الكهف
Al-Kahf
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ عَلَىٰ عَبۡدِهِ ٱلۡكِتَٰبَ وَلَمۡ يَجۡعَل لَّهُۥ عِوَجَاۜ
Open ayah 18:1تمام ستایش خاص خدا یراست کہ نازل کرد بر بندۂ خود کتاب کامل را، ونہ گذاشت دران کتاب ھیچ کجی۔
قَيِّمٗا لِّيُنذِرَ بَأۡسٗا شَدِيدٗا مِّن لَّدُنۡهُ وَيُبَشِّرَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ أَجۡرًا حَسَنٗا
Open ayah 18:2در حالیکہ ھمان (کتاب) قائم دارندہ (وتضمین کنندہ) است ھدایت بشری را، تابتر ساند آن بندہ (مردم را) از عذاب سختِ کہ از طرف خدا است، و مژدہ دھد مؤمنان را کہ کارھای نیک می کنند برا ینکہ آنہارا اجر نیک است۔
مَّٰكِثِينَ فِيهِ أَبَدٗا
Open ayah 18:3کہ باشند در آن اجر تا ابد۔
وَيُنذِرَ ٱلَّذِينَ قَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗا
Open ayah 18:4وتا بترساندازعذاب خدا آنان را کہ گفتہ اند کہ گرفتہ است خدا (برای خود) فرزند۔
مَّا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٖ وَلَا لِأٓبَآئِهِمۡۚ كَبُرَتۡ كَلِمَةٗ تَخۡرُجُ مِنۡ أَفۡوَٰهِهِمۡۚ إِن يَقُولُونَ إِلَّا كَذِبٗا
Open ayah 18:5حالاکہ نیست آنہارا برین سخن شان ھیچ دلیلی مفید علم، و نہ پدران آنہارا (ھیچ دلیلی بود)سخت است آن سخنی کہ بیرون می شود از دھان شان(از لحاظ گناہ و عذاب)نہ می گویند(درین بارہ) مگر دروغ
فَلَعَلَّكَ بَٰخِعٞ نَّفۡسَكَ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمۡ إِن لَّمۡ يُؤۡمِنُواْ بِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ أَسَفًا
Open ayah 18:6پس شاید کہ توھلاک کنندۂ جان خودی درپی آنہابہ علّت افسوس نمودن اگر آنھا ایمان نیارند باین سخن خدا۔
إِنَّا جَعَلۡنَا مَا عَلَى ٱلۡأَرۡضِ زِينَةٗ لَّهَا لِنَبۡلُوَهُمۡ أَيُّهُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلٗا
Open ayah 18:7دراصل (مانع از ایمان آنہا زینت روی زمین است) چون ما گردانیدہ ایم چیز ہای روی زمین را اسباب ز نیت آن، تا بیازمایم مردم را کہ کدام آنہا بہتر است از لحاظ عمل۔
وَإِنَّا لَجَٰعِلُونَ مَا عَلَيۡهَا صَعِيدٗا جُرُزًا
Open ayah 18:8و (این زیب وزینیت ابدی نسیت چون) ما گردانندہ ایم آنچہ برروی زمین است یک میدان خشک
أَمۡ حَسِبۡتَ أَنَّ أَصۡحَٰبَ ٱلۡكَهۡفِ وَٱلرَّقِيمِ كَانُواْ مِنۡ ءَايَٰتِنَا عَجَبًا
Open ayah 18:9آیا (گاہی) خیال کردۂ (ای مخاطب) کہ صاحبان غار و لوحۂ نوشتہ از عجائبات دلائل قدرت ما بودند۔
إِذۡ أَوَى ٱلۡفِتۡيَةُ إِلَى ٱلۡكَهۡفِ فَقَالُواْ رَبَّنَآ ءَاتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحۡمَةٗ وَهَيِّئۡ لَنَا مِنۡ أَمۡرِنَا رَشَدٗا
Open ayah 18:10وقتیکہ (پناہ بردہ) جای گر فتند جماعۂ از جوانان بہ سوی ھمان غار، پس گفتند(دردعای خود) ای پروردگارما! بدہ مارا از نزد خود رحمت، وآمادہ کن برای ما درین کارمان راہ نمای۔
فَضَرَبۡنَا عَلَىٰٓ ءَاذَانِهِمۡ فِي ٱلۡكَهۡفِ سِنِينَ عَدَدٗا
Open ayah 18:11پس نہادیم برگوش ہای شان (پردۂ خواب را) در غار تا سال ہای چند (۳۰۹ سال)
ثُمَّ بَعَثۡنَٰهُمۡ لِنَعۡلَمَ أَيُّ ٱلۡحِزۡبَيۡنِ أَحۡصَىٰ لِمَا لَبِثُوٓاْ أَمَدٗا
Open ayah 18:12باز بیدار کردیم آنہا را تا(عملاً)ظاہر کنیم کہ کدام از دو گروہ (مصیب و مخطیٔ ٰاست)یعنی زیادہ ضبط کردہ است مدتی را کہ در غار بودند۔
نَّحۡنُ نَقُصُّ عَلَيۡكَ نَبَأَهُم بِٱلۡحَقِّۚ إِنَّهُمۡ فِتۡيَةٌ ءَامَنُواْ بِرَبِّهِمۡ وَزِدۡنَٰهُمۡ هُدٗى
Open ayah 18:13ما قصّہ می کنیم بر تو واقعۂ آنہا رامطابق واقعی، کہ آنہا یک جماعۂ از جوانان بودند کہ ایمان آوردند بہ پر وردگار خود، و زیادہ نمودیم ھدایت آنہا را۔
وَرَبَطۡنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ إِذۡ قَامُواْ فَقَالُواْ رَبُّنَا رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَن نَّدۡعُوَاْ مِن دُونِهِۦٓ إِلَٰهٗاۖ لَّقَدۡ قُلۡنَآ إِذٗا شَطَطًا
Open ayah 18:14ومحکم نمودیم دل ہای آنہا را وقتیکہ ایستا د شدند (در مقابل شرک) پس (ایمان خود را اظہا ر نمودہ) گفتند رب ما ھمان پروردگار آسمان ہا و زمین است، ہر گز نہ می خوانیم(درحاجات خود) غیر از خدا ھیچ معبودی را ، (ورنہ) البتہ گفتہ باشیم دران صور ت سخن غلط و دروغ را
هَٰٓؤُلَآءِ قَوۡمُنَا ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗۖ لَّوۡلَا يَأۡتُونَ عَلَيۡهِم بِسُلۡطَٰنِۭ بَيِّنٖۖ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا
Open ayah 18:15(لیکن) ھمین قوم ما گرفتہ اند غیر از خدا معبود ھای زیادی، (پس) چرا نہ می آرند بر معبود بودن آنہا دلیل واضح، پس کیست ظالم تر از آنکہ افترا کند بر خدا دروغ و (شریک) را۔
وَإِذِ ٱعۡتَزَلۡتُمُوهُمۡ وَمَا يَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ فَأۡوُۥٓاْ إِلَى ٱلۡكَهۡفِ يَنشُرۡ لَكُمۡ رَبُّكُم مِّن رَّحۡمَتِهِۦ وَيُهَيِّئۡ لَكُم مِّنۡ أَمۡرِكُم مِّرۡفَقٗا
Open ayah 18:16و(یک دیگررانصیحت نمودہ گفتند) چون شماعلٰحدہ شدید از مشرک ہا و از آنچہ عبادت می کنند غیراز خدا، پس (پناہ بردہ) جای گیرید بہ سوی ھمان غارمخصوص کہ می کشاید برای شما پروردگار تان دری از رحمت خود را، و آمادہ می ساز د برای شما بہ سبب این کار تان وسائل آرام و معاش تان را۔
۞وَتَرَى ٱلشَّمۡسَ إِذَا طَلَعَت تَّزَٰوَرُ عَن كَهۡفِهِمۡ ذَاتَ ٱلۡيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَت تَّقۡرِضُهُمۡ ذَاتَ ٱلشِّمَالِ وَهُمۡ فِي فَجۡوَةٖ مِّنۡهُۚ ذَٰلِكَ مِنۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِۗ مَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلۡمُهۡتَدِۖ وَمَن يُضۡلِلۡ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ وَلِيّٗا مُّرۡشِدٗا
Open ayah 18:17(چنانچہ) و می بینی تو ای مخاطب آفتاب را کہ ہر گاہ طلوع کند مائل می شود از غار آنہا بہ طرف راست، و ہر گاہ غروب کند تجاوز می کند از آنہا بطرف چپ، و آنہا در میدان کشادۂ غار می باشند ،این روش از علامات رحمت خدا است(بر آنہا) کسی را کہ خدا راہ نمائی کند پس وی ھدایت یافتہ میباشد، و کسی را کہ خدا گمراہ سازد پس نخواہی یافت برای اوھیچ دوستی راہ نما را
وَتَحۡسَبُهُمۡ أَيۡقَاظٗا وَهُمۡ رُقُودٞۚ وَنُقَلِّبُهُمۡ ذَاتَ ٱلۡيَمِينِ وَذَاتَ ٱلشِّمَالِۖ وَكَلۡبُهُم بَٰسِطٞ ذِرَاعَيۡهِ بِٱلۡوَصِيدِۚ لَوِ ٱطَّلَعۡتَ عَلَيۡهِمۡ لَوَلَّيۡتَ مِنۡهُمۡ فِرَارٗا وَلَمُلِئۡتَ مِنۡهُمۡ رُعۡبٗا
Open ayah 18:18وگمان می کنی توای مخاطب آنہا را بیدار، حالاً کہ آنہا در خواب اند، وما پہلو می گردانیدیم آنہا را بہ طرف راست و طرف چپ، وسگ شان ھموار کنندہ بود ھر دو دست خود رادر دھان غار،اگر(سرِخود را پیش کردہ) می دیدی آنہارا پس می گردیدی ازآنہا گریختہ ودلت پر می شد از رعب وخوف آنہا۔
وَكَذَٰلِكَ بَعَثۡنَٰهُمۡ لِيَتَسَآءَلُواْ بَيۡنَهُمۡۚ قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمۡ كَمۡ لَبِثۡتُمۡۖ قَالُواْ لَبِثۡنَا يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖۚ قَالُواْ رَبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا لَبِثۡتُمۡ فَٱبۡعَثُوٓاْ أَحَدَكُم بِوَرِقِكُمۡ هَٰذِهِۦٓ إِلَى ٱلۡمَدِينَةِ فَلۡيَنظُرۡ أَيُّهَآ أَزۡكَىٰ طَعَامٗا فَلۡيَأۡتِكُم بِرِزۡقٖ مِّنۡهُ وَلۡيَتَلَطَّفۡ وَلَا يُشۡعِرَنَّ بِكُمۡ أَحَدًا
Open ayah 18:19و(قسمیکہ خوابایندہ بودیم آنہا راھمچنین بیدار کردیم آنہا را تا در نتیجہ بپر سند یک دیگرا در بین خود(راجع بہ مدت خوابشان) گفت یکی از آنہا کہ چقدر وقت بودید(درین غار) گفتند بودیم یک روز یا نیم روز،گروہ دیگر شان گفتند پروردگار تان خوب عالم است بہ مدتِ کہ شمادرغار بودید،پس بفرستید یک نفر تان را ھمرای این پارچۂ نقرہ بہ طرف شہر، پس باید ببیند کہ کدامِ از اھل شہر طعام خوب و پاکیزہ دارد، پس بیارد بہ شما بہ قدر رزق( و خوردنی) تان ازان، و باید احتیاط کند و آگاہ نساز ددربارۂ شما کسی را۔
إِنَّهُمۡ إِن يَظۡهَرُواْ عَلَيۡكُمۡ يَرۡجُمُوكُمۡ أَوۡ يُعِيدُوكُمۡ فِي مِلَّتِهِمۡ وَلَن تُفۡلِحُوٓاْ إِذًا أَبَدٗا
Open ayah 18:20زیرا اگرآنہا(آگاہ شوند و)قدرت یابند بر شماسنگ چک کنندشمارا،یا پس گردانندشما رابہ دین خود (شرک)ودران صورت ہر گز نجات نیابید تا ابد۔
وَكَذَٰلِكَ أَعۡثَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ لِيَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ لَا رَيۡبَ فِيهَآ إِذۡ يَتَنَٰزَعُونَ بَيۡنَهُمۡ أَمۡرَهُمۡۖ فَقَالُواْ ٱبۡنُواْ عَلَيۡهِم بُنۡيَٰنٗاۖ رَّبُّهُمۡ أَعۡلَمُ بِهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ غَلَبُواْ عَلَىٰٓ أَمۡرِهِمۡ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيۡهِم مَّسۡجِدٗا
Open ayah 18:21و ھمچنین واقف ساختیم مردم را بہ حال آنہا تا بدانند کہ وعدۂ نصرت خدا حق است ،و اینکہ قیامت (آمدنی است) کہ نیست ھیچ شکِ در ان، وقتیکہ مردم نزاع می کردند در بین خود راجع بہ معاملۂ آنہا، پس گفتند بعض مردم کہ بسازید بر غار آنہا عمارتی، پروردگار آنہا خوب عالم است بہ حال آنہا، و آنانکہ غالب شدند در معاملۂ آنہا گفتند البتہ می سازیم بر غار آنہا مسجدی۔
سَيَقُولُونَ ثَلَٰثَةٞ رَّابِعُهُمۡ كَلۡبُهُمۡ وَيَقُولُونَ خَمۡسَةٞ سَادِسُهُمۡ كَلۡبُهُمۡ رَجۡمَۢا بِٱلۡغَيۡبِۖ وَيَقُولُونَ سَبۡعَةٞ وَثَامِنُهُمۡ كَلۡبُهُمۡۚ قُل رَّبِّيٓ أَعۡلَمُ بِعِدَّتِهِم مَّا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا قَلِيلٞۗ فَلَا تُمَارِ فِيهِمۡ إِلَّا مِرَآءٗ ظَٰهِرٗا وَلَا تَسۡتَفۡتِ فِيهِم مِّنۡهُمۡ أَحَدٗا
Open ayah 18:22(راجع بہ شمارۂ آنہا) مردم می گونید کہ سہ نفر بودند و چہارم شان سَگ شان بود، وبعض تخمینا مانند تیرانداختن غائبانہ می گویند کہ پنج نفر بودند، و ششم آنہا سگ شان بود، و بعض می گونید کہ ہفت نفر بودند و ہشتم آنھا سگ شان بود، بگو (در واقع) پروردگار من عالم تر است بہ شمارۂ آنہا، نمیداند عدد صحیح آنہارا مگر عدّۂ کم ازمردم، پس بحث مکن دربارۂ آنہا مگر بحث ظاھری (چیزیکہ ازظاھر قرآن معلوم می شودھمان معتبراست ) و فتوی طلب مکن دربارۂ اصحاب کھف از ھیچ یکی از مشرکین۔
وَلَا تَقُولَنَّ لِشَاْيۡءٍ إِنِّي فَاعِلٞ ذَٰلِكَ غَدًا
Open ayah 18:23والبتہ مگو دربارۂ ھیچ کاریکہ من فردا کنندۂ آن ام ۔
إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ وَٱذۡكُر رَّبَّكَ إِذَا نَسِيتَ وَقُلۡ عَسَىٰٓ أَن يَهۡدِيَنِ رَبِّي لِأَقۡرَبَ مِنۡ هَٰذَا رَشَدٗا
Open ayah 18:24مگر ھمرای خواست خدا(ان شاء اﷲ) ویاد آور شو ربّ خود را وقتی کہ فراموش کردی، (یعنی بعد از یاد آمدن انشاء اﷲ بگو) وبگو امید است کہ راہ نمائی کند مرا پرور دگارم بہ قریب تر (وآسان) تر ازین فراموش شدہ ازلحاظ راہ یابی۔
وَلَبِثُواْ فِي كَهۡفِهِمۡ ثَلَٰثَ مِاْئَةٖ سِنِينَ وَٱزۡدَادُواْ تِسۡعٗا
Open ayah 18:25وبودند(اصحاب کھف )دران غار شان سیصد سال و مزید نہ سال دیگر۔
قُلِ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا لَبِثُواْۖ لَهُۥ غَيۡبُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ أَبۡصِرۡ بِهِۦ وَأَسۡمِعۡۚ مَا لَهُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَلِيّٖ وَلَا يُشۡرِكُ فِي حُكۡمِهِۦٓ أَحَدٗا
Open ayah 18:26بگو خدا عالم تر است بہ آن مدت کہ درغار بودند ، صرف خدا رااست علم بہ چیزہای غائب آسمان ہا و زمین، واقع کہ خدا عجیب بینا و عجیب شنو است، نبود اصحاب کھف را غیر از خدا ھیچ کار سازی، وخدا شریک نہ می سا زد در حکم وفیصلۂ خود کسی را۔
وَٱتۡلُ مَآ أُوحِيَ إِلَيۡكَ مِن كِتَابِ رَبِّكَۖ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَن تَجِدَ مِن دُونِهِۦ مُلۡتَحَدٗا
Open ayah 18:27وتلاوت کن آنچہ را کہ وحی کرد ہ شدہ بہ سوی تو از کتاب پروردگارت، نیست ھیچ تبدیل کنندۂ مصداق سخنان پروردگار ترا،و ہرگز نیابی غیر از بارگاہ خدا ھیچ جای پناہ۔
وَٱصۡبِرۡ نَفۡسَكَ مَعَ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجۡهَهُۥۖ وَلَا تَعۡدُ عَيۡنَاكَ عَنۡهُمۡ تُرِيدُ زِينَةَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَا تُطِعۡ مَنۡ أَغۡفَلۡنَا قَلۡبَهُۥ عَن ذِكۡرِنَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ وَكَانَ أَمۡرُهُۥ فُرُطٗا
Open ayah 18:28وصبر نمودہ پا بند ساز خود را ھمرای آنانکہ می خوانند(یاد می کنند) پروردگار خود را پگاہ و بیگاہ، درحالیکہ می خواھند توجّہ و رضای ربّ خود را، و تجاوز نکند (دور نشود) نگاہ تو از مؤمنان،بارادۂ زینت زندگانی دنیا، واطاعت مکن (درین بارہ) کسی را کہ غافل ساختہ ایم دل اورا ا زیاد خود، و پیروی نمودہ است آن کس خواہشات نفس خود را، و ہست کاراو از حد تجاوز نمودن وکوتاہی ۔
وَقُلِ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكُمۡۖ فَمَن شَآءَ فَلۡيُؤۡمِن وَمَن شَآءَ فَلۡيَكۡفُرۡۚ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلظَّٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمۡ سُرَادِقُهَاۚ وَإِن يَسۡتَغِيثُواْ يُغَاثُواْ بِمَآءٖ كَٱلۡمُهۡلِ يَشۡوِي ٱلۡوُجُوهَۚ بِئۡسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتۡ مُرۡتَفَقًا
Open ayah 18:29وبگو این دینِ دارای احکام واقعی از طرف پرور دگار تان است، پس ہر کس کہ (نجات) می خواہد پس باید کہ ایمان آرد، وہر کس کہ (ھلاکت) می خواہد پس باید بہ کفر خود قائم باشد(لیکن خبردار) البتہ ما تیارکردہ ایم برای ظالمان(کافران) آتش را کہ احاطہ کند آنہارا سرا پردۂ(شعلۂ)آن، و اگرمددطلب کنند(در دوزخ) مددکردہ شوندبآب جوش،کہ مانندمیسں آب شدہ باشدومی سوزاندچہرہای شان را(مانند کباب)بد نوشیدنی است آن آب،وبد است دوزخ از لحاظ جای نفع گیری وآرام۔
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجۡرَ مَنۡ أَحۡسَنَ عَمَلًا
Open ayah 18:30البتہ آنانکہ ایمان آوردہ اند، و کار ہای نیک کردہ اند(اجرخودراخواھنددیدچون) ما ضایع نہ می سازیم ثواب کسی را کہ عمل نیک کند۔
أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ جَنَّٰتُ عَدۡنٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَيَلۡبَسُونَ ثِيَابًا خُضۡرٗا مِّن سُندُسٖ وَإِسۡتَبۡرَقٖ مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِۚ نِعۡمَ ٱلثَّوَابُ وَحَسُنَتۡ مُرۡتَفَقٗا
Open ayah 18:31ھمین نکو کاران برای شان باغ ہای دائمی باشدکہ جاری می باشد از زیر درخت ہای آنہا نہر ہا، در حالیکہ مزیّن کردہ شوند در آنجا از دستانہ ہای طلائی، ودر آنجا بپوشند لباس ہای سبزرا از ابریشم نرم و باریک، و از ابریشم لک، تکیہ کنان باشند در آنجا بر تخت ہای مزیّن، خوب ثواب است آن، وخوب جای است جنت ازلحاظ استفادہ وآرام۔
۞وَٱضۡرِبۡ لَهُم مَّثَلٗا رَّجُلَيۡنِ جَعَلۡنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيۡنِ مِنۡ أَعۡنَٰبٖ وَحَفَفۡنَٰهُمَا بِنَخۡلٖ وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُمَا زَرۡعٗا
Open ayah 18:32وبیان کن برای مشرکان بطور مثال دو نفرِ را کہ آفریدیم(دادیم) برای یکی از آنہا دو باغ از درخت ہای انگور، و احاطہ نمودیم ہر دو باغ را بذریعۂ درخت ہای خرما، و رو یا نیدیم دربین ھر دو باغ زراعت۔
كِلۡتَا ٱلۡجَنَّتَيۡنِ ءَاتَتۡ أُكُلَهَا وَلَمۡ تَظۡلِم مِّنۡهُ شَيۡـٔٗاۚ وَفَجَّرۡنَا خِلَٰلَهُمَا نَهَرٗا
Open ayah 18:33میداد ھر باغ میوۂ خود را، و کم نہ می کرداز میوۂ خود چیزی را،و جاری کردیم در بین ھر دو باغ یک نہر۔
وَكَانَ لَهُۥ ثَمَرٞ فَقَالَ لِصَٰحِبِهِۦ وَهُوَ يُحَاوِرُهُۥٓ أَنَا۠ أَكۡثَرُ مِنكَ مَالٗا وَأَعَزُّ نَفَرٗا
Open ayah 18:34و بود صاحب باغ را میوۂ زیاد ی (پول زیادی)، پس گفت رفیق خود را در حال گفتگو کہ من از تو زیادہ مال دارم، و از تو غالب ترم از لحاظ افراد۔
وَدَخَلَ جَنَّتَهُۥ وَهُوَ ظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ قَالَ مَآ أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَٰذِهِۦٓ أَبَدٗا
Open ayah 18:35و(نیز) در آمد در باغ خود درحالیکہ کہ او ظالم بود بر جان خود(و)گفت گمان نہ می کنم کہ برباد شود این باغ من تا ابد۔
وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّدِدتُّ إِلَىٰ رَبِّي لَأَجِدَنَّ خَيۡرٗا مِّنۡهَا مُنقَلَبٗا
Open ayah 18:36و نہ گمان می کنم کہ قیامت قائم شوندہ است، و اگر بالفرض پس گردانیدہ شوم بہ سوی پروردگار خود البتہ یا بم بہتر از ین باغ جای باز گشت۔
قَالَ لَهُۥ صَاحِبُهُۥ وَهُوَ يُحَاوِرُهُۥٓ أَكَفَرۡتَ بِٱلَّذِي خَلَقَكَ مِن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ سَوَّىٰكَ رَجُلٗا
Open ayah 18:37گفت او را رفیق مؤمنش در حالکہ اورا جواب میداد (تعجب است بہ تو) آیا کافر شدی بہ خدای کہ آفریدترا(اولاً) از خاک، باز از قطرۂ منی، باز برابر کرد ترا یک مرد کامل۔
لَّٰكِنَّا۠ هُوَ ٱللَّهُ رَبِّي وَلَآ أُشۡرِكُ بِرَبِّيٓ أَحَدٗا
Open ayah 18:38لیکن من ھمان خدامالک ومتصرّف من است، وشریک نہ می سازم با مالک ومتصرّف خود کسی را۔
وَلَوۡلَآ إِذۡ دَخَلۡتَ جَنَّتَكَ قُلۡتَ مَا شَآءَ ٱللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِٱللَّهِۚ إِن تَرَنِ أَنَا۠ أَقَلَّ مِنكَ مَالٗا وَوَلَدٗا
Open ayah 18:39وچرا وقتیکہ در باغ خود درآمدی نہ گفتی کہ آنچہ را خدا خواستہ است ھمان می شود، و نیست قدرت بہ ھیچ کاری نیک مگر بہ کمک خدا، اگر می بینی مرا کہ کم ترام از تو از نگاہ مال و اولاد۔
فَعَسَىٰ رَبِّيٓ أَن يُؤۡتِيَنِ خَيۡرٗا مِّن جَنَّتِكَ وَيُرۡسِلَ عَلَيۡهَا حُسۡبَانٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَتُصۡبِحَ صَعِيدٗا زَلَقًا
Open ayah 18:40(لیکن) پس امید است کہ پروردگار م دھد مرابہتراز باغ تو،وبفرستدبرای بربادی باغ تو یک آفت و عذابِ مقررشدہ راازآسمان، پس گردد آن باغ توزمین لشم وصاف
أَوۡ يُصۡبِحَ مَآؤُهَا غَوۡرٗا فَلَن تَسۡتَطِيعَ لَهُۥ طَلَبٗا
Open ayah 18:41یا گردد آب آن باغ فرورفتہ در زمین، پس ہر گز اورا طلب کردن و(حاصل کردن) نتوانی۔
وَأُحِيطَ بِثَمَرِهِۦ فَأَصۡبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيۡهِ عَلَىٰ مَآ أَنفَقَ فِيهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَيَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي لَمۡ أُشۡرِكۡ بِرَبِّيٓ أَحَدٗا
Open ayah 18:42(چنانچہ) احاطہ کردہ شد(یعنی برباد کردہ شد) میوۂ باغ آن، پس صبح کرد در حالیکہ تہہ و بالا می کرد دست ہای خود را(یعنی افسوس می کرد) بر آنچہ خرچ کردہ بود در ان باغ، درحالیکہ باغ افتیدہ بود بر سقف چبوترہای خود، و می گفت ای کاش شریک نہ می ساختم بہ پروردگار خود کسی را۔
وَلَمۡ تَكُن لَّهُۥ فِئَةٞ يَنصُرُونَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَمَا كَانَ مُنتَصِرًا
Open ayah 18:43و نبود اورادران وقت جماعۂ کہ مدد کردن بتوانند اورا غیر از خدا، و نہ قدرت داشت خودِاو بانتقام گرفتن۔
هُنَالِكَ ٱلۡوَلَٰيَةُ لِلَّهِ ٱلۡحَقِّۚ هُوَ خَيۡرٞ ثَوَابٗا وَخَيۡرٌ عُقۡبٗا
Open ayah 18:44در ھمچنان حالت تمام راہ ھای نصرت فقط نزد خدای برحق می باشد وبس ،کہ او بہتر است از لحاظ ثواب دادن و بہتر است از لحاظ انجام (کہ ہرچہ کردن می تواند)۔
وَٱضۡرِبۡ لَهُم مَّثَلَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ فَأَصۡبَحَ هَشِيمٗا تَذۡرُوهُ ٱلرِّيَٰحُۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ مُّقۡتَدِرًا
Open ayah 18:45وبیان کن برای مشرکانِ (کہ بہ سبب فریفتہ شدن بہ زندگی دنیا توحیدرا گذاشتند) مثال زندگانی دنیا را کہ آن مانند آبِ ایست کہ بار انیدیم آن را از آسمان، پس خلط شد بہ سبب آن آب گیاہِ زمین (یعنی زیادہ شد)، پس گردید آن گیاہ خشک و ذرّہ ذرّہ کہ می پرانید آن را ھوا (باد ہای تیز) و ہست خدا بر ھر چیز توانا۔
ٱلۡمَالُ وَٱلۡبَنُونَ زِينَةُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَٱلۡبَٰقِيَٰتُ ٱلصَّٰلِحَٰتُ خَيۡرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابٗا وَخَيۡرٌ أَمَلٗا
Open ayah 18:46(اسباب زندگانی دنیا کہ عمدہ تر آن) مال و فرزندان است(فقط) زیب زندگانی دنیا اند (کہ بزودی زائل خواہند شد) اعمال پایدار و نیک بہتر است نزد پروردگار تو از لحاظ ثواب و بہتر است از لحاظ امید آیندہ ۔
وَيَوۡمَ نُسَيِّرُ ٱلۡجِبَالَ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ بَارِزَةٗ وَحَشَرۡنَٰهُمۡ فَلَمۡ نُغَادِرۡ مِنۡهُمۡ أَحَدٗا
Open ayah 18:47(نتیجۂ اعمال نیک دران روز معلوم خواہد شد) و یاد ر آور شو روزی را کہ روان کنیم کوہ ہا را(ذرہ ذرہ نمودہ) و بینی زمین را (ھموار) و برابر شدہ، و جمع کنیم ھمہ مردم را (در محشر) پس نگذا ریم از آنہا کسی را۔
وَعُرِضُواْ عَلَىٰ رَبِّكَ صَفّٗا لَّقَدۡ جِئۡتُمُونَا كَمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةِۭۚ بَلۡ زَعَمۡتُمۡ أَلَّن نَّجۡعَلَ لَكُم مَّوۡعِدٗا
Open ayah 18:48و(دران روز) مردم پیش کردہ شوند بہ در گاہ ربِّ توصّف بستہ، و (گفت شودکہ البتہ (آمدید نزد ما(تنھا و دست خالی) قسمیکہ شما را آفریدہ بودیم بار اوّل، (تیاری کجا) بلکہ گمان داشتید کہ مقرر نخواھیم کرد برای دوبارہ زندہ نمودنِ شما وقت معیّن۔
وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواْ مَا عَمِلُواْ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا
Open ayah 18:49و نہادہ شود(دران روز)کتاب ہا(نامہ ھای اعمال) پس بینی جنایت کا ران را ترسان از آنچہ در ان کتاب ھااست، و گویند ای ھلاکت بر ما! چیست این نامۂ اعمال را کہ نہ می گزارد ھیچ گناہ خورد و بزرگ را مگر جمع کردہ است ھمۂ آن را، و یا بند مردم دران روز آنچہ را کردہ بودند موجود، و ظلم نہ می کند ربّ تو کسی را۔
وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ كَانَ مِنَ ٱلۡجِنِّ فَفَسَقَ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِۦٓۗ أَفَتَتَّخِذُونَهُۥ وَذُرِّيَّتَهُۥٓ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِي وَهُمۡ لَكُمۡ عَدُوُّۢۚ بِئۡسَ لِلظَّٰلِمِينَ بَدَلٗا
Open ayah 18:50(این ھمہ گمراھی ہا اثر دشمنی شیطان است لذا) و یاد آور شو چون امر کردیم فرشتہ ہا را کہ سجدہ کنید برای تعظیم آدم را، پس فرشتہ ھاسجدہ کردند، مگر ابلیس سجدہ نہ کرد کہ بود اواز جنس جنّات، پس نافرمانی کرد از امر پروردگار خود، آیا پس می گیرید اورا و ذریت او را کار ساز غیراز من؟ حالاً کہ آنہا برای شما دشمن اند، بد است شیطان برای مشرکان از لحاظ خودرامعبود قراردادن بہ عوض خدا۔
۞مَّآ أَشۡهَدتُّهُمۡ خَلۡقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَا خَلۡقَ أَنفُسِهِمۡ وَمَا كُنتُ مُتَّخِذَ ٱلۡمُضِلِّينَ عَضُدٗا
Open ayah 18:51(شراکت این بت ہا و معبودان باطل با خدا در ایجاد مخلوقات در کنار) حتی کہ حاضر نہ کردہ بودم آنہا را در حین آفریدن آسمان ہا وزمین، و نہ در حین آفریدن خود مشرکان، و نیستیم کہ بگر دانم این گمراہ سازان مردم را(قوّۃ بازو)و مددگار خود۔
وَيَوۡمَ يَقُولُ نَادُواْ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ زَعَمۡتُمۡ فَدَعَوۡهُمۡ فَلَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُمۡ وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُم مَّوۡبِقٗا
Open ayah 18:52ویادآورشوروزی راکہ گویدخدا مشرکان را:فریادکنید ھمان شریک ہای مراکہ آنہا را گمان می کردید بامن شریک در معبودیت،پس فریاد کنندآنہارا (لیکن) پس قبول نہ کنندمعبودھا فریاد عابدین خود را، وگردانیم در بین ھر دو (عابدین و معبودین) جای ھلاکت را(دوزخ را) فاصلہ۔
وَرَءَا ٱلۡمُجۡرِمُونَ ٱلنَّارَ فَظَنُّوٓاْ أَنَّهُم مُّوَاقِعُوهَا وَلَمۡ يَجِدُواْ عَنۡهَا مَصۡرِفٗا
Open ayah 18:53و بینند جنایت کاران (ھمان جای ھلاکت را) یعنی دوزخ را پس یقین کنند کہ دران افتندہ اند، ونیا بند ازان جای پس گشتن۔
وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَا فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ لِلنَّاسِ مِن كُلِّ مَثَلٖۚ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ أَكۡثَرَ شَيۡءٖ جَدَلٗا
Open ayah 18:54و البتہ بہ طریقہ ہای مختلف بیان کردیم درین قرآن برای فہمانیدن مردم از ہر قسم مثال ہاو(لیکن) ہست انسان از ھمہ زیادہ خصومت گرو نزاع کنندہ۔
وَمَا مَنَعَ ٱلنَّاسَ أَن يُؤۡمِنُوٓاْ إِذۡ جَآءَهُمُ ٱلۡهُدَىٰ وَيَسۡتَغۡفِرُواْ رَبَّهُمۡ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمۡ سُنَّةُ ٱلۡأَوَّلِينَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ قُبُلٗا
Open ayah 18:55مانع نہ گردید مردم را (در ہر عصر) از ایمان آوردن وقتیکہ آمد بآنہا ھدایت آسمانی، و نہ مانع شد آنہارا از اینکہ مغفرت خواھند از پروردگار خود بجز اینکہ بیاید بآنہا طریقۂ مردمان سابق (کہ نشان دادن معجزۂ حسی باشد) یا بیاید بآنہا عذاب روبہ رو(یاعذاب گوناگون ) ۔
وَمَا نُرۡسِلُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَۚ وَيُجَٰدِلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلۡبَٰطِلِ لِيُدۡحِضُواْ بِهِ ٱلۡحَقَّۖ وَٱتَّخَذُوٓاْ ءَايَٰتِي وَمَآ أُنذِرُواْ هُزُوٗا
Open ayah 18:56ونہ می فرستیم ماپیغامبران را مگر مژدہ دھندگان (برای مردم)و ترسانندگان (نہ کہ برای ایجاد معجزہ) و خصومت و (بحث) می کنند کافران بذریعۂ دلیل باطل تازائل سازندبذریعۂ آن دین حق را، و قرار دادہ اند آیات ما را وعذابِ را کہ ترسایندہ شدہ اند بآن ذریعۂ استہزا و تمسخر۔
وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن ذُكِّرَ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِۦ فَأَعۡرَضَ عَنۡهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتۡ يَدَاهُۚ إِنَّا جَعَلۡنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ أَكِنَّةً أَن يَفۡقَهُوهُ وَفِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٗاۖ وَإِن تَدۡعُهُمۡ إِلَى ٱلۡهُدَىٰ فَلَن يَهۡتَدُوٓاْ إِذًا أَبَدٗا
Open ayah 18:57وکیست ظالم تر ازان کہ نصیحت کردہ شدہ بذریعۂ آیات پروردگار خود، پس اعراض نمود ازان آیات، و فراموش کرد آن گناہ را کہ پیش فرستادہ بود بدست خود، یقینا (بہ سبب ھمان اعراض) ماآفریدیم بر دل ہای شان پردہ تا نفہمند قرآن را، ودر گوش ہای شان کری (گرانی) (تا نشنوند آن را) واگر دعوت دھی آنہارا بہ سوی ھدایت (دین اسلام) ہر گز راہ یاب نشوند درین صورت تا ابد۔
وَرَبُّكَ ٱلۡغَفُورُ ذُو ٱلرَّحۡمَةِۖ لَوۡ يُؤَاخِذُهُم بِمَا كَسَبُواْ لَعَجَّلَ لَهُمُ ٱلۡعَذَابَۚ بَل لَّهُم مَّوۡعِدٞ لَّن يَجِدُواْ مِن دُونِهِۦ مَوۡئِلٗا
Open ayah 18:58(حالاً کہ) پروردگار توبسیارآمرزگارو دارای رحمت است، اگرخدا می خواست کہ گرفت کند آنہارا بہ سبب آنچہ کردہ اندالبتہ زود می فرستاد بآنھا عذاب را(لیکن خدازودعذاب نہ می دھد)بلکہ آنہارا وعدۂ مقرراست برای عذاب،کہ ہرگز نیابند (دران وقت) غیراز خدا جای پناہ۔
وَتِلۡكَ ٱلۡقُرَىٰٓ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡ لَمَّا ظَلَمُواْ وَجَعَلۡنَا لِمَهۡلِكِهِم مَّوۡعِدٗا
Open ayah 18:59و(اھل ھمان قریہ ہای ویرانہ) را ھلاک نمودیم وقت کہ ظلم (شرک) کردند (و) گردایندہ بودیم برای ھلاکت آنہا وعدۂ مقرر۔
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِفَتَىٰهُ لَآ أَبۡرَحُ حَتَّىٰٓ أَبۡلُغَ مَجۡمَعَ ٱلۡبَحۡرَيۡنِ أَوۡ أَمۡضِيَ حُقُبٗا
Open ayah 18:60ویاد آور شو وقتِ راکہ گفت موسی جوان (خادم) خود را کہ جاری میدارم سفر خود را تا آنکہ برسم بہ جای باھم شدن دو دریا (دریای اردن وبحر طبریہ) یامی روم تامدتِ دراز۔
فَلَمَّا بَلَغَا مَجۡمَعَ بَيۡنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَٱتَّخَذَ سَبِيلَهُۥ فِي ٱلۡبَحۡرِ سَرَبٗا
Open ayah 18:61بعداً چون رسیدند دران دو آبہ، فراموش کردند ماہی خود را (کہ علامت یافتن جای خضر بود) پس گرفت ماہی راہِ خود را در دریا آب را سوراخ کردہ۔
فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتَىٰهُ ءَاتِنَا غَدَآءَنَا لَقَدۡ لَقِينَا مِن سَفَرِنَا هَٰذَا نَصَبٗا
Open ayah 18:62پس ہر گاہ گذشتند از آنجا موسی گفت جوان خود را کہ بیار نان چاشت مان را کہ واقع احساس نمودیم در ھمین سفر مان خستگی زیاد۔
قَالَ أَرَءَيۡتَ إِذۡ أَوَيۡنَآ إِلَى ٱلصَّخۡرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ ٱلۡحُوتَ وَمَآ أَنسَىٰنِيهُ إِلَّا ٱلشَّيۡطَٰنُ أَنۡ أَذۡكُرَهُۥۚ وَٱتَّخَذَ سَبِيلَهُۥ فِي ٱلۡبَحۡرِ عَجَبٗا
Open ayah 18:63جوان گفت آیا دیدی؟ وقتِ کہ ماوشما جای گرفتیم پناہ بردہ درسایۂ کمر (ھمان وقت ماہی دو دریا رفتہ بود) بعداً من فراموش کردم قصۂ ماہی را و فراموش نہ کنا نید مرا ازان کہ یاد آور شوم آنرا (بہ شما) مگر شیطان و گرفت ماہی راہِ خود را در دریاکہ می رفت بطور عجیب۔
قَالَ ذَٰلِكَ مَا كُنَّا نَبۡغِۚ فَٱرۡتَدَّا عَلَىٰٓ ءَاثَارِهِمَا قَصَصٗا
Open ayah 18:64موسی گفت این ھمان جای بود کہ ما قصد کردیم، پس بازگشتند نقش قدم ہای خود راپیروی نمودہ۔
فَوَجَدَا عَبۡدٗا مِّنۡ عِبَادِنَآ ءَاتَيۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَا وَعَلَّمۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّا عِلۡمٗا
Open ayah 18:65باز درآنجا یافتند یک بندۂ از بندگانِ ما را کہ دادہ بودیم وی را رحمت (نبوت) از نزد خود، و آموختہ بودیم او رااز نزد خود علم۔
قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰ هَلۡ أَتَّبِعُكَ عَلَىٰٓ أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمۡتَ رُشۡدٗا
Open ayah 18:66گفت موسیٰ آن شخص را (خضر را) آیا ممکن است کہ تابعدار تو گردم برای اینکہ بیاموزی مرا از علمیکہ بہ تو آموختہ شدہ راجع بہ رشد وھدایت ؟
قَالَ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِيَ صَبۡرٗا
Open ayah 18:67خضر گفت البتہ تو ھر گز طاقتِ صبر نداری ھمرای من۔
وَكَيۡفَ تَصۡبِرُ عَلَىٰ مَا لَمۡ تُحِطۡ بِهِۦ خُبۡرٗا
Open ayah 18:68و چگونہ صبر می تو انی کرد بر چیزیکہ احاطہ نہ کردۂ آن را از لحاظ آگاھی وعلم (ازان خبر نداری)۔
قَالَ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ صَابِرٗا وَلَآ أَعۡصِي لَكَ أَمۡرٗا
Open ayah 18:69موسی گفت خواہی یافت مرا(اگر خواہد خدا)صبر کنندہ، و نافرمانی نہ کنم ازھیچ امر تو۔
قَالَ فَإِنِ ٱتَّبَعۡتَنِي فَلَا تَسۡـَٔلۡنِي عَن شَيۡءٍ حَتَّىٰٓ أُحۡدِثَ لَكَ مِنۡهُ ذِكۡرٗا
Open ayah 18:70خضر گفت پس اگر(واقع)تو تابعداری مرا می کنی پس سوال مکن از من دربارۂ چیزی تاآنکہ یاد آور شوم برای تو راجع بآن چیز ۔
فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا رَكِبَا فِي ٱلسَّفِينَةِ خَرَقَهَاۖ قَالَ أَخَرَقۡتَهَا لِتُغۡرِقَ أَهۡلَهَا لَقَدۡ جِئۡتَ شَيۡـًٔا إِمۡرٗا
Open ayah 18:71پس ھرد وروان شدند بہ سفر تا آنکہ چون سوار شدند در کشتی، خضر کشتی را شگاف کرد، موسی گفت آیا شگاف کردی کشتی را تا غرق کنی سوارہای آن را؟ البتہ کردی یک چیزی (کاری) خطرناک۔
قَالَ أَلَمۡ أَقُلۡ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِيَ صَبۡرٗا
Open ayah 18:72خضر گفت آیا نہ گفتم کہ تو ہر گز طاقت نداری صبر نمودن را ھمرای من؟
قَالَ لَا تُؤَاخِذۡنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرۡهِقۡنِي مِنۡ أَمۡرِي عُسۡرٗا
Open ayah 18:73موسیٰ گفت گرفت مکن مرا بآنچہ فراموش کردم، و لاحق مکن بہ من در این کار م سختی را۔
فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا لَقِيَا غُلَٰمٗا فَقَتَلَهُۥ قَالَ أَقَتَلۡتَ نَفۡسٗا زَكِيَّةَۢ بِغَيۡرِ نَفۡسٖ لَّقَدۡ جِئۡتَ شَيۡـٔٗا نُّكۡرٗا
Open ayah 18:74باز رفتند ھر دو تا آنکہ روبہ رو شدند بہ یک بچہ، پس خضر کشت آن بچہ را، موسی گفت آیا کشتی یک شخص بی گناہ را بدون اینکہ او کسی را کشتہ باشد، البتہ (کردی) یک چیزی (کاری)بسیار قبیح۔
۞قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكَ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِيَ صَبۡرٗا
Open ayah 18:75خضر گفت آیا نہ گفتہ بودم ترا کہ ہر گز طاقت نداری صبر را ھمرای من؟
قَالَ إِن سَأَلۡتُكَ عَن شَيۡءِۭ بَعۡدَهَا فَلَا تُصَٰحِبۡنِيۖ قَدۡ بَلَغۡتَ مِن لَّدُنِّي عُذۡرٗا
Open ayah 18:76موسی گفت اگرسوال کردم ازتودربارۂ چیزی بعد ازین مرتبہ،پس مرا ھم صحبت خود مساز،البتہ رسیدی بمرتبۂ عذر از طرف من (یعنی عذر تو در علٰحدہ کردن من درست است)
فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَآ أَتَيَآ أَهۡلَ قَرۡيَةٍ ٱسۡتَطۡعَمَآ أَهۡلَهَا فَأَبَوۡاْ أَن يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارٗا يُرِيدُ أَن يَنقَضَّ فَأَقَامَهُۥۖ قَالَ لَوۡ شِئۡتَ لَتَّخَذۡتَ عَلَيۡهِ أَجۡرٗا
Open ayah 18:77باز رفتند ھر دو تا آنکہ چون رسیدند در نزد اھل یک قریہ ازمردم آن قریہ خوراک طلب کردند ،پس آنہا انکار کردند از مہمانی وطعام دادنِ آن ھردو، پس یافتند در ان قریہ یک دیوار را قریب بہ افتیدن ، پس راست کرد خضر آن دیوار را، موسی گفت اگر می خواستی می گرفتی بر درست کردنِ آن دیوار مزدوری۔
قَالَ هَٰذَا فِرَاقُ بَيۡنِي وَبَيۡنِكَۚ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأۡوِيلِ مَا لَمۡ تَسۡتَطِع عَّلَيۡهِ صَبۡرًا
Open ayah 18:78خضر گفت این وقت جدائی است دربین ما و تو، اکنون آگاہ می سازم ترا بہ انجام و حکمت کارہای کہ بآن طاقت صبر نداشتی۔
أَمَّا ٱلسَّفِينَةُ فَكَانَتۡ لِمَسَٰكِينَ يَعۡمَلُونَ فِي ٱلۡبَحۡرِ فَأَرَدتُّ أَنۡ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَآءَهُم مَّلِكٞ يَأۡخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصۡبٗا
Open ayah 18:79ہر چہ آن کشتی پس بود ملکیت چند مسکین کہ کارمی کردند در بحر، پس خواستم کہ معیوب سازم آنرا (زیرا) بود در پیش روی آنھا دربندر گاہ آیندہ یک بادشاہ ظالم کہ می گرفت ہر کشتی(سالم) را بہ زبردستی۔
وَأَمَّا ٱلۡغُلَٰمُ فَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤۡمِنَيۡنِ فَخَشِينَآ أَن يُرۡهِقَهُمَا طُغۡيَٰنٗا وَكُفۡرٗا
Open ayah 18:80و ہر چہ پسر پس بود پدر ومادر او مسلمان، پس ترسیدیم (من و فرشتھای کہ بامن بودند)کہ(اگرزندہ ماند) لاحق می سازد بآنہا سر کشی و کفر را۔
فَأَرَدۡنَآ أَن يُبۡدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيۡرٗا مِّنۡهُ زَكَوٰةٗ وَأَقۡرَبَ رُحۡمٗا
Open ayah 18:81پس خواستیم کہ دھد پدر ومادراو راپروردگار شان در بدل آن یک پسر خوب تر ازان از لحاظ پاکی، وبہتر ازان از لحاظ رحم دلی۔
وَأَمَّا ٱلۡجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَٰمَيۡنِ يَتِيمَيۡنِ فِي ٱلۡمَدِينَةِ وَكَانَ تَحۡتَهُۥ كَنزٞ لَّهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَٰلِحٗا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَن يَبۡلُغَآ أَشُدَّهُمَا وَيَسۡتَخۡرِجَا كَنزَهُمَا رَحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَۚ وَمَا فَعَلۡتُهُۥ عَنۡ أَمۡرِيۚ ذَٰلِكَ تَأۡوِيلُ مَا لَمۡ تَسۡطِع عَّلَيۡهِ صَبۡرٗا
Open ayah 18:82وہرچہ دیوار پس بود از دو پسر یتیم کہ دران شہر سکونت داشتند، و بود در زیر آن دیوار مال مدفون ازان دو پسر، و بود پدر شان مرد نیک، پس خواست پروردگار تو کہ برسند آن دو پسر بہ سنّ جوانی خود،و بیرون کنند مال مدفونِ خود را،واین مہربانی بود بربندگان خود از طرف ربّ تو، ونہ کردم من ھیچ یکی ازین سہ کار را از طرف خود، این بود انجام و حکمت آنچہ کہ توطاقت صبر آن را نداشتی
وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَن ذِي ٱلۡقَرۡنَيۡنِۖ قُلۡ سَأَتۡلُواْ عَلَيۡكُم مِّنۡهُ ذِكۡرًا
Open ayah 18:83ومی پر سند مشرکین ترا دربارۂ ذوالقرنین، بگو اکنون تلاوت می کنم بر شما یک یادگاری باعث عبرت راجع بآن۔
إِنَّا مَكَّنَّا لَهُۥ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَءَاتَيۡنَٰهُ مِن كُلِّ شَيۡءٖ سَبَبٗا
Open ayah 18:84البتہ ما قدرت دادیم او را در روی زمین، و دادیم بہ او راہِ رسائی بہ ہر چیزی ضروری را۔
فَأَتۡبَعَ سَبَبًا
Open ayah 18:85پس پیروی نمود یک راہ را (روان شد بہ یک راہ)۔
حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَغۡرِبَ ٱلشَّمۡسِ وَجَدَهَا تَغۡرُبُ فِي عَيۡنٍ حَمِئَةٖ وَوَجَدَ عِندَهَا قَوۡمٗاۖ قُلۡنَا يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِمَّآ أَن تُعَذِّبَ وَإِمَّآ أَن تَتَّخِذَ فِيهِمۡ حُسۡنٗا
Open ayah 18:86تا آنکہ چون رسید در جای غروب آفتاب یافت آفتاب را کہ غروب می کرد در یک چشمۂ دارای گِل سیاہ، و یافت در نزد آن چشمہ یک قومی را(پس بطور الہام) گفتیم اورا کہ ای ذوالقرنین (اختیارداری) کہ سزا میدھی آنہارا، و یا کہ خوبی و احسان می کنی با آنہا
قَالَ أَمَّا مَن ظَلَمَ فَسَوۡفَ نُعَذِّبُهُۥ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَىٰ رَبِّهِۦ فَيُعَذِّبُهُۥ عَذَابٗا نُّكۡرٗا
Open ayah 18:87ذوالقرنین گفت ہر کس کہ ظلم(کفر) کند پس بہ زودی سزا دھیم او را(در دنیا) باز پس گردانیدہ شود بہ در بار پروردگار خود(درآخرت) ، پس سزا دھد خدا او را سزای بد، (سخت)
وَأَمَّا مَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَلَهُۥ جَزَآءً ٱلۡحُسۡنَىٰۖ وَسَنَقُولُ لَهُۥ مِنۡ أَمۡرِنَا يُسۡرٗا
Open ayah 18:88و اما ہر کس کہ ایمان آرد و عمل نیک کند پس اورا حالت نیک باشد بطور ثواب، و خواھیم گفت اورا سخن آسان راجع بہ امر وکارخود ۔
ثُمَّ أَتۡبَعَ سَبَبًا
Open ayah 18:89باز پیروی کرد از یک را ہ دیگر (روان شدبہ یک راہ دیگر)۔
حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَطۡلِعَ ٱلشَّمۡسِ وَجَدَهَا تَطۡلُعُ عَلَىٰ قَوۡمٖ لَّمۡ نَجۡعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتۡرٗا
Open ayah 18:90تا آنکہ چون رسید در جای طلوع آفتاب ، یافت او را کہ طلوع می کرد بریک قوم کہ نہ آفریدہ بودیم برای ستر بدن آنہا بہ جز آفتاب دیگر پردہ ولباسی را۔
كَذَٰلِكَۖ وَقَدۡ أَحَطۡنَا بِمَا لَدَيۡهِ خُبۡرٗا
Open ayah 18:91چنین بود حال آنہا والبتہ احاطہ نمودیم بآنچہ نزد ذوالقرنین بود از لحاظ علم و آگاھی۔
ثُمَّ أَتۡبَعَ سَبَبًا
Open ayah 18:92باز پیروی کرداز یک راہ دیگر (کہ روان شدبہ راہ سوم)
حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ بَيۡنَ ٱلسَّدَّيۡنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوۡمٗا لَّا يَكَادُونَ يَفۡقَهُونَ قَوۡلٗا
Open ayah 18:93تا آنکہ چون رسید درمیان دو بند(دو کوہ) یافت در پایان ھر دو کوہ یک قومِ دیگررا کہ قریب نہ بود ند کہ بفہمند سخن را
قَالُواْ يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِنَّ يَأۡجُوجَ وَمَأۡجُوجَ مُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَهَلۡ نَجۡعَلُ لَكَ خَرۡجًا عَلَىٰٓ أَن تَجۡعَلَ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَهُمۡ سَدّٗا
Open ayah 18:94گفتند آن قوم (سادہ) ای ذوالقرنین البتہ قبیلۂ یاجوج و ماجوج فساد برپا کنندہ اند درسر زمین ما، پس آیا ممکن است کہ مقرر کنیم برای تو خر چ و مصرف ترا تا اینکہ بسازی در بین ما و آنہا یک بندی(دیواری)
قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيۡرٞ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجۡعَلۡ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُمۡ رَدۡمًا
Open ayah 18:95ذوالقرنین گفت آن مالیکہ قدرت واختیار دادہ است مراپرور دگارم دران، برایم بہتر است(از خرچ شما) پس البتہ کمک کنید مرا بذریعۂ نیرو(افراد) تان، پس می سازم درمیان شما و آنہا یک بند محکم
ءَاتُونِي زُبَرَ ٱلۡحَدِيدِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيۡنَ ٱلصَّدَفَيۡنِ قَالَ ٱنفُخُواْۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارٗا قَالَ ءَاتُونِيٓ أُفۡرِغۡ عَلَيۡهِ قِطۡرٗا
Open ayah 18:96(بعد از آغاز کار) گفت بیارید بہ من پارچہ ہای آھن را، تا آنکہ چون برابر کرد مابینِ آن دو کوہ از قطعہ ہای آھن باز گفت (آھن گران را کہ) بد مید در آھن، تا آنکہ گردانید آن آھن را مانند آتش،باز گفت بیارید بہ من میس گداختہ کہ بریزم آنرابر بالای آھن
فَمَا ٱسۡطَٰعُوٓاْ أَن يَظۡهَرُوهُ وَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ لَهُۥ نَقۡبٗا
Open ayah 18:97بعدازان قدرت نیافتند یأجوج و مأجوج کہ بالاشوند بر آن دیوار، و نہ طاقت داشتند کہ آن را سوراخ کنند.
قَالَ هَٰذَا رَحۡمَةٞ مِّن رَّبِّيۖ فَإِذَا جَآءَ وَعۡدُ رَبِّي جَعَلَهُۥ دَكَّآءَۖ وَكَانَ وَعۡدُ رَبِّي حَقّٗا
Open ayah 18:98ذوالقرنین گفت این(تیاری) دیوارمہربانی است ا زطرف پروردگارم، پس ہرگاہ بیاید وعدۂ پروردگارم گرداند آن بندرا بزمین ھموار و ہست وعدۂ پروردگارم راست(وشدنی)
۞وَتَرَكۡنَا بَعۡضَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ يَمُوجُ فِي بَعۡضٖۖ وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَجَمَعۡنَٰهُمۡ جَمۡعٗا
Open ayah 18:99و بگذاریم دران روز (روز ویرانی دیوار)کہ خلط شوند بعض مردم (یأجوج و مأجوج) بہ بعض دیگر، و(بعداً) دمیدہ شود
وَعَرَضۡنَا جَهَنَّمَ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡكَٰفِرِينَ عَرۡضًا
Open ayah 18:100و آریم دوزخ را دران روز پیش روی کا فران بہ طریقۂ خاص۔
ٱلَّذِينَ كَانَتۡ أَعۡيُنُهُمۡ فِي غِطَآءٍ عَن ذِكۡرِي وَكَانُواْ لَا يَسۡتَطِيعُونَ سَمۡعًا
Open ayah 18:101(روبہ روی ) آن کافران کہ بود چشم ہای شان در زیرپردۂ غفلت از قرآنِ ونصیحت من، و بودند کہ طاقت نداشتند شنیدن آیات مرا۔
أَفَحَسِبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَن يَتَّخِذُواْ عِبَادِي مِن دُونِيٓ أَوۡلِيَآءَۚ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا جَهَنَّمَ لِلۡكَٰفِرِينَ نُزُلٗا
Open ayah 18:102آیاگمان کردند کافران کہ این شرک شان موجب عذاب نیست کہ می گیرند بندگان مرا(بہ جز من) کارساز ہای خود؟ البتہ ماتیار کردہ ایم دوزخ رابرای کافران بطور جای مہمانی۔
قُلۡ هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمَٰلًا
Open ayah 18:103بگو آیا خبردھیم شما را بآنانکہ زیادہ در خسارہ انداز لحاظ اعمال خود۔
ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعۡيُهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ يَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ يُحۡسِنُونَ صُنۡعًا
Open ayah 18:104یعنی بآنانکہ برباد شدہ است کوشش ھای آنہا در زندگی دنیا، و آنہا خیال می کنند کہ آنہا کارھای خوبی می کنند
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ وَلِقَآئِهِۦ فَحَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فَلَا نُقِيمُ لَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَزۡنٗا
Open ayah 18:105این جماعہ آنان اند کہ کفر کردند بہ آیات پرور دگار خود، و بہ ملاقات آن (در روز آخرت)، پس نیست و نابود شد اعمال نیک آنہا؛ لذ ا قائم نہ می کنیم برای آنہا در روز قیامت ترازو برای وزن کردن اعمال شان(اعمال نیک نباشد چہ را وزن کردہ شود؟) ۔
ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُمۡ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُواْ وَٱتَّخَذُوٓاْ ءَايَٰتِي وَرُسُلِي هُزُوًا
Open ayah 18:106ایناست جزای آنھا یعنی دوزخ بہ سبب اینکہ کفر کردند و گردانید ند آیا ت مراو پیغامبران مرا محل استہزاو تمسخر۔
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ كَانَتۡ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلۡفِرۡدَوۡسِ نُزُلًا
Open ayah 18:107البتہ آنانکہ ایمان آوردند وکار ہای نیک کردند،برای آنہا باغ ہای جنت الفردوس (باغ ھای بلند) جای مہمانی باشد۔
خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يَبۡغُونَ عَنۡهَا حِوَلٗا
Open ayah 18:108کہ ھمیشہ باشند دران، و طلب نکنند از آنجا انتقال را(بدیگر جا)
قُل لَّوۡ كَانَ ٱلۡبَحۡرُ مِدَادٗا لِّكَلِمَٰتِ رَبِّي لَنَفِدَ ٱلۡبَحۡرُ قَبۡلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَٰتُ رَبِّي وَلَوۡ جِئۡنَا بِمِثۡلِهِۦ مَدَدٗا
Open ayah 18:109بگو(این تفصیل اصحاب کھف وموسی و خضر وحکومت ذوالقرنین چیست؟)اگر تمام بحرھای جہان سیاھی گردد برای نوشتن کلمات و (معلومات) پروردگارم، البتہ ختم شود بحر ھا پیش از ینکہ بہ انتھا رسد معلومات پروردگارم ، اگرچہ بیاریم برابر ھمان بحر ھا سیاھی دیگر۔
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ فَمَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلۡيَعۡمَلۡ عَمَلٗا صَٰلِحٗا وَلَا يُشۡرِكۡ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدَۢا
Open ayah 18:110بگو (من برای خبردادن ازہمہ واقعات غیب نیامدہ ام بلکہ) غیر از ین نیست کہ من مانند شما یک انسان ام(البتہ) وحی فرستادہ می شود بہ سوی من، اینکہ جز این نیست کہ معبود شما معبود یکتا است،لذا ہر کس کہ امیدداشتہ باشد ملاقات پرودگار خود را پس باید کہ عمل نیک کند و شریک نسازد در عبادت پروردگار خود کسی را۔