و چشم و دل،تا شکر او را بجا آرید۔
أَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَى ٱلطَّيۡرِ مُسَخَّرَٰتٖ فِي جَوِّ ٱلسَّمَآءِ مَا يُمۡسِكُهُنَّ إِلَّا ٱللَّهُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 16:79آیا توجہ نہ کرد ند بہ سوی پرند ہای کہ مسخرّ کردہ شدہ انددر فضای آسمان، کہ محکم نہ می گیرد آنہارا از افتیدن مگر خدا، یقینا درین امور(مذکور)دلائل توحید است برای قوم کہ ایمان آرند۔
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۢ بُيُوتِكُمۡ سَكَنٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّن جُلُودِ ٱلۡأَنۡعَٰمِ بُيُوتٗا تَسۡتَخِفُّونَهَا يَوۡمَ ظَعۡنِكُمۡ وَيَوۡمَ إِقَامَتِكُمۡ وَمِنۡ أَصۡوَافِهَا وَأَوۡبَارِهَا وَأَشۡعَارِهَآ أَثَٰثٗا وَمَتَٰعًا إِلَىٰ حِينٖ
Open ayah 16:80وخدا آفرید برای شما از خانہ ہا تان جای سکونت، و آفرید برای شما از پوست چہار پایان حلال خانہ ہا (خیمہ ہای چرمی) کہ سبک می یا بید آنہارا در وقت سفر تان و در وقت مقیم بودن تان، وآفرید خدا از پشم گوسفندان و از پشم شترہا و از موی بز ہا لباس ہای پوشیدنی و سامان استفادہ تایک مدتی۔
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَٰلٗا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡجِبَالِ أَكۡنَٰنٗا وَجَعَلَ لَكُمۡ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلۡحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأۡسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡلِمُونَ
Open ayah 16:81وخدا آفرید برای شما از مخلوقات خود سایہ ھا، وآفرید برای شما از کوہ ہا جای پناہ،وآفرید برای شما کرتہ ہایکہ نگاہ میدارند شما را از گرمی (و سردی) و کرتہ ہای کہ نگاہ میدارند شما را از ضرر جنگ، ھمچنین تمام می کند خدا نعمت خود را بر شما، تا شما فرمان بردار شوید۔
فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَإِنَّمَا عَلَيۡكَ ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ
Open ayah 16:82پس اگرشمااعراض نمودند (از ایمان) (تو پروامکن) چون بر ذمۂ تو رسانیدنِ آشکارا است وبس۔
يَعۡرِفُونَ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا وَأَكۡثَرُهُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Open ayah 16:83میدانند نعمت ھای خدارا (لیکن باز) انکار می کنند ازان، وزیادہ تر آنہا کافر و ناشکراند۔
وَيَوۡمَ نَبۡعَثُ مِن كُلِّ أُمَّةٖ شَهِيدٗا ثُمَّ لَا يُؤۡذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ
Open ayah 16:84(پس در قیامت حال شان این است) و یاد آور شو روزِ را کہ برخیزانیم از ہر امت یک گواہ را، باز اجازت دادہ نشود کافران را کہ عذر کنند، ونہ از آنہا طلب کردہ شود کہ خدارا راضی کنند۔
وَإِذَا رَءَا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ ٱلۡعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمۡ وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ
Open ayah 16:85وچون بینند ظالمان عذاب را، پس تخفیف کردہ نشوداز آنہا عذاب، و نہ آنہا رامہلت دادہ شود۔
وَإِذَا رَءَا ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ شُرَكَآءَهُمۡ قَالُواْ رَبَّنَا هَٰٓؤُلَآءِ شُرَكَآؤُنَا ٱلَّذِينَ كُنَّا نَدۡعُواْ مِن دُونِكَۖ فَأَلۡقَوۡاْ إِلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلَ إِنَّكُمۡ لَكَٰذِبُونَ
Open ayah 16:86وچون ببینند مشرکان شریک ہای مقرر کردۂ خود را گویند: ای پروردگارا این ہا ھمان شریک ہای مقرر کردۂ ما اند کہ ما می خواندیم آنہارا(در مشکلات خود) غیر از تو، پس آن معبودہا سخن وعیب را بر مشرکین اندازند و ردّ کنندگفتۂ مشرکین را) کہ شما دروغ گوی ھستید۔
وَأَلۡقَوۡاْ إِلَى ٱللَّهِ يَوۡمَئِذٍ ٱلسَّلَمَۖ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
Open ayah 16:87وتقدیم کنند مشرکین دران روز سخن تسلیم را بدر بار خدا، و غائب شود از آنہا آنچہ کہ افترا نمودہ (بہ خدا شریک می آوردند)
ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ زِدۡنَٰهُمۡ عَذَابٗا فَوۡقَ ٱلۡعَذَابِ بِمَا كَانُواْ يُفۡسِدُونَ
Open ayah 16:88آنانکہ کافر شدندو منع نمودند مردم را از راہ و(دین) خدا زیادہ کنیم عذاب آنہاراکہ برای شان عذاب بالای عذاب باشد بہ علت اینکہ در زمین فساد می کردند
وَيَوۡمَ نَبۡعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٖ شَهِيدًا عَلَيۡهِم مِّنۡ أَنفُسِهِمۡۖ وَجِئۡنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِۚ وَنَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ تِبۡيَٰنٗا لِّكُلِّ شَيۡءٖ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ
Open ayah 16:89ویادآورشوروز را کہ برخیزا نیم در ہر امتِ یک گواہ بر علیہ آنہا از خودِ آنہا، و بیاریم ترا بطور گواہ بر بالای آنہا ، و نازل کردیم تدریجاً بر تو کتاب را برای بیان ھر چیز ضروری، و برای ھدایت مردم ، وبرای رحمت و مژدہ دادن مسلمانان۔
۞إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَٱلۡإِحۡسَٰنِ وَإِيتَآيِٕ ذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَيَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِ وَٱلۡبَغۡيِۚ يَعِظُكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ
Open ayah 16:90البتہ خدا امر می کند (در ان کتاب) بہ انصاف و بہ خوب کردنِ ہر کاری، وبہ دادنِ مال بہ قرابت داران، و منع می کند از بی حیای و از کار ہای ناجائز وظلم، نصیحت می کند خدا شما را تا عبرت گیرید۔
وَأَوۡفُواْ بِعَهۡدِ ٱللَّهِ إِذَا عَٰهَدتُّمۡ وَلَا تَنقُضُواْ ٱلۡأَيۡمَٰنَ بَعۡدَ تَوۡكِيدِهَا وَقَدۡ جَعَلۡتُمُ ٱللَّهَ عَلَيۡكُمۡ كَفِيلًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا تَفۡعَلُونَ
Open ayah 16:91و وفاکنید بہ عہد خدا چون (ایمان آوردہ) بااو عہد کردید، و قسم ہای خود را نشکنید بعد از محکم کردنِ آن، حالاً کہ (بذریعۂ قسم) گردانیدہ اید خدا را بر خود ضامن ، البتہ خدا میداند آنچہ شما می کنید۔
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّتِي نَقَضَتۡ غَزۡلَهَا مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٍ أَنكَٰثٗا تَتَّخِذُونَ أَيۡمَٰنَكُمۡ دَخَلَۢا بَيۡنَكُمۡ أَن تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرۡبَىٰ مِنۡ أُمَّةٍۚ إِنَّمَا يَبۡلُوكُمُ ٱللَّهُ بِهِۦۚ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ
Open ayah 16:92ومشوید مانند آن زن کہ کند(وقطع کرد)تار تافتۂ خود را بعد از محکم کردنِ آن پارچہ پارچہ، تابگر دانید قسم ہای خود را سبب مکر و خیانت درمیان خویش، بہ علت اینکہ یک جماعہ زیادہ می باشد از جماعۂ دیگر، جز این نیست کہ خدا می آزماید شما را بذریعۂ آن کثرت افراد، و تابیان کند خدا برای شما درروز قیامت آنچہ را کہ دران اختلاف می کردید (یعنی خدا درمیان کم و بسیار فیصلہ خواہد کرد)
وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَلَٰكِن يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَلَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
Open ayah 16:93و اگر می خواست خدا می گردانید شما را یک امت (یعنی مسلمان)، و لیکن خدا گمراہ می کند کسی را کہ خواہد، و ھدایت می کند کسی را کہ خواہد، و البتہ پرسیدہ شوید از آنچہ دردنیا می کردید۔
وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ أَيۡمَٰنَكُمۡ دَخَلَۢا بَيۡنَكُمۡ فَتَزِلَّ قَدَمُۢ بَعۡدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُواْ ٱلسُّوٓءَ بِمَا صَدَدتُّمۡ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَكُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ
Open ayah 16:94و (تاکیداً گفتہ می شود) کہ مگر دانید قسم ہای خود را سبب مکرو خیانت درمیان خود، کہ پس بلغزد قدم (ہای تان) بعد از محکم شدنِ آن، وبچشید عذاب را بہ سبب منع کردن تان ازراہ ِخدا(دردنیا) وباشد برای شما عذاب بزرگ (در آخرت)
وَلَا تَشۡتَرُواْ بِعَهۡدِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلًاۚ إِنَّمَا عِندَ ٱللَّهِ هُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:95واختیار مکنید بعوض شکستن عہد خدا پول حقیر(دنیا) را، زیرا آنچہ نزد خدا است ھمان بہتر است برای شما اگر شما میدانستہ باشید۔
مَا عِندَكُمۡ يَنفَدُ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ بَاقٖۗ وَلَنَجۡزِيَنَّ ٱلَّذِينَ صَبَرُوٓاْ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 16:96(چون) آنچہ نزد شما است ختم وفانی شدنی است، و آنچہ نزد خدا است تا ھمیشہ باقی می ماند، والبتہ بطور ثواب خواھیم داد بہ صابران مزدوری شان را بہ عوض ہمان عمل بھتری کہ می کردند۔
مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةٗ طَيِّبَةٗۖ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 16:97(اجر نیکی مخصوص بآخرت نیست بلکہ) ہر کس کہ عمل نیک کند خواہ مرد باشد و خواہ زن، در حالیکہ ایمان صحیح میداشتہ باشد پس البتہ زندگی دھیم او را بہ زندگی پاکیزہ (دردنیا)، و البتہ بطور ثواب بدھیم بہ آنہا (درآخرت) مزدوری شان را بہ عوض ہمان عمل بھتری کہ می کردند
فَإِذَا قَرَأۡتَ ٱلۡقُرۡءَانَ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ
Open ayah 16:98پس ہر گاہ ارادہ کنی (عمل خوب تر را یعنی) قرائت قرآن را پس پناہ طلب کن بدر بارخدا از شرّ شیطان مردود۔
إِنَّهُۥ لَيۡسَ لَهُۥ سُلۡطَٰنٌ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ
Open ayah 16:99(چون کہ این علامت ایمان است) و نیست شیطان را قدرت بر گمراہ کردن آنانکہ ایمان آوردہ اند، وبر پروردگار خود توکل می کنند۔
إِنَّمَا سُلۡطَٰنُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يَتَوَلَّوۡنَهُۥ وَٱلَّذِينَ هُم بِهِۦ مُشۡرِكُونَ
Open ayah 16:100جز این نیست کہ غلبۂ شیطان بر آنان است کہ دوست خود قرار دادہ اندشیطان را، وبر آنان است کہ آنہا بہ گفتۂ وی با خدا شریک می آرند۔
وَإِذَا بَدَّلۡنَآ ءَايَةٗ مَّكَانَ ءَايَةٖ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوٓاْ إِنَّمَآ أَنتَ مُفۡتَرِۭۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 16:101وچون عوض بیاریم یک آیت قرآن را بجای آیت دگر حالاً کہ خدا زیادہ عالم است بآنچہ نازل می کند، می گویند(دوستان شیطان) جز این نیست کہ تو افترا کنندۂ ، (افترانیست) بلکہ اکثر آنہا نمیدانند (حکمت نسخ را)
قُلۡ نَزَّلَهُۥ رُوحُ ٱلۡقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِٱلۡحَقِّ لِيُثَبِّتَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَهُدٗى وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ
Open ayah 16:102بگو نازل کردہ است(بہ زمین آوردہ است) قرآن را روح مقدس (یعنی جبرئیل) از نزد پروردگار تودرحالیکہ دارای حقائق نفس الامری است ، تا محکم دارد مؤمنان را، و تا ھدایت و مژدہ باشد برای مسلمانان۔
وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّهُمۡ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُۥ بَشَرٞۗ لِّسَانُ ٱلَّذِي يُلۡحِدُونَ إِلَيۡهِ أَعۡجَمِيّٞ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيّٞ مُّبِينٌ
Open ayah 16:103و البتہ ما میدانیم کہ آنہا(در دلیل خود) می گویند جز این نیست کہ می آموزد محمد را یک بشر (یک انسان)، (حالاً کہ) لغت کہ کج روی می کنند بہ سوی آن عجمی است، ولغت قرآن لغت عربی فصیح و واضح است۔
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ لَا يَهۡدِيهِمُ ٱللَّهُ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ
Open ayah 16:104یقینا آنانکہ ایمان نہ می آرند بہ آیت ہای خدا بہ راہ راست نہ می برد خداآنہارا (بلکہ) وآنہارا عذاب درد ناک باشد ۔
إِنَّمَا يَفۡتَرِي ٱلۡكَذِبَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰذِبُونَ
Open ayah 16:105جز این نیست کہ افترا می کنند دروغ را آنا نکہ ایمان نہ می آرند بہ آیۃ ہای خدا، و ھمین جماعہ دروغ گوی اند۔
مَن كَفَرَ بِٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ إِيمَٰنِهِۦٓ إِلَّا مَنۡ أُكۡرِهَ وَقَلۡبُهُۥ مُطۡمَئِنُّۢ بِٱلۡإِيمَٰنِ وَلَٰكِن مَّن شَرَحَ بِٱلۡكُفۡرِ صَدۡرٗا فَعَلَيۡهِمۡ غَضَبٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ
Open ayah 16:106کسیکہ کافر شود بہ وحدانیت خدا بعد از ایمان آوردن خود،(بہ جز آنکہ مجبور کردہ شود اور ا بر کفر و دل او محکم باشد برایمان،)ولیکن کسیکہ بکشا ید بہ کفر سینۂ خود را (یعنی بہ کفر راضی شود) پس بر آنہا غضب است از طرف خدا، و آنہارا عذاب بزرگ باشد۔
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ
Open ayah 16:107این غضب بہ سبب آنست کہ آنہا محبوب خود قراردادہ ترجیح دادند زندگی دنیا را بر آخرت، و اینکہ خدا بہ راہ راست نہ می برد قوم کافر را۔
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَسَمۡعِهِمۡ وَأَبۡصَٰرِهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡغَٰفِلُونَ
Open ayah 16:108این جماعۂ کافران آنان اند کہ مہر زدہ است خدا بر دل ہای شان، و بر گوش ہای شان و بر چشم ہای شان، و ھمین جماعہ در غفلت کامل اند۔
لَا جَرَمَ أَنَّهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ
Open ayah 16:109ضروربالضرورآنہا درروز آخرت دارای خسارہ و نقصان باشند۔
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا فُتِنُواْ ثُمَّ جَٰهَدُواْ وَصَبَرُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 16:110باز (ذکر این است کہ) یقینًا پروردگار تو برای آنانکہ ھجرت کردند(بطرف حبشہ) بعد ازینکہ عذاب داد ہ شدند، باز در راہ اسلام زحمت کیشدند و صبر کردند، البتہ پروردگار تو بعد از آن (ھجرت و مشقت و صبرشان) بسیار آمر زندہ و مہربان است درحق آنہا۔
۞يَوۡمَ تَأۡتِي كُلُّ نَفۡسٖ تُجَٰدِلُ عَن نَّفۡسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا عَمِلَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ
Open ayah 16:111یاد آور شو روز راکہ ہر شخص آمدہ جدال و دفاع کند از طرف خود، و کاملاً دادہ شودبہ ہر شخص جزای آنچہ کردہ بود، وبہ آنہا ظلم کردہ نہ شود۔
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا قَرۡيَةٗ كَانَتۡ ءَامِنَةٗ مُّطۡمَئِنَّةٗ يَأۡتِيهَا رِزۡقُهَا رَغَدٗا مِّن كُلِّ مَكَانٖ فَكَفَرَتۡ بِأَنۡعُمِ ٱللَّهِ فَأَذَٰقَهَا ٱللَّهُ لِبَاسَ ٱلۡجُوعِ وَٱلۡخَوۡفِ بِمَا كَانُواْ يَصۡنَعُونَ
Open ayah 16:112وبیان کرد خدا بطور مثال قریۂ را کہ بود اھل آن دارای امنیت و آرام، و بآنہا می آمد روزی شان فراوان از ہر جای، پس ناشکری نمودند بہ نعمت ہای خدا ، لذا چشانید خدا بآنہا مزۂ قحط و گرسنگی و ترس را(کہ مانند لباس بآنہا محیط شدہ بود) بہ سبب آنچہ کہ می کردند۔
وَلَقَدۡ جَآءَهُمۡ رَسُولٞ مِّنۡهُمۡ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَهُمۡ ظَٰلِمُونَ
Open ayah 16:113(ناشکری شان این بود کہ)والبتہ آمدنزد آنہا یک پیغامبرازجنس خود شان،پس دروغ پنداشتند گفتۂ آنرا،پس گرفت آنہا را عذاب خدادرحالیکہ آنہا ظالم بودند۔
فَكُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ حَلَٰلٗا طَيِّبٗا وَٱشۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ
Open ayah 16:114پس(شما نا شکری نکنید بلکہ) بخورید از آنچہ روزی دادہ است خدا بہ شما حلال و پاکیزہ، و شکر گذار شوید نعمت خدارا اگر صرف او را عبادت می کنید۔
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحۡمَ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦۖ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغٖ وَلَا عَادٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 16:115جزاین نیست کہ حرام کردہ است خدا بر شماخودمردہ را، وخون وقت ذبح را و گوشت خوک را، وآنچہ را کہ آوازکردہ شودبران برای رضای غیر خدا،پس کسی کہ بہ ضرورت دوچارکردہ شود(وازان چیز ہای حرام بخورد) درحالیکہ نہ طالب لذت باشدونہ ازحدّ ضرورت تجاوزکنندہ، پس یقینًاخدابسیارآمرزندہ و مہربان است (در حق آن کہ اورامؤاخذہ نکند)
وَلَا تَقُولُواْ لِمَا تَصِفُ أَلۡسِنَتُكُمُ ٱلۡكَذِبَ هَٰذَا حَلَٰلٞ وَهَٰذَا حَرَامٞ لِّتَفۡتَرُواْ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ لَا يُفۡلِحُونَ
Open ayah 16:116ونہ گوید آنچہ را کہ اظہارمی کند زبان ہای شما بہ دروغ کہ این حلال است، و این حرام است، تا افترا کنید بر خدا دروغ را،چون آنانکہ افترا می کنند برخدا دروغ راکامیاب نہ می شوند۔
مَتَٰعٞ قَلِيلٞ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
Open ayah 16:117بلکہ (برای شان در دنیا) نفع اندک است، و آنہا را عذاب درد ناک باشد ۔
وَعَلَى ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا مَا قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ مِن قَبۡلُۖ وَمَا ظَلَمۡنَٰهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
Open ayah 16:118و بر یہودی ہا حرام کردیم آنچہ را کہ قصّہ کردیم قبلاًبر تو(درسورۂ انعام) وما ظلم نہ کردیم برآنہا، و لیکن آنہا بہ جان خود ظلم می کردند۔
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُواْ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٖ ثُمَّ تَابُواْ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ وَأَصۡلَحُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورٞ رَّحِيمٌ
Open ayah 16:119باز(ھم در توبہ برای شان باز است) چون پرور دگار تو برای آنانکہ بہ نادانی کارھای بد کردند باز توبہ کرد ند بعد ازان، و اصلاح نمودند عقیدہ و عمل خود را( یعنی البتہ ) ربّ تو بعد از توبہ بسیار آمر زندہ و مہربان است۔
إِنَّ إِبۡرَٰهِيمَ كَانَ أُمَّةٗ قَانِتٗا لِّلَّهِ حَنِيفٗا وَلَمۡ يَكُ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 16:120(افتخار مشرکین و یہود بہ ابراھیم بیکار است)زیرا ابراھیم معلّم خیر ومطیع امر خدا بود در حالیکہ اوبیزار بود از دین باطلِ و نہ بود او از جملۂ مشرکان۔
شَاكِرٗا لِّأَنۡعُمِهِۚ ٱجۡتَبَىٰهُ وَهَدَىٰهُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 16:121ومتشکر بود نعمت ہای خدارا(لذا)خدا بر گزید اورا بہ پیغمبری، و ھدایت نمود یعنی قائم داشت اورا بہ راہ راست۔
وَءَاتَيۡنَٰهُ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Open ayah 16:122ودادیم ابراہیم رادردنیا نیک نامی،واودر روزآخرت نیز از نیکان کامل باشد
ثُمَّ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ أَنِ ٱتَّبِعۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 16:123باز وحی فرستادیم بہ سوی تو کہ متابعت کن دین ابراھیم را کہ او بیزار بوداز دین باطل، و نہ بود از جملۂ مشرکان۔
إِنَّمَا جُعِلَ ٱلسَّبۡتُ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِۚ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ
Open ayah 16:124جز این نیست کہ لازم کردہ شد عبادت روز شنبہ بر آنانکہ اختلاف نمودند بہ سبب آن، و ہر آینہ پر ور دگار تو فیصلہ خواہد کرد درمیان آنہا در روز قیامت راجع بآنچہ در ان اختلاف می کردند۔
ٱدۡعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلۡحِكۡمَةِ وَٱلۡمَوۡعِظَةِ ٱلۡحَسَنَةِۖ وَجَٰدِلۡهُم بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ
Open ayah 16:125دعوت بدہ مردم را بہ سوی راہ پروردگار خودبہ دلیل قطعی و محکم، و بہ وعظ خوب و راست، و بحث ومناقشہ کن بامنکران بہ طریقۂ خوب تر،البتہ رب توخوب عالم است بہ کسی کہ گمراہ شود از راہ خدا، و او خوب عالم است بہ ھدایت یافتہ گان
وَإِنۡ عَاقَبۡتُمۡ فَعَاقِبُواْ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبۡتُم بِهِۦۖ وَلَئِن صَبَرۡتُمۡ لَهُوَ خَيۡرٞ لِّلصَّٰبِرِينَ
Open ayah 16:126واگرشماعذاب دھید کسی را قصاصاً پس عذاب دھید اورا بہ مثل آن عذاب کہ شما را دادہ شدہ بود،واگرصبرومعاف کنید البتہ آن بہتر است برای صابران۔
وَٱصۡبِرۡ وَمَا صَبۡرُكَ إِلَّا بِٱللَّهِۚ وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَلَا تَكُ فِي ضَيۡقٖ مِّمَّا يَمۡكُرُونَ
Open ayah 16:127وتوای محمدصبر کن ونیست صبرتومگر باستعانت خدا، و غمگین مشو برکفرکفّار، وتنگ دل مشوازمکروحیلۂ آنہا۔
إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّٱلَّذِينَ هُم مُّحۡسِنُونَ
Open ayah 16:128چون خدا یعنی رحمت ونصرت او با پرھیزگاران ونکو کاران می باشد۔