الإسراء
Al-Israa
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
سُبۡحَٰنَ ٱلَّذِيٓ أَسۡرَىٰ بِعَبۡدِهِۦ لَيۡلٗا مِّنَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ إِلَى ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡأَقۡصَا ٱلَّذِي بَٰرَكۡنَا حَوۡلَهُۥ لِنُرِيَهُۥ مِنۡ ءَايَٰتِنَآۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ
Open ayah 17:1پاکی است خدا ی را کہ بُرد بندۂ خود را در یک حصۂ از شب، از مسجد حرام (گِرد کعبہ) بہ طرف مسجد اقصی (بیت المقدس) کہ مبارک گردانیدہ ایم اطراف آن را، تا نشان دھیم او را برخی از علامات قدرت خود، چون خدا خوب شنواوبینا است (کہ بہ قریب آوردن کسی محتاج نیست)
وَءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَجَعَلۡنَٰهُ هُدٗى لِّبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ أَلَّا تَتَّخِذُواْ مِن دُونِي وَكِيلٗا
Open ayah 17:2و(قسمیکہ درکوہ طور)دادیم بہ موسی کتاب (تورات را) وگردانیدیم آن کتاب راذریعۂ ھدایت بنی اسرائیل(غرض ازدادنِ کتاب این بودکہ شما بنی اسرائیل)عقیدہ نکنیدغیرازمن دیگرکارسازی را
ذُرِّيَّةَ مَنۡ حَمَلۡنَا مَعَ نُوحٍۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَبۡدٗا شَكُورٗا
Open ayah 17:3حالاًکہ شماازنسل آنان ھستیدکہ برداشتیم آنہا را در کشتی ھمرای نوح چونکہ نوح بندۂ بسیار شکر گذار بود
وَقَضَيۡنَآ إِلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ فِي ٱلۡكِتَٰبِ لَتُفۡسِدُنَّ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَّتَيۡنِ وَلَتَعۡلُنَّ عُلُوّٗا كَبِيرٗا
Open ayah 17:4وخبر دادیم بنی اسرائیل در تورات کہ البتہ فساد خواھید کرد در زمین دو مرتبہ، و البتہ سر کشی بزرگ خواھید نمود۔
فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ أُولَىٰهُمَا بَعَثۡنَا عَلَيۡكُمۡ عِبَادٗا لَّنَآ أُوْلِي بَأۡسٖ شَدِيدٖ فَجَاسُواْ خِلَٰلَ ٱلدِّيَارِۚ وَكَانَ وَعۡدٗا مَّفۡعُولٗا
Open ayah 17:5(لیکن یاد داشتہ باشید) پس وقتیکہ بیاید وعدۂ اول از ھمان دو فساد بفرستیم بر علیہ شما بند گان سخت جنگ جو ی خود را، باز درآیند آنہا در خانہ ہای شما، وہست آن وعدہ شدنی وبوقوع آمدنی۔
ثُمَّ رَدَدۡنَا لَكُمُ ٱلۡكَرَّةَ عَلَيۡهِمۡ وَأَمۡدَدۡنَٰكُم بِأَمۡوَٰلٖ وَبَنِينَ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ أَكۡثَرَ نَفِيرًا
Open ayah 17:6باز پس گردانیم برای شما غلبۂ وبالادستی مکرررا بر علیہ دشمنان تان، و مدد کنیم شما را بذریعۂ اموال و فرزندان، و زیادہ کنیم شما را از لحاظ نفری و افراد۔
إِنۡ أَحۡسَنتُمۡ أَحۡسَنتُمۡ لِأَنفُسِكُمۡۖ وَإِنۡ أَسَأۡتُمۡ فَلَهَاۚ فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ ٱلۡأٓخِرَةِ لِيَسُـُٔواْ وُجُوهَكُمۡ وَلِيَدۡخُلُواْ ٱلۡمَسۡجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَلِيُتَبِّرُواْ مَا عَلَوۡاْ تَتۡبِيرًا
Open ayah 17:7(وگفتیم) اگر خوبی کنید بہ فائدہ ٔخود تان می کنید، و اگر بدی کنید پس ضرر آن بر خود تان تمام می شود، پس چون آید وعدۂ باردومِ فساد (باز خواھیم فرستاد بندگان خود را) تا ابراز نمایند آثار بدی و عذاب را در چہرہ ہای شما، و تادر آیند در مسجد (بیت المقدس برای تخریب آن بار دیگر) قسمیکہ داخل شدہ بودند درمسجد بار اول، و تابطور خاص برباد سازند ہر چہ را کہ بران غالب شوند۔
عَسَىٰ رَبُّكُمۡ أَن يَرۡحَمَكُمۡۚ وَإِنۡ عُدتُّمۡ عُدۡنَاۚ وَجَعَلۡنَا جَهَنَّمَ لِلۡكَٰفِرِينَ حَصِيرًا
Open ayah 17:8(اگر توبہ کنید بعد از بار دوم) ممکن است کہ پرور دگار تان رحم کند بر شما، و اگر باز گردید بہ نافرمانی ما ھم باز گردیم بہ عذاب، وساختہ ایم دوزخ را برای کافران محبس۔
إِنَّ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ يَهۡدِي لِلَّتِي هِيَ أَقۡوَمُ وَيُبَشِّرُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ أَجۡرٗا كَبِيرٗا
Open ayah 17:9(قسمیکہ تورات برای ھدایت بشربود) یقینا این قرآن نیزھدایت می کند بشریت را بہ سوی راہ کہ از ھمہ (راہ ھای وضعی) راست تر است، و مژدہ مید ھد مؤمنان نکوکار را براینکہ آنہارا ثواب بزرگ خواہد بود
وَأَنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ أَعۡتَدۡنَا لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا
Open ayah 17:10وخبر مید ھد آنان راکہ ایمان نہ می آرند بہ آخرت بر اینکہ آمادہ کردہ ایم برای آنہا عذاب دردناک
وَيَدۡعُ ٱلۡإِنسَٰنُ بِٱلشَّرِّ دُعَآءَهُۥ بِٱلۡخَيۡرِۖ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ عَجُولٗا
Open ayah 17:11وطلب می کند انسان از خدا شر را طور یکہ طلب می کند ازوخیر را، و ہست انسان (در ہر کار)شتاب کنندہ ۔
وَجَعَلۡنَا ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ ءَايَتَيۡنِۖ فَمَحَوۡنَآ ءَايَةَ ٱلَّيۡلِ وَجَعَلۡنَآ ءَايَةَ ٱلنَّهَارِ مُبۡصِرَةٗ لِّتَبۡتَغُواْ فَضۡلٗا مِّن رَّبِّكُمۡ وَلِتَعۡلَمُواْ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلۡحِسَابَۚ وَكُلَّ شَيۡءٖ فَصَّلۡنَٰهُ تَفۡصِيلٗا
Open ayah 17:12وساختیم شب وروز را دودلیل قدرت خود، پس محوساختیم علامت شب را (تاریکی را) و ساختیم علامت روز را سبب دیدن تا طلب کنید رزق را از پروردگار خود، وتا بدانید شمارۂ سال ہا و حساب (روز وماہ) را و ہر چیز ضروری را بہ تفصیل کامل بیان نمودہ ایم (درین کتاب)۔
وَكُلَّ إِنسَٰنٍ أَلۡزَمۡنَٰهُ طَٰٓئِرَهُۥ فِي عُنُقِهِۦۖ وَنُخۡرِجُ لَهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ كِتَٰبٗا يَلۡقَىٰهُ مَنشُورًا
Open ayah 17:13ولازم کردیم باہر انسان فال نیک و بد اورا در گردنش (یعنی در تقدیر او نوشتہ شدہ)، وبیرون کنیم برای او در روز قیامت یک کتابِ را کہ رو بہ روشود بہ او (بیابد آن را) کشادہ شدہ۔
ٱقۡرَأۡ كِتَٰبَكَ كَفَىٰ بِنَفۡسِكَ ٱلۡيَوۡمَ عَلَيۡكَ حَسِيبٗا
Open ayah 17:14(او را گفتہ شودکہ) تو بخوان نامۂ اعمال خود را، امروز تو خود کفایت می کنی برای محاسبۂ خود ۔
مَّنِ ٱهۡتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهۡتَدِي لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۗ وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّىٰ نَبۡعَثَ رَسُولٗا
Open ayah 17:15کسیکہ ھدایت یا بد (بہ ذریعۂ قرآن) جز این نیست کہ ھدایت می یا بد بفائدۂ خود، و کسیکہ گمراہ شود جز این نیست کہ گمراہ می شود بر علیہ خود، و نہ می بردار د ھیچ بردارندۂ بارگناہ دیگر را، ونیستیم ما عذاب دھندہ کسی را تا آنکہ بفرستیم پیغمبری۔
وَإِذَآ أَرَدۡنَآ أَن نُّهۡلِكَ قَرۡيَةً أَمَرۡنَا مُتۡرَفِيهَا فَفَسَقُواْ فِيهَا فَحَقَّ عَلَيۡهَا ٱلۡقَوۡلُ فَدَمَّرۡنَٰهَا تَدۡمِيرٗا
Open ayah 17:16وچون ارادہ کنیم بر بادی یک قریۂ مجرم را امرمی کنیم بہ ایمان آوردن نعمت یافتہ گان واغنیای آن را، پس نافرمانی می کنند دران قریہ، باز لازم می شود بر علیہ آنہا سخن عذاب، پس ھلاک می سازیم آھل آن را کاملاً۔
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِنَ ٱلۡقُرُونِ مِنۢ بَعۡدِ نُوحٖۗ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرَۢا بَصِيرٗا
Open ayah 17:17(مثال این در سابق گذشتہ است) وبسیار ھلاک نمودیم از مردمان عصر ہای گذشتہ بعد از نوح، و کافی است پروردگار تو از لحاظ آگاھی و بینائی بر گناہان بند گان خود۔
مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعَاجِلَةَ عَجَّلۡنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلۡنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصۡلَىٰهَا مَذۡمُومٗا مَّدۡحُورٗا
Open ayah 17:18کسیکہ ارادہ کند دنیای زود فنا شوندہ رازود دھیم او را درین دنیا چیزی را کہ ما بخواھیم، و برای ہر کس کہ بخواھیم، باز مقرر نمایم برای او دوزخ را کہ داخل شود در ان مذمت کردہ شدہ و راندہ شدہ۔
وَمَنۡ أَرَادَ ٱلۡأٓخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعۡيَهَا وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَٰٓئِكَ كَانَ سَعۡيُهُم مَّشۡكُورٗا
Open ayah 17:19وہر کس کہ ارادہ کند آخرت را، وبہ درجۂ آخر بر ساند برای آن کوشش خود را، در حالیکہ مؤمن باشد، پس ھمین جماعہ می باشد کوشش شان قدر کردہ شدہ(قبول کردہ شدہ)۔
كُلّٗا نُّمِدُّ هَٰٓؤُلَآءِ وَهَٰٓؤُلَآءِ مِنۡ عَطَآءِ رَبِّكَۚ وَمَا كَانَ عَطَآءُ رَبِّكَ مَحۡظُورًا
Open ayah 17:20ہریک را مدد می کنیم این جماعہ را نیز، و آن جماعۂ نیکان را نیز، (این مدد) از بخشش پروردگار تو است، و نیست بخشش ربّ تو از کسی منع کردہ شدہ۔
ٱنظُرۡ كَيۡفَ فَضَّلۡنَا بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ وَلَلۡأٓخِرَةُ أَكۡبَرُ دَرَجَٰتٖ وَأَكۡبَرُ تَفۡضِيلٗا
Open ayah 17:21توجہ کن کہ چطور فوقیت دادہ ایم بعض آنہا را بر بعض دیگر (ازلحاظ دنیا)، و البتہ آخرت بزرگ تر است از نگاہ مرا تب و بزرگ تر است ازنگاہ فضیلت دادن
لَّا تَجۡعَلۡ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتَقۡعُدَ مَذۡمُومٗا مَّخۡذُولٗا
Open ayah 17:22ای انسان تومقرر مکن ھمرای خدا معبود دیگر ی کہ باز بگردی تو مذمّت کردہ شدہ و بی مددگار شدہ۔
۞وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنًاۚ إِمَّا يَبۡلُغَنَّ عِندَكَ ٱلۡكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوۡ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفّٖ وَلَا تَنۡهَرۡهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوۡلٗا كَرِيمٗا
Open ayah 17:23وچون حکم کردہ است پر وردگار تو کہ عبادت نکنید چیزی را بہ جز خدا، وبا پدر و مادر خود خوبی کنید،و اگر بہ پیری رسد نزد تو یکی از پدرومادر یا ھر دو، پس اف مگو بر ایشان، و نہ بزور صدا کن آنہا را، (بلکہ) و بگو بآنہا سخنِ شریفانہ و نرم۔
وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا
Open ayah 17:24وھموار کن برای آنہا باز وی تو اضع را از راہ مہربانی، (و در دعای خود) بگو ای پرور دگارم رحمت کن پدر و مادرم را طوریکہ رحمت و پرورش کرد ند مرا در طفلی۔
رَّبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمۡۚ إِن تَكُونُواْ صَٰلِحِينَ فَإِنَّهُۥ كَانَ لِلۡأَوَّٰبِينَ غَفُورٗا
Open ayah 17:25پروردگار شما خوب عالم است بآنچہ در دل ہای شما است، اگر شماگردید نیکان(وتوبہ کنندگان) پس یقینا خدا ہست برای رجوع کنند گان ببارگاہ او بسیار آمر زندہ۔
وَءَاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرۡ تَبۡذِيرًا
Open ayah 17:26و بدہ ای انسان حق خویش قریب خود را، و حق مسکین وحق مسافر را، و اسراف نمودہ در گناہ خرچ مکن۔
إِنَّ ٱلۡمُبَذِّرِينَ كَانُوٓاْ إِخۡوَٰنَ ٱلشَّيَٰطِينِۖ وَكَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لِرَبِّهِۦ كَفُورٗا
Open ayah 17:27چون بی جاودرگناہ خرچ کنندگان ہستند برادرانِ شیاطین، و ہست شیطان در مقابل ربّ خود بسیار ناشکر۔
وَإِمَّا تُعۡرِضَنَّ عَنۡهُمُ ٱبۡتِغَآءَ رَحۡمَةٖ مِّن رَّبِّكَ تَرۡجُوهَا فَقُل لَّهُمۡ قَوۡلٗا مَّيۡسُورٗا
Open ayah 17:28واگر اعراض کنی از خرچ نمودن بر آن مستحقین بہ سبب طلب رحمت و رزق از پرور دگار خود کہ امید داری آن را، پس بگو برای آنہا سخن آسان و نرم۔
وَلَا تَجۡعَلۡ يَدَكَ مَغۡلُولَةً إِلَىٰ عُنُقِكَ وَلَا تَبۡسُطۡهَا كُلَّ ٱلۡبَسۡطِ فَتَقۡعُدَ مَلُومٗا مَّحۡسُورًا
Open ayah 17:29ومگر دان دست خود را بستہ در گردن خود، (یعنی بخل مکن) و نہ بکشای دست خود را زیادہ (یعنی اسراف مکن)کہ پس گردی ملامت کردہ شدہ و در ماندہ۔
إِنَّ رَبَّكَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّهُۥ كَانَ بِعِبَادِهِۦ خَبِيرَۢا بَصِيرٗا
Open ayah 17:30البتہ پروردگارتومی کشاید رزق رابرای کسیکہ خواہد،وتنگ می کندرزق را(برای کسیکہ خواہد)،چون ہست اوتعالی از بندگان خود خوب خبردار،وبآنہاخوب بینا
وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ خَشۡيَةَ إِمۡلَٰقٖۖ نَّحۡنُ نَرۡزُقُهُمۡ وَإِيَّاكُمۡۚ إِنَّ قَتۡلَهُمۡ كَانَ خِطۡـٔٗا كَبِيرٗا
Open ayah 17:31وقتل نکنید اولاد خود را از ترس ناداری وتنگدستی (زیرا) ما رزق مید ھیم آنہا را و شما را، چون کشتن آنہا گناہ بس بزرگ است ۔
وَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلزِّنَىٰٓۖ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةٗ وَسَآءَ سَبِيلٗا
Open ayah 17:32ونزدیک مشویدبہ زنا کہ زنا بی حیائی است، وراہ بد است(برای شہوت رانی)
وَلَا تَقۡتُلُواْ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۗ وَمَن قُتِلَ مَظۡلُومٗا فَقَدۡ جَعَلۡنَا لِوَلِيِّهِۦ سُلۡطَٰنٗا فَلَا يُسۡرِف فِّي ٱلۡقَتۡلِۖ إِنَّهُۥ كَانَ مَنصُورٗا
Open ayah 17:33وقتل نکنید نفس (شخص) را کہ حرام کردہ است خدا قتل آن را، مگر بہ حق کہ شریعت اجازت دادہ است،وھرکسی کہ قتل کردہ شود در حال مظلومیت البتہ دادہ ایم برای وارث اوإجازت ودلیل قصاص گیری، پس باید از حد تجاوز نکند در قتل قاتل، واقع او ہست قابل ھمکاری۔(درگرفتن قصاص)
وَلَا تَقۡرَبُواْ مَالَ ٱلۡيَتِيمِ إِلَّا بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ أَشُدَّهُۥۚ وَأَوۡفُواْ بِٱلۡعَهۡدِۖ إِنَّ ٱلۡعَهۡدَ كَانَ مَسۡـُٔولٗا
Open ayah 17:34و نزدیک مشوید مال یتیم را مگر بطریقۂ بہتر، تاآنکہ برسد بہ بلوغت، و وفا کنید بہ عہد خود، چون از عہدہا پر سیدہ خواہد شد۔
وَأَوۡفُواْ ٱلۡكَيۡلَ إِذَا كِلۡتُمۡ وَزِنُواْ بِٱلۡقِسۡطَاسِ ٱلۡمُسۡتَقِيمِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ وَأَحۡسَنُ تَأۡوِيلٗا
Open ayah 17:35وپر کنید پیمانہ را ہر گاہ پیمانہ نمائید (برای دادن بہ کسی) ووزن کنید بہ ترا زوی برابر و (راست)، این (برابری) بہتر است (دردنیا)، و خوب تر است از نگاہِ انجام (درآخرت)
وَلَا تَقۡفُ مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٌۚ إِنَّ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡبَصَرَ وَٱلۡفُؤَادَ كُلُّ أُوْلَٰٓئِكَ كَانَ عَنۡهُ مَسۡـُٔولٗا
Open ayah 17:36ودر پی مشوای انسان چیزی راکہ تو بآن علم نداری؛ چون راجع بہ ہر یکی از گوش و چشم و عقل پرسیدہ خواہد شد۔
وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّكَ لَن تَخۡرِقَ ٱلۡأَرۡضَ وَلَن تَبۡلُغَ ٱلۡجِبَالَ طُولٗا
Open ayah 17:37ومروای انسان در زمین بہ ناز و تکبر، چون تو نہ زمین را شگافتن می توانی، و نہ رسیدن می توانی بہ کوہ ہا دردرازی قامت۔
كُلُّ ذَٰلِكَ كَانَ سَيِّئُهُۥ عِندَ رَبِّكَ مَكۡرُوهٗا
Open ayah 17:38کراھت وبدی ہریکی ازین افعال نزد پروردگارتو ناپسندیدہ یعنی حرام است
ذَٰلِكَ مِمَّآ أَوۡحَىٰٓ إِلَيۡكَ رَبُّكَ مِنَ ٱلۡحِكۡمَةِۗ وَلَا تَجۡعَلۡ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتُلۡقَىٰ فِي جَهَنَّمَ مَلُومٗا مَّدۡحُورًا
Open ayah 17:39این احکام ذکر شدہ از جملۂ آن احکامی است کہ ربّ تو وحی فرستادہ است بہ سوی تو از انواع حکمت (احکام شرع) وعقیدہ مکن با خدا معبود دیگری راکہ پس انداختہ شوی در دوزخ ملامت شدہ و راندہ شدہ۔
أَفَأَصۡفَىٰكُمۡ رَبُّكُم بِٱلۡبَنِينَ وَٱتَّخَذَ مِنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ إِنَٰثًاۚ إِنَّكُمۡ لَتَقُولُونَ قَوۡلًا عَظِيمٗا
Open ayah 17:40آیا بر گزید شما را پروردگار تان بہ دادن پسران؟ و گرفت برای خود از فرشتہ ھا دختران را؟ واقع کہ شما می گوید یک سخن دارای گناہِ بزرگ ۔
وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَا فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ لِيَذَّكَّرُواْ وَمَا يَزِيدُهُمۡ إِلَّا نُفُورٗا
Open ayah 17:41قسم است کہ بہ اسلوب ہای مختلف بیان کردیم درین قرآن (دلائل توحید را) تا یاد آور شوندوعبرت گیرند (،تعجب است) کہ زیادہ نہ می کندقرآن دردل آنہا مگر نفرت را از توحید۔
قُل لَّوۡ كَانَ مَعَهُۥٓ ءَالِهَةٞ كَمَا يَقُولُونَ إِذٗا لَّٱبۡتَغَوۡاْ إِلَىٰ ذِي ٱلۡعَرۡشِ سَبِيلٗا
Open ayah 17:42بگو اگر می بود ھمرای خدا معبود ہای دیگر، طوریکہ مشرکین می گویند پس دران صورت تلاش می کردندآن معبودھا بہ سوی صاحب عرش(خدا) را ہ مقابلہ را۔
سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوّٗا كَبِيرٗا
Open ayah 17:43(لیکن) پاک وبلند مرتبہ است خدا از آنچہ مشرکین می گویند بہ بلندی بس بزرگ و زیادی ۔
تُسَبِّحُ لَهُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ ٱلسَّبۡعُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهِنَّۚ وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمۡدِهِۦ وَلَٰكِن لَّا تَفۡقَهُونَ تَسۡبِيحَهُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورٗا
Open ayah 17:44پاکی خدا را(ازشرک وازہرعیب) بیان می کنند ہفت آسمان، و زمین، و آنانکہ در آسمان ہا وزمین اند، و نیست چیزی مگر اینکہ بیان می کند پاکی خدا راباستایش او، ولیکن شما درک کردن نہ می توانید طریقۂ پاکی بیان کردن آنہارا، واقع کہ خدا بسیار نرم خوی وآمر زندہ است۔
وَإِذَا قَرَأۡتَ ٱلۡقُرۡءَانَ جَعَلۡنَا بَيۡنَكَ وَبَيۡنَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ حِجَابٗا مَّسۡتُورٗا
Open ayah 17:45وچون تو بخوانی قرآن را (نزد آنہا) نھیم در بین تو وبین آنانکہ ایمان نہ می آرند بہ آخرت یک پردۂ غیبی پوشیدہ کہ مردم را نظرنہ می آید
وَجَعَلۡنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ أَكِنَّةً أَن يَفۡقَهُوهُ وَفِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٗاۚ وَإِذَا ذَكَرۡتَ رَبَّكَ فِي ٱلۡقُرۡءَانِ وَحۡدَهُۥ وَلَّوۡاْ عَلَىٰٓ أَدۡبَٰرِهِمۡ نُفُورٗا
Open ayah 17:46و می نھیم بر دل ہایشان پردہا برای اینکہ نہ فہمند قرآن را، ومی نہیم در گوش ہایشان گرانی وکرری را، و چون ذکر کنی در قرآن عبادت ربّ خود را بہ تنہائی اعراض می کنند مشرکین پشت گردانیدہ و نفرت کنان۔
نَّحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَا يَسۡتَمِعُونَ بِهِۦٓ إِذۡ يَسۡتَمِعُونَ إِلَيۡكَ وَإِذۡ هُمۡ نَجۡوَىٰٓ إِذۡ يَقُولُ ٱلظَّٰلِمُونَ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلٗا مَّسۡحُورًا
Open ayah 17:47ما خوب عالم ایم بآن قصدو ارادۂ آنہا کہ بآن ارادہ گوش می گیرند قرآن را، در وقتیکہ متوجہ می شوند بہ سوی تو برای شنیدن قرآن،ودروقتیکہ آنہا خفیہ مشورہ می کنند وقتیکہ می گویند(این) ظالمان (مسلمانان راکہ)پیروی نہ می کنید شما مگر یک مرد جادو کردہ شدہ را۔
ٱنظُرۡ كَيۡفَ ضَرَبُواْ لَكَ ٱلۡأَمۡثَالَ فَضَلُّواْ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ سَبِيلٗا
Open ayah 17:48ببین چطور بیان کردند دربارۂ تو مثال ہا، کہ پس گمراہ شدند، لذا قدرت ندارند کہ بروند بہ راہِ حق۔
وَقَالُوٓاْ أَءِذَا كُنَّا عِظَٰمٗا وَرُفَٰتًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ خَلۡقٗا جَدِيدٗا
Open ayah 17:49وگفتند (دربارۂ انکار آخرت) کہ آیا ہر گاہ گردیم استخوان ہا و ذرّھای بوسیدہ، آیا دوبارہ خیز انیدہ می شویم بہ آفرینش جدید؟
۞قُلۡ كُونُواْ حِجَارَةً أَوۡ حَدِيدًا
Open ayah 17:50بگو (بلی) (اگرمی توانید) سنگ شوید یا آھن شوید
أَوۡ خَلۡقٗا مِّمَّا يَكۡبُرُ فِي صُدُورِكُمۡۚ فَسَيَقُولُونَ مَن يُعِيدُنَاۖ قُلِ ٱلَّذِي فَطَرَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖۚ فَسَيُنۡغِضُونَ إِلَيۡكَ رُءُوسَهُمۡ وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هُوَۖ قُلۡ عَسَىٰٓ أَن يَكُونَ قَرِيبٗا
Open ayah 17:51یامخلوقی دیگر شوید از مخلوقات کہ بزرگ و (سخت)معلوم می شود در دل ہای شما (باز ہم شمارازندہ می کند)پس بہ زودی گویند آن کیست کہ دوبارہ زندہ کند مارا؟بگوآنکہ آفرید شما را باراول،پس(استہزا نمودہ) بجنبانند سر ھای خودرا بہ طرف تو و گویند کی خواہد بود آن وقت؟بگو ممکن است کہ قریب باشدآن وقت یعنی بہ من صحیح معلوم نیست
يَوۡمَ يَدۡعُوكُمۡ فَتَسۡتَجِيبُونَ بِحَمۡدِهِۦ وَتَظُنُّونَ إِن لَّبِثۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا
Open ayah 17:52درروزیکہ خدابخواند شما را (برای جمع شدن)پس قبول کنید دعوت اوراھمرای بجا آوردن حمدوثنای او،وگمان کنید کہ سکونت نہ کردہ بودیددر دنیا مگر مدت اندگ۔
وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُواْ ٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُۚ إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ يَنزَغُ بَيۡنَهُمۡۚ إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ كَانَ لِلۡإِنسَٰنِ عَدُوّٗا مُّبِينٗا
Open ayah 17:53وبگو تو ای پیغامبر بند ہای مؤمن مرا کہ بگو یند بایک دیگرسخن ہای نیک، چون شیطان فساد می اندازد در بین آنہا، زیراہست شیطان برای انسان ھادشمن آشکارا۔
رَّبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِكُمۡۖ إِن يَشَأۡ يَرۡحَمۡكُمۡ أَوۡ إِن يَشَأۡ يُعَذِّبۡكُمۡۚ وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ عَلَيۡهِمۡ وَكِيلٗا
Open ayah 17:54پروردگار شما خوب عالم است بہ احوال شما، اگر خواھد (طبق حال تان) رحم می کند بر شما، واگر خواھد (حسب حال تان) شما را عذاب مید ھد، و نہ فرستادیم ترا ای پیغامبر بر بالای آنہا وکیل (یعنی معاملۂ آنہا را بہ تو نہ سپرد ہ ایم)
وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِمَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَلَقَدۡ فَضَّلۡنَا بَعۡضَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ عَلَىٰ بَعۡضٖۖ وَءَاتَيۡنَا دَاوُۥدَ زَبُورٗا
Open ayah 17:55وپروردگار تو خوب عالم است (بہ حال) آنانکہ در آسمان ہا و در زمین اند، والبتہ (طبق ہمان حالت) فضیلت داد ایم بعض پیغمبران را بر بعض دیگر، و دادیم دا ود را زبور (کہ در آن این امت راوارث روی زمین قرار دادہ شدہ )
قُلِ ٱدۡعُواْ ٱلَّذِينَ زَعَمۡتُم مِّن دُونِهِۦ فَلَا يَمۡلِكُونَ كَشۡفَ ٱلضُّرِّ عَنكُمۡ وَلَا تَحۡوِيلًا
Open ayah 17:56بگو بخوانید (طلب کیند برای دفع ضرر خود) آنان را کہ گمان کردہ اید معبود غیر از خدا، پس آنھا قدرت ندارند کہ دور کنند ضرر را از شما، ونہ قدرت دارند تغیر دادنِ واز جای بیجا کردن ِآن را۔
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ يَبۡتَغُونَ إِلَىٰ رَبِّهِمُ ٱلۡوَسِيلَةَ أَيُّهُمۡ أَقۡرَبُ وَيَرۡجُونَ رَحۡمَتَهُۥ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُۥٓۚ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحۡذُورٗا
Open ayah 17:57ھمین معبود ھا ی کہ مشرکین می خوانند (مثل ملائکہ وعیسیٰ وعزیر (علیھم السلام) طلب می کنند ذریعۂ قرب را بہ بارگاہ پروردگار خود، کہ کدام آنہا قریب تر اند بہ خدای متعال، و امید می کنند رحمت پروردگار خودرا، و می ترسند از عذاب او، چون عذاب خدا ہست چیز ترسیدنی۔
وَإِن مِّن قَرۡيَةٍ إِلَّا نَحۡنُ مُهۡلِكُوهَا قَبۡلَ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَوۡ مُعَذِّبُوهَا عَذَابٗا شَدِيدٗاۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مَسۡطُورٗا
Open ayah 17:58ونیست ھیچ قریۂ ظالم مگر ما ھلاک کنندۂ اھل آن ایم پیش از روز قیامت، یا عذاب دھندۂ آن ایم بہ عذاب سخت، ہست این وعدہ در کتاب (لوح محفوظ) نوشتہ شدہ۔
وَمَا مَنَعَنَآ أَن نُّرۡسِلَ بِٱلۡأٓيَٰتِ إِلَّآ أَن كَذَّبَ بِهَا ٱلۡأَوَّلُونَۚ وَءَاتَيۡنَا ثَمُودَ ٱلنَّاقَةَ مُبۡصِرَةٗ فَظَلَمُواْ بِهَاۚ وَمَا نُرۡسِلُ بِٱلۡأٓيَٰتِ إِلَّا تَخۡوِيفٗا
Open ayah 17:59وچیزی مانع نہ شد مارا ازینکہ بفرستیم معجزہای مطلوبۂ مشرکین را بہ جز اینکہ دروغ پنداشتند معجزھا راکافران پیشین،(چنانچہ) دادیم بہ قوم ثمود مادہ شتر را برای بصیرت و بینائی آنھا، پس ظلم کردند بآن، و نہ می فرستیم معجزہا را مگر برای ترسانیدن مردم۔
وَإِذۡ قُلۡنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِٱلنَّاسِۚ وَمَا جَعَلۡنَا ٱلرُّءۡيَا ٱلَّتِيٓ أَرَيۡنَٰكَ إِلَّا فِتۡنَةٗ لِّلنَّاسِ وَٱلشَّجَرَةَ ٱلۡمَلۡعُونَةَ فِي ٱلۡقُرۡءَانِۚ وَنُخَوِّفُهُمۡ فَمَا يَزِيدُهُمۡ إِلَّا طُغۡيَٰنٗا كَبِيرٗا
Open ayah 17:60ویاد آورشو وقتی را کہ گفتیم برای تو (بطور تسلّی دادن) کہ البتہ ربّ تو احاطہ کردہ است بہ مردمان مخالف، و نہ گرد ایندیم آن منظر ہای را کہ نشان دادیم بہ تو (در شب معراج) مگر برای امتحان مردم، و (نہ گردانیدیم) ذکر درختِ را کہ در محل لعنت (دوزخ) است در قرآن (مگربرای امتحان ما) ومی ترسانیم آنہا را (پس تعجب ست کہ) زیادہ نہ می کند ترسانیدن بآنہا مگر سر کشی بزرگ را
وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ قَالَ ءَأَسۡجُدُ لِمَنۡ خَلَقۡتَ طِينٗا
Open ayah 17:61و یاد آور شو چون گفتیم(امر کردیم) فرشتہ ہا راکہ سجدہ کنید برای آدم، پس سجدہ کردند(ھمۂ آنہا) مگر ابلیس کہ (باوجود امر سجدہ نہ کرد بلکہ) گفت آیا سجدہ کنم برای کسیکہ آفریدۂ او را از گِل۔
قَالَ أَرَءَيۡتَكَ هَٰذَا ٱلَّذِي كَرَّمۡتَ عَلَيَّ لَئِنۡ أَخَّرۡتَنِ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَأَحۡتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُۥٓ إِلَّا قَلِيلٗا
Open ayah 17:62ابلیس گفت ای خدا خبردہ مرا کہ آیاھمین است آن آدمی کہ مرتبہ دادۂ اورا بر من؟ قسم است کہ اگر مہلت دھی مرا تا روزی قیامت ، البتہ لجا م خواھم کرد نسل او را (یعنی تابع خود گردانم )مگر عدد اندک ازآنھا را۔
قَالَ ٱذۡهَبۡ فَمَن تَبِعَكَ مِنۡهُمۡ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزَآؤُكُمۡ جَزَآءٗ مَّوۡفُورٗا
Open ayah 17:63خدا گفت برو (گم شو،) پس کسیکہ پیروی ترا کند از آنہا پس البتہ دوزخ جزای ھمۂ شما است (تابع ومتبوع) یک جزای کامل و وافر۔
وَٱسۡتَفۡزِزۡ مَنِ ٱسۡتَطَعۡتَ مِنۡهُم بِصَوۡتِكَ وَأَجۡلِبۡ عَلَيۡهِم بِخَيۡلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكۡهُمۡ فِي ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَوۡلَٰدِ وَعِدۡهُمۡۚ وَمَا يَعِدُهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ إِلَّا غُرُورًا
Open ayah 17:64وازجای (یعنی از دین) بی جاکن از آنہا کسی راکہ قدرت داری بذریعۂ آواز خود،و جلب کن برعلیہ آنہا لشکرسوارو پیادۂ خودرا،و شریک شوبآنہا درمال واولاد شان،و وعد ہای دروغ کن بآنہا،ووعدہ نہ می کند آنہا راشیطان مگر برای فریب۔
إِنَّ عِبَادِي لَيۡسَ لَكَ عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٞۚ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ وَكِيلٗا
Open ayah 17:65چون کہ بندگانِ اصلی من نیست ترا بر آنہا ھیچ غلبہ،ٔ و کافی است پروردگار تو(برای آنھا) از نگاہ کارسازی۔
رَّبُّكُمُ ٱلَّذِي يُزۡجِي لَكُمُ ٱلۡفُلۡكَ فِي ٱلۡبَحۡرِ لِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ كَانَ بِكُمۡ رَحِيمٗا
Open ayah 17:66(بہ گفتۂ شیطان چرا شریک می آرید) پرور دگار شما آنست کہ جاری می سازد برای فائدۂ شما کشتی ہارا در بحر، تا طلب کنید از فضل ورزق او، چون او ہست بہ شما بسیار مہربان۔
وَإِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فِي ٱلۡبَحۡرِ ضَلَّ مَن تَدۡعُونَ إِلَّآ إِيَّاهُۖ فَلَمَّا نَجَّىٰكُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ أَعۡرَضۡتُمۡۚ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ كَفُورًا
Open ayah 17:67و ہرگاہ رسد بہ شما ضرری در بحر، گم می شود ازشما آنکہ می خوانید آن را (درمشکلات خود) بجز خدا، پس ہر گاہ شما را خدا نجات دھد بہ طرف خشکی، اعراض می کنید از توحید او، وہست انسان بسیار ناشکر۔
أَفَأَمِنتُمۡ أَن يَخۡسِفَ بِكُمۡ جَانِبَ ٱلۡبَرِّ أَوۡ يُرۡسِلَ عَلَيۡكُمۡ حَاصِبٗا ثُمَّ لَا تَجِدُواْ لَكُمۡ وَكِيلًا
Open ayah 17:68(بعد از نجات دادن از بحر) آیا پس مطمئن شدہ اید ازنیکہ خدافرو بر د شما را دریک جانب خشکی، یا بفر ستد (بباراند) بر شما سنگ ریزہا را، کہ باز نیا بید برای خود ھیچ کارسازی۔
أَمۡ أَمِنتُمۡ أَن يُعِيدَكُمۡ فِيهِ تَارَةً أُخۡرَىٰ فَيُرۡسِلَ عَلَيۡكُمۡ قَاصِفٗا مِّنَ ٱلرِّيحِ فَيُغۡرِقَكُم بِمَا كَفَرۡتُمۡ ثُمَّ لَا تَجِدُواْ لَكُمۡ عَلَيۡنَا بِهِۦ تَبِيعٗا
Open ayah 17:69(بلکہ) آیا مطمئن شدہ اید از نیکہ خدا باز آرد شما را در بحر بار دیگر، پس بفرستد بر علیہ شما با دشکنندۂ ہر چیز را، پس غرق سازد شما را بہ سبب کفر تان، باز نیا بید برای خود برعلیہ ما ھیچ تعقیب کنندۂ را۔
۞وَلَقَدۡ كَرَّمۡنَا بَنِيٓ ءَادَمَ وَحَمَلۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ وَرَزَقۡنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَفَضَّلۡنَٰهُمۡ عَلَىٰ كَثِيرٖ مِّمَّنۡ خَلَقۡنَا تَفۡضِيلٗا
Open ayah 17:70والبتہ شرافت دادیم اولاد آدم را، (بردیگر مخلوقات) وبر داشتیم آنہارا بر سواری ہا در خشکی و در بحر، ورزق دادیم آنہارا از چیزہای پاکیزہ، ومرتبۂ زیاد دادیم آنہا را بر بسیار از مخلوقات خود۔
يَوۡمَ نَدۡعُواْ كُلَّ أُنَاسِۭ بِإِمَٰمِهِمۡۖ فَمَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ فَأُوْلَٰٓئِكَ يَقۡرَءُونَ كِتَٰبَهُمۡ وَلَا يُظۡلَمُونَ فَتِيلٗا
Open ayah 17:71(لیکن در شرافتِ روز قیامت برابر نیستند) یا د آور شو روزی را کہ طلب کنیم ہر گروھی را با پیش و ای آن ھا، پس کسیکہ دادہ شود نامۂ اعمال او از دست راستش، پس ھمین جماعہ خوانند نامۂ اعمال خود را، و ظلم کردہ نہ شود بآنہا برابر یک ریسمانِ داخل دانۂ خرما۔
وَمَن كَانَ فِي هَٰذِهِۦٓ أَعۡمَىٰ فَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ أَعۡمَىٰ وَأَضَلُّ سَبِيلٗا
Open ayah 17:72وہر کس کہ درین دنیا دل او کور باشد پس وی در آخرت حقیقۃً کور، و گمراہ تر باشد از لحاظ راہ جنت۔
وَإِن كَادُواْ لَيَفۡتِنُونَكَ عَنِ ٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ لِتَفۡتَرِيَ عَلَيۡنَا غَيۡرَهُۥۖ وَإِذٗا لَّٱتَّخَذُوكَ خَلِيلٗا
Open ayah 17:73و (حال آن کو ردلان این است کہ) قریب بود کہ ترا در فتنہ انداز ند (بہ سبب بدظن ساختن) از آنچہ بر تو وحی نمودیم، تاتو افترا کنی بر ما غیر آن وحی را، ودران صورت ترا دوست خود قرار میدادند۔
وَلَوۡلَآ أَن ثَبَّتۡنَٰكَ لَقَدۡ كِدتَّ تَرۡكَنُ إِلَيۡهِمۡ شَيۡـٔٗا قَلِيلًا
Open ayah 17:74واگر این نہ می بود کہ ما ترا ثابت قدم نمودیم بر وحی، قریب بود کہ اندکی مائل می شدی بہ طرف آنہا ۔
إِذٗا لَّأَذَقۡنَٰكَ ضِعۡفَ ٱلۡحَيَوٰةِ وَضِعۡفَ ٱلۡمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيۡنَا نَصِيرٗا
Open ayah 17:75کہ در ان صورت می چشانیدیم ترا دو چند عذاب در زندگی دنیا، و دو چند عذاب بعد از موت، باز نہ می یافتی برای خود بر علیہ ما ھیچ مدد گاری۔
وَإِن كَادُواْ لَيَسۡتَفِزُّونَكَ مِنَ ٱلۡأَرۡضِ لِيُخۡرِجُوكَ مِنۡهَاۖ وَإِذٗا لَّا يَلۡبَثُونَ خِلَٰفَكَ إِلَّا قَلِيلٗا
Open ayah 17:76والبتہ نزدیک بود کہ ترابی جا کنند از زمین مکہ تا ترا بیرون کنند ازان، و دران وقت (آرام) نہ می ماندند پس ازتو مگر مدت کم۔
سُنَّةَ مَن قَدۡ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ مِن رُّسُلِنَاۖ وَلَا تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحۡوِيلًا
Open ayah 17:77(لہذا) پیروی کن طریقۂ آنان را کہ فرستادہ ایم پیش از تو از دیگر پیغامبران خود (کہ آنہادر مقابل ایذای کفار صبرمی کردند )و نیا بی برای طریقۂ ما تغیری۔
أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِدُلُوكِ ٱلشَّمۡسِ إِلَىٰ غَسَقِ ٱلَّيۡلِ وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِۖ إِنَّ قُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ كَانَ مَشۡهُودٗا
Open ayah 17:78وقائم کن نماز را از وقت زوال آفتاب تا وقت تاریکی شب، و جاری دار قراء ت قرآن را در نماز فجر(یعنی دران زیادہ قرآن بخوان) چون وقت قرآن خوانی در نماز فجر وقت حاضری فرشتہ ہا است۔
وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَتَهَجَّدۡ بِهِۦ نَافِلَةٗ لَّكَ عَسَىٰٓ أَن يَبۡعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامٗا مَّحۡمُودٗا
Open ayah 17:79وقائم کن نماز را در بعض حصۂ شب، پس ترک خواب کن بذریعۂ قرآن خوانی(و نماز) در حال کہ(وجوب) این نماز تھجد زائد است برای تو (چون) امید است کہ بفرستد ترا ربّ تودرمقام بجا آوری حمدوتعریف خدا
وَقُل رَّبِّ أَدۡخِلۡنِي مُدۡخَلَ صِدۡقٖ وَأَخۡرِجۡنِي مُخۡرَجَ صِدۡقٖ وَٱجۡعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلۡطَٰنٗا نَّصِيرٗا
Open ayah 17:80وبگو دردعای خود ای پروردگارم در آر مراد رجای راستی، و بیرون کن مرا بطرف جای راستی، ومقررکن برای من از طرف خود حجت وقوّت مدد گار۔
وَقُلۡ جَآءَ ٱلۡحَقُّ وَزَهَقَ ٱلۡبَٰطِلُۚ إِنَّ ٱلۡبَٰطِلَ كَانَ زَهُوقٗا
Open ayah 17:81وبگو(اعلان کن) کہ آمد دین واقعی و توحید ونابود شد دین دروغ وشرک، چون ہر باطل نیست و نابود شوندہ است۔
وَنُنَزِّلُ مِنَ ٱلۡقُرۡءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٞ وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ ٱلظَّٰلِمِينَ إِلَّا خَسَارٗا
Open ayah 17:82ونازل می کنیم از قرآن آنچہ را کہ علاج امراض باطنی و سبب رحمت است برای مؤمنان (والبتہ) زیادہ نہ می کند این قرآن برای کافران ظالم مگرخسارہ و نقصان را۔
وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ كَانَ يَـُٔوسٗا
Open ayah 17:83(عادت انسان کا فر این است کہ) چون نعمت دھیم اورا اعراض کند ازشکرآن ودور شود ازان پہلوی خود را گردانیدہ، وھرگاہ رسداورا تکلیفی می گردد ناامید از رحمت خدا۔
قُلۡ كُلّٞ يَعۡمَلُ عَلَىٰ شَاكِلَتِهِۦ فَرَبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَنۡ هُوَ أَهۡدَىٰ سَبِيلٗا
Open ayah 17:84بگوہر شخص عمل می کند بطریقۂ (پسندیدۂ) خود، پس پر وردگار شماخوب عالم است بہ کسی کہ او دارای طریقۂ خوب وزیادہ راہ یاب است۔
وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلرُّوحِۖ قُلِ ٱلرُّوحُ مِنۡ أَمۡرِ رَبِّي وَمَآ أُوتِيتُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ إِلَّا قَلِيلٗا
Open ayah 17:85و مشرکین می پرسند از تو کہ حقیقت روح (جان) چیست؟ بگو روح بہ امر پر وردگارم بوجود آمدہ است (کہ حقیقت آن راشما درک کردن نی می توانید چون) دادہ نہ شدہ بہ شما از علم بہ مخلوقات مگر یک مقدار کم۔
وَلَئِن شِئۡنَا لَنَذۡهَبَنَّ بِٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ بِهِۦ عَلَيۡنَا وَكِيلًا
Open ayah 17:86قسم است کہ اگر بخواھیم البتہ ببریم(از توپس بگیریم ) آنچہ را کہ وحی فرستادہ ایم بہ سوی تو، بازنیابی ھیچ کار سازی برای خود برعلیہ ما بہ نگاہ داشتن آن ۔
إِلَّا رَحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَۚ إِنَّ فَضۡلَهُۥ كَانَ عَلَيۡكَ كَبِيرٗا
Open ayah 17:87لیکن نہ بردن آن بہ سبب رحمت است بر تواز طرف پروردگار ت، چون فضل خدا ہست بر تو بسیار بزرگ۔
قُل لَّئِنِ ٱجۡتَمَعَتِ ٱلۡإِنسُ وَٱلۡجِنُّ عَلَىٰٓ أَن يَأۡتُواْ بِمِثۡلِ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ لَا يَأۡتُونَ بِمِثۡلِهِۦ وَلَوۡ كَانَ بَعۡضُهُمۡ لِبَعۡضٖ ظَهِيرٗا
Open ayah 17:88بگو قسم است کہ اگر جمع شوند تمام انس و جنّ (روی زمین )تا بیارند(پیش کنند) مثل این قرآن را، آوردن نہ توانند مثل آن را اگرچہ باشد بعض آنہا برای بعض دیگر ھمکارومدد گار۔
وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖ فَأَبَىٰٓ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورٗا
Open ayah 17:89والبتہ ما بیان نمودیم بہ اسلوب ہای مختلف برای مردم درین قرآن از ہرقسم مثال وحالت (تعجب است کہ) پس اباور زید ند بسیاراز مردم (از ایمان و عمل بآن) بہ جز کفروانکار نمودن۔
وَقَالُواْ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ تَفۡجُرَ لَنَا مِنَ ٱلۡأَرۡضِ يَنۢبُوعًا
Open ayah 17:90وگفتند(در بہانۂ (قائم بودن بر کفر خود) کہ ہر گز ایمان نہ می آریم بہ گفتۂ تو تا آنکہ جاری کنی برای ما از زمین مکہ چشمۂ۔
أَوۡ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٞ مِّن نَّخِيلٖ وَعِنَبٖ فَتُفَجِّرَ ٱلۡأَنۡهَٰرَ خِلَٰلَهَا تَفۡجِيرًا
Open ayah 17:91(۲ (یا انیکہ باشد برای تو یک باغ از خرما و انگور کہ پس جاری کنی نہر ہا را در داخل آن باغ خوب زیادہ۔
أَوۡ تُسۡقِطَ ٱلسَّمَآءَ كَمَا زَعَمۡتَ عَلَيۡنَا كِسَفًا أَوۡ تَأۡتِيَ بِٱللَّهِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ قَبِيلًا
Open ayah 17:92(۳ ( یا بیندازی (طوریکہ گمان تست) بر بالای ما قطعہ ہای از آسمان یا بیاری نزدما خدا را و فرشتہ ہا راروبہ رو
أَوۡ يَكُونَ لَكَ بَيۡتٞ مِّن زُخۡرُفٍ أَوۡ تَرۡقَىٰ فِي ٱلسَّمَآءِ وَلَن نُّؤۡمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّىٰ تُنَزِّلَ عَلَيۡنَا كِتَٰبٗا نَّقۡرَؤُهُۥۗ قُلۡ سُبۡحَانَ رَبِّي هَلۡ كُنتُ إِلَّا بَشَرٗا رَّسُولٗا
Open ayah 17:93(۵ (یا باشد ترا خانۂ از طلا(مزیّن کردہ شدہ) یا بالا شوی در آسمان ،ہر گز یقین نی می کنیم بہ بالا شد نِ توبآسمان تا آنکہ فرود آری بر ما یک کتاب را کہ بخوانیم آنرا،بگو پاک است ربّ من(ازھر گونہ عیب) نہ می باشم من مگر انسان و پیغمبر خدا۔
وَمَا مَنَعَ ٱلنَّاسَ أَن يُؤۡمِنُوٓاْ إِذۡ جَآءَهُمُ ٱلۡهُدَىٰٓ إِلَّآ أَن قَالُوٓاْ أَبَعَثَ ٱللَّهُ بَشَرٗا رَّسُولٗا
Open ayah 17:94مانع نہ گردید مردم را از ایمان آوردن وقتیکہ آمد بآنہا ھدایت آسمانی بجز اینکہ گفتند آیا خدا انسان را پیغمبر فرستادہ است ؟
قُل لَّوۡ كَانَ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَلَٰٓئِكَةٞ يَمۡشُونَ مُطۡمَئِنِّينَ لَنَزَّلۡنَا عَلَيۡهِم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَلَكٗا رَّسُولٗا
Open ayah 17:95بگو اگر می بود در زمین فرشتہ ہای کہ می رفتند بہ اطمینان (یعنی فرشتہ ہاساکن زمین می بودند) البتہ نازل می کردیم بر آنہا از آسمان فرشتہ را بطور پیغامبر۔
قُلۡ كَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ بِعِبَادِهِۦ خَبِيرَۢا بَصِيرٗا
Open ayah 17:96بگو بس است خدا برای گواہی در بین من و شما، چون او ہست بہ بندگان خود خوب آگاہ و بینا۔
وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلۡمُهۡتَدِۖ وَمَن يُضۡلِلۡ فَلَن تَجِدَ لَهُمۡ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِهِۦۖ وَنَحۡشُرُهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ عُمۡيٗا وَبُكۡمٗا وَصُمّٗاۖ مَّأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ كُلَّمَا خَبَتۡ زِدۡنَٰهُمۡ سَعِيرٗا
Open ayah 17:97و ہر کس راکہ خداھدایت کند پس آن راہ یا ب است، و ہر کس را کہ گمراہ سازد خدا پس ہر گز نیا بی برای آنہا کارسازی بہ جز خدا ،و حشر(جمع)کنیم گمراہان را در روز قیامت روندہ بر چہرہ ہایشان، در حالیکہ کوروگنگ و کر باشند، و جای بودوباش آنہا دوزخ باشد، ہر گاہ فرونشیند آتش دوزخ زیاد کنیم بآنہا گرمی آن را۔
ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُم بِأَنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَقَالُوٓاْ أَءِذَا كُنَّا عِظَٰمٗا وَرُفَٰتًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ خَلۡقٗا جَدِيدًا
Open ayah 17:98این است سزای آنہا بہ سبب اینکہ انکار کردند آیات مارا، وگفتند آیا چون گردیم استخوان ہا ی ریزہ ریزہ شدہ، آیا دوبارہ(ازقبرھا) خیزانیدہ شویم بہ پیدایش جدید ؟۔
۞أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن يَخۡلُقَ مِثۡلَهُمۡ وَجَعَلَ لَهُمۡ أَجَلٗا لَّا رَيۡبَ فِيهِ فَأَبَى ٱلظَّٰلِمُونَ إِلَّا كُفُورٗا
Open ayah 17:99آیا ندیدند کہ خدای کہ آفریدہ است آسمان ہا وزمین را قادر است برانیکہ دوبارہ بیافریند (آنھارا) و مانند آنہا را، و مقرر نمودہ است خدا برای آفریدنِ بار دومِ آنہاوقت معین کہ دران ھیچ شکی نیست، پس قبول نہ کردند ظالمان مگر انکاررا(یعنی نہ پذیرفتندقرآن را)
قُل لَّوۡ أَنتُمۡ تَمۡلِكُونَ خَزَآئِنَ رَحۡمَةِ رَبِّيٓ إِذٗا لَّأَمۡسَكۡتُمۡ خَشۡيَةَ ٱلۡإِنفَاقِۚ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ قَتُورٗا
Open ayah 17:100بگو (سوال شما از جاری کردن انھار وباغ ھای انگور وخرما ودیگر چیز ھا بیکار است، زیرا) اگر شما مالک شوید خزانہ ہای رحمت پروردگار م را دران وقت نیز بخل می کنید از ترس خرچ شدنِ آن، و ہست انسان بسیار ممسک۔
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ تِسۡعَ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۖ فَسۡـَٔلۡ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ إِذۡ جَآءَهُمۡ فَقَالَ لَهُۥ فِرۡعَوۡنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَٰمُوسَىٰ مَسۡحُورٗا
Open ayah 17:101(طلب کردن ِمشرکین آیات دیگر را بیکار است زیرا) و البتہ دادیم موسیٰ را نہ معجزۂ آشکارا۔پس بپرس از بنی اسرائیل۔وقتیکہ آمد موسیٰ نزد آنہا (لیکن ایمان نیا وردند) بلکہ پس گفت فرعون موسیٰ را کہ البتہ گمان می کنم ترا ای موسیٰ جادو کردہ شدہ۔
قَالَ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَآ أَنزَلَ هَٰٓؤُلَآءِ إِلَّا رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ بَصَآئِرَ وَإِنِّي لَأَظُنُّكَ يَٰفِرۡعَوۡنُ مَثۡبُورٗا
Open ayah 17:102موسیٰ گفت یقینًا تو دانستۂ کہ نازل نہ کردہ است این معجزھارا مگر پروردگار آسمان ہا وزمین برای بصیرت وادراک مردم،والبتہ گمان می کنم ترا ای فرعون ھلاک شوندہ۔
فَأَرَادَ أَن يَسۡتَفِزَّهُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ فَأَغۡرَقۡنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ جَمِيعٗا
Open ayah 17:103پس خواست فرعون کہ بی جاکند موسیٰ و بنی اسرائیل از زمین مصر، پس غرق کردیم فرعون و آنان را کہ ھمرای او بودند ھمہ رایک جا۔
وَقُلۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ لِبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱسۡكُنُواْ ٱلۡأَرۡضَ فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ ٱلۡأٓخِرَةِ جِئۡنَا بِكُمۡ لَفِيفٗا
Open ayah 17:104وگفیتم بعد از غرق شدن فرعون بنی اسرائیل را کہ سکونت کنید در زمین شام، پس چون بیاید وعدۂ قیامت بیاریم شما را نزد خود باگروہ ہای مختلف خلط نمودہ (کہ سزای نیک وبدخود راخواھیددید)۔
وَبِٱلۡحَقِّ أَنزَلۡنَٰهُ وَبِٱلۡحَقِّ نَزَلَۗ وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا مُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا
Open ayah 17:105ونازل کردیم قرآن را دارای احکام واقعی وراست، وھمرای ھمان احکام واقعی (بدون ھیچ کمی و بیشی) نازل شد(در قلب محمد صلی اﷲ علیہ وسلم) و نہ فرستادیم ترا مگر مژدہ دھندہ و ترسانندہ(نہ کہ اجباراً نافذ کنندۂ قرآن )
وَقُرۡءَانٗا فَرَقۡنَٰهُ لِتَقۡرَأَهُۥ عَلَى ٱلنَّاسِ عَلَىٰ مُكۡثٖ وَنَزَّلۡنَٰهُ تَنزِيلٗا
Open ayah 17:106وجداجدانازل کردیم آیات وسورھای قرآن را تابخوانی آنرابرمردم تدریجاً(توقف نمودہ) (لذا) نازل کردیم آنرا تدریجاًبطورخاص۔
قُلۡ ءَامِنُواْ بِهِۦٓ أَوۡ لَا تُؤۡمِنُوٓاْۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ مِن قَبۡلِهِۦٓ إِذَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ يَخِرُّونَۤ لِلۡأَذۡقَانِۤ سُجَّدٗاۤ
Open ayah 17:107بگو ایمان آرید شماعرب ھا بقرآن یاایمان نیارید (پروا نیست) چونکہ آنان کہ علم دادہ شدہ اند پیش از قرآن ہر گاہ تلاوت کردہ شود قرآن بر آنہا می افتند برزنخدان خود (بروی) سجدہ کنان۔
وَيَقُولُونَ سُبۡحَٰنَ رَبِّنَآ إِن كَانَ وَعۡدُ رَبِّنَا لَمَفۡعُولٗا
Open ayah 17:108و می گونید (در سجدۂ خود) پاک است پروردگارما یقیناً ہست وعدۂ پروردگار مان شدنی۔
وَيَخِرُّونَ لِلۡأَذۡقَانِ يَبۡكُونَ وَيَزِيدُهُمۡ خُشُوعٗا۩
Open ayah 17:109و می افتند برزنخدان خود یعنی بروی گریہ کنان، و زیادہ می کند قرآن تواضع وعاجزی آنہارا۔
قُلِ ٱدۡعُواْ ٱللَّهَ أَوِ ٱدۡعُواْ ٱلرَّحۡمَٰنَۖ أَيّٗا مَّا تَدۡعُواْ فَلَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ وَلَا تَجۡهَرۡ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتۡ بِهَا وَٱبۡتَغِ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلٗا
Open ayah 17:110بگو(از تعدد اسماء شرک لازم نہ می شود) لذا بخوانید خدا رابنام ’’اﷲ‘‘ یا بنام ’’الرحمن‘‘ بہ ہریکی ازین دونام کہ خدارابخوانید(گناہی نیست)(وغیرازین دونام)خدارا نام ہای دیگر است کہ ھمۂ آنھادلالت می کنند برکمالات وخوبی ھای او تعالیٰ وزیادہ بلند مکن آواز قرائت خود را ونہ زیادہ پست کن آنرا(بلکہ) اختیارکن درمیان ھردو راھی میانہ را۔
وَقُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي لَمۡ يَتَّخِذۡ وَلَدٗا وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٞ فِي ٱلۡمُلۡكِ وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ وَلِيّٞ مِّنَ ٱلذُّلِّۖ وَكَبِّرۡهُ تَكۡبِيرَۢا
Open ayah 17:111(بلکہ شرک لازم می شود از امور آیندہ لذا) بگو تمام ستایش خاص خدا یرا است کہ نہ گرفتہ است (برای خود) فرزندی، ونہ اورا شریک است در بادشاہی عالم ،ونہ او را مددگاری است بہ علّت ضعف و حقارت، وبزرگ عقیدہ کن اورا بہ بزرگی کامل۔