المؤمنون
Al-Muminoon
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ
Open ayah 23:1البتہ کامیاب شدہ اند مؤمنان
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ
Open ayah 23:2کہ آنہا در نماز خود تواضع کنان اند۔
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنِ ٱللَّغۡوِ مُعۡرِضُونَ
Open ayah 23:3وآنانکہ آنہا از (کارو سخن )بیہودہ اعراض کنان اند۔
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِلزَّكَوٰةِ فَٰعِلُونَ
Open ayah 23:4وآنان کہ آنہا ازپاکی کار گیرندد وزکوۃ وصدقہ را اداکنندگان اند
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ
Open ayah 23:5و آنانکہ شرمگاہ خود را از حرام محافظہ کنندگان اند۔
إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ
Open ayah 23:6مگر بر زنان خود یا بران کنیزہای کہ مالک شدہ اند آنہارابہ زورو قوت خود، پس (درین صورت )آنہا قابل ملامت نیستند۔
فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ
Open ayah 23:7لذاہرکس کہ طلب کند(برای شھوت رانی خود)غیراز این دوراہ(زنان وکنیزان)راھی دیگر راپس آن گروہ ازحدّ تجاوزکنندگان اند
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ
Open ayah 23:8و آنانکہ امانت ہای خود را(ازخدا باشد یا از بندہ) وتعہد خود را رعایت کنندگان اند۔
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمۡ يُحَافِظُونَ
Open ayah 23:9و آنانکہ آنہا حقوق نماز خو د را محافظہ کنندگان اند۔
أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡوَٰرِثُونَ
Open ayah 23:10ھمین گروہ و ارثان اند۔
ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡفِرۡدَوۡسَ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
Open ayah 23:11کہ وارث گردند جنت الفردوس را، و آنھادران دائمی باشند
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن طِينٖ
Open ayah 23:12(آفریدنِ بار دوم مشکل نیست چون) و البتہ آفریدیم انسان (آدم) را از خلاصۂ فشردہ شدہ از گِل۔
ثُمَّ جَعَلۡنَٰهُ نُطۡفَةٗ فِي قَرَارٖ مَّكِينٖ
Open ayah 23:13باز گردانیدیم آن (خلاصہ) را قطرۂ منی در قرار گاہِ محفوظ ۔
ثُمَّ خَلَقۡنَا ٱلنُّطۡفَةَ عَلَقَةٗ فَخَلَقۡنَا ٱلۡعَلَقَةَ مُضۡغَةٗ فَخَلَقۡنَا ٱلۡمُضۡغَةَ عِظَٰمٗا فَكَسَوۡنَا ٱلۡعِظَٰمَ لَحۡمٗا ثُمَّ أَنشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحۡسَنُ ٱلۡخَٰلِقِينَ
Open ayah 23:14باز ساختیم آن منی را خون بستہ، باز ساختیم آن خون بستہ را پارۂ گوشت، باز ساختیم آن پارۂ گوشت را استخوان ہا، باز پوشانیدیم بآن استخوان ہا مانند لباس گوشت را، باز (بذریعہ دمیدن روح) گردانیدیم آن را یک مخلوق دیگر(یعنی زندہ) پس بسیار بابرکت است خدا کہ او بہترین ایجاد کنندگان است۔
ثُمَّ إِنَّكُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ لَمَيِّتُونَ
Open ayah 23:15باز البتہ شما بعد ازین مراحل وفات کنندہ اید۔
ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ تُبۡعَثُونَ
Open ayah 23:16باز شماالبتہ در روز قیامت زندہ کردہ ازقبر ھا خیزانیدہ می شوید ۔
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعَ طَرَآئِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ ٱلۡخَلۡقِ غَٰفِلِينَ
Open ayah 23:17و البتہ آفریدیم دربا لای شما ہفت راہ (ہفت آسمان) و نیستیم ما ازحالات و حاجات مخلوق خود بی خبر۔
وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءَۢ بِقَدَرٖ فَأَسۡكَنَّٰهُ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابِۭ بِهِۦ لَقَٰدِرُونَ
Open ayah 23:18و فرو د آوردیم(بارانیدیم) از آسمان آب را باندازۂ معین، پس جای دادیم آن را (باقی داشتیم ) در زمین، و البتہ مابہ بردن (وخشک کردن )آن قدرت داریم۔
فَأَنشَأۡنَا لَكُم بِهِۦ جَنَّٰتٖ مِّن نَّخِيلٖ وَأَعۡنَٰبٖ لَّكُمۡ فِيهَا فَوَٰكِهُ كَثِيرَةٞ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ
Open ayah 23:19پس ایجاد کردیم برای شما بذریعۂ آن آب باغ ہا را از درختان خرما و انگور، کہ برای شما در ان باغ ہا میوھای بسیار است،و ازان میوھا می خورید (بطور غذا)۔
وَشَجَرَةٗ تَخۡرُجُ مِن طُورِ سَيۡنَآءَ تَنۢبُتُ بِٱلدُّهۡنِ وَصِبۡغٖ لِّلۡأٓكِلِينَ
Open ayah 23:20و آفریدیم درخت زیتون را کہ می براید (می روید) از مقام طور سینا و می روید ھمرای روغن و(رنگ ونان تری) برای خورندگان۔
وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ كَثِيرَةٞ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ
Open ayah 23:21والبتہ برای شما در چہار پایان حلال عبرت است کہ می نوشانیم شما را ازان شیری کہ در شکم آنہا است، و برای شما در آن چہار پایان نفع زیادی است (کہ) از گوشت آنہا می خورید۔
وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ
Open ayah 23:22و بربعض آن چہار پایان و بر کشتی ہا سوار کردہ می شوید۔
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ
Open ayah 23:23والبتہ فرستادیم نوح را(کہ اولین کشتی ساز بود در عالم ) بہ سوی قوم خود، پس گفت نوح (در دعو ت خود) ای قوم من عبادت کنید خدا را کہ نیست شما را ھیچ معبودی برحق غیر از خدا، آیا پس از شرک پر ھیز نہ می کنید؟۔
فَقَالَ ٱلۡمَلَؤُاْ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيۡكُمۡ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ مَّا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِيٓ ءَابَآئِنَا ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 23:24پس گفتند معزّزین ازقوم نوح کہ کفررااختیار کردہ بودند: نیست این شخص مگر یک انسان عادی مانند شما؟ ومی خواہدکہ فضل خود را ظاھرکند در مقابل شما، و اگرخدا می خواست پیغامبر فرستادن را فرشتہ ہا را از آسمان پایان می کرد (برای دعوتِ مردم) و مانہ شنیدہ ایم این سخن را در عصر پدران پشین خود۔
إِنۡ هُوَ إِلَّا رَجُلُۢ بِهِۦ جِنَّةٞ فَتَرَبَّصُواْ بِهِۦ حَتَّىٰ حِينٖ
Open ayah 23:25(ونیز گفتند)نیست این شخص مگر یک مردی کہ بہ او اثر جنون است، پس انتظار بکشید در بارۂ آن تایک وقتی۔
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي بِمَا كَذَّبُونِ
Open ayah 23:26نوح گفت ای پروردگارم مرا مدد کن کہ دروغ گوی شمردند مرا۔
فَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِ أَنِ ٱصۡنَعِ ٱلۡفُلۡكَ بِأَعۡيُنِنَا وَوَحۡيِنَا فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُنَا وَفَارَ ٱلتَّنُّورُ فَٱسۡلُكۡ فِيهَا مِن كُلّٖ زَوۡجَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَأَهۡلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيۡهِ ٱلۡقَوۡلُ مِنۡهُمۡۖ وَلَا تُخَٰطِبۡنِي فِي ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ إِنَّهُم مُّغۡرَقُونَ
Open ayah 23:27پس وحی فرستادیم بہ سوی نوح کہ بساز کشتی را در پیش چشم ما و مطابق وحی ما، پس چون آمد حکم ما(عذاب) و جوش زد آب از تنور پس سوار کن در کشتی از ہر قسم حیوان یک یک جفت یعنی یک نرو یک مادہ، وسوار کن اھل خانۂ خود را نیز، بہ جزآن کسی ازاھل توکہ صادر شدہ است قبلاً بر علیہ آن سخن خدا، و بعد ازین با من ھم کلام مشودربارۂ آن ظالمان کہ آنہا(در علم و فیصلۂ الٰہی) غرق کردہ شدہ اند
فَإِذَا ٱسۡتَوَيۡتَ أَنتَ وَمَن مَّعَكَ عَلَى ٱلۡفُلۡكِ فَقُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي نَجَّىٰنَا مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 23:28پس چون بر قرار شدی تو باہمراھانت در کشتی، پس بگو(یعنی بخوان این دعا را) شکر خدا یرا کہ نجات داد ما را از شرّ قوم ظالم۔
وَقُل رَّبِّ أَنزِلۡنِي مُنزَلٗا مُّبَارَكٗا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡمُنزِلِينَ
Open ayah 23:29و (دروقت فرودآمدن) بگو ای پروردگارم فرود آرمرا (از کشتی) دریک جای با برکت وتو بہترین فرود آرند گانی
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ وَإِن كُنَّا لَمُبۡتَلِينَ
Open ayah 23:30یقیناً درذکر قصۂ نوح و قومش دلائل روشن است، و البتہ ماھستیم آزمایش کنندہ۔
ثُمَّ أَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قَرۡنًا ءَاخَرِينَ
Open ayah 23:31باز آفریدیمبعدازآنھا مردم قرن دیگر را (قوم ثمود را)
فَأَرۡسَلۡنَا فِيهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡهُمۡ أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ
Open ayah 23:32پس فرستادیم درمیان آنہا یک پیغمبر (صالح) را از نسل خود شان، باینکہ بگوید آنھاراکہ عبادت کنید خدارا کہ نیست شما را ھیچ معبودی برحق بہ جز خدا، آیابعد ازین از شرک پر ھیز نہ می کنید؟
وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَتۡرَفۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يَأۡكُلُ مِمَّا تَأۡكُلُونَ مِنۡهُ وَيَشۡرَبُ مِمَّا تَشۡرَبُونَ
Open ayah 23:33وگفتند اشراف قوم او کہ کافر بودند، و تکذیب نمودہ بودند ملاقات روز آخرت را، و نعمت بسیار دادہ بودیم بہ آنہا در زندگانی دنیا: کہ نیست این پیغمبر مگر یک انسان عادی مثل شما کہ می خورد ازآنچہ شما می خورید، و می نوشد از آنچہ شما می نوشید۔
وَلَئِنۡ أَطَعۡتُم بَشَرٗا مِّثۡلَكُمۡ إِنَّكُمۡ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ
Open ayah 23:34و(گفتند زیردستان خودرا) قسم است کہ اگر شما اطاعت کنید یک انسانی مانند خود را البتہ شما دران صورت دارای خسارہ وزیان باشید
أَيَعِدُكُمۡ أَنَّكُمۡ إِذَا مِتُّمۡ وَكُنتُمۡ تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَنَّكُم مُّخۡرَجُونَ
Open ayah 23:35آیاھمان انسان وعدہ می کند شما را باینکہ چون مردید وگردید خاک واستخوان البتہ دران صورت (زندہ شدہ) بیرون کردہ خواھید شداز قبرھا ؟۔
۞هَيۡهَاتَ هَيۡهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ
Open ayah 23:36تاکیداً گفتہ می شود کہ از عقل دور است ازعقل دوراست، آنچہ بہ شما وعدہ کردہ می شود۔
إِنۡ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنۡيَا نَمُوتُ وَنَحۡيَا وَمَا نَحۡنُ بِمَبۡعُوثِينَ
Open ayah 23:37نیست زندگی مگر ھمین زندگی دنیوی ما کہ بعض از ما می میرد و بعض دیگر ازما زندہ می شود(تولد می شود) و نیستیم ما دوبارہ زندہ شوندہ۔
إِنۡ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا وَمَا نَحۡنُ لَهُۥ بِمُؤۡمِنِينَ
Open ayah 23:38نیست آن مدعی نبوّت: مگر یک شخصی کہ افتراکردہ است بر خدا دروغ را(پیغامبر فرستادن را) و نیستیم ما اورا تصدیق کنندہ۔
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي بِمَا كَذَّبُونِ
Open ayah 23:39گفت آن پیغمبر ای پروردگار م مد د کن مرا بہ انیکہ مرا دروغ گوی شمردہ اند۔
قَالَ عَمَّا قَلِيلٖ لَّيُصۡبِحُنَّ نَٰدِمِينَ
Open ayah 23:40خدا گفت: بعد از مدت اند ک ضروراز عقیدۂ خود پشیمان خواھند شد۔
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ بِٱلۡحَقِّ فَجَعَلۡنَٰهُمۡ غُثَآءٗۚ فَبُعۡدٗا لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 23:41پس گرفت (ہلاک کرد) آنہارا یک آواز سخت مطابق وعدۂ راست ما، پس گردانیدیم آنہارا مانندخس و خاشاک، پس ہلاکت است قوم ظالم را۔
ثُمَّ أَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قُرُونًا ءَاخَرِينَ
Open ayah 23:42باز ما آفریدیم ، بعد از آنہا مردم ھای قرن ہای دیگر را۔
مَا تَسۡبِقُ مِنۡ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ
Open ayah 23:43سبقت نہ می کند (واقع نہ می شود )ھلاکت ھیچ امتی قبل از اجل مقرر آن، و نہ مؤخر می شوند ازان اجل مقررخود ھا،۔
ثُمَّ أَرۡسَلۡنَا رُسُلَنَا تَتۡرَاۖ كُلَّ مَا جَآءَ أُمَّةٗ رَّسُولُهَا كَذَّبُوهُۖ فَأَتۡبَعۡنَا بَعۡضَهُم بَعۡضٗا وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَحَادِيثَۚ فَبُعۡدٗا لِّقَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 23:44باز فرستادیم پیغامبران خود را یکی بعد دیگری (لیکن) ہر گاہ آمد بہ یک امت پیغمبر آن ہا، تکذیب نمودند آن را، پس تابع گردانیدیم در ھلاکت بعض را بہ بعض دیگر، و ساختیم قصۂ ھلاکت آنہا را افسانۂ مردم، پس ہلاکت است ہر قوم را کہ ایمان نہ می آرند۔
ثُمَّ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ وَأَخَاهُ هَٰرُونَ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ
Open ayah 23:45باز فرستادیم موسی و برادر ش ہارون را با معجزھاودلیل ظاھروروشن خود۔
إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمًا عَالِينَ
Open ayah 23:46بہ سوی فرعون و زعمای قوم او، پس تکبر کردند، و بود ند قوم سرکش وبلندی طلب۔
فَقَالُوٓاْ أَنُؤۡمِنُ لِبَشَرَيۡنِ مِثۡلِنَا وَقَوۡمُهُمَا لَنَا عَٰبِدُونَ
Open ayah 23:47پس گفتند(دردلیل انکار خود)کہ آیا ما ایمان آریم بدو نفر مانند خود مان(یک انسان) حالاً کہ قوم آنہا مارا عبادت کنان اند۔
فَكَذَّبُوهُمَا فَكَانُواْ مِنَ ٱلۡمُهۡلَكِينَ
Open ayah 23:48پس تکذیب کردند ھر دورا (موسی و ھارون را) پس شدند از جملۂ ھلاک کردۂ شدگان۔
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ لَعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ
Open ayah 23:49حالاً کہ ما دادیم بہ موسی کتاب (تورات ) را تا قوم اوراہ یاب شوند۔
وَجَعَلۡنَا ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَأُمَّهُۥٓ ءَايَةٗ وَءَاوَيۡنَٰهُمَآ إِلَىٰ رَبۡوَةٖ ذَاتِ قَرَارٖ وَمَعِينٖ
Open ayah 23:50وگردانیدیم پسر مریم(عیسی را) وما درش را علامۂ قدرت خود، و مسکن دادیم ھر دو را در یک جای بلند کہ داری قرار وآرام و آب جاری بود۔
يَٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُواْ مِنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَٱعۡمَلُواْ صَٰلِحًاۖ إِنِّي بِمَا تَعۡمَلُونَ عَلِيمٞ
Open ayah 23:51وگفتیم (در عالم ارواح) ای پیغمبران بخورید از چیز ہای پاکیزہ وحلال و بکنید کارھای نیک، یقیناً من بآنچہ شما می کنید دانا ام۔
وَإِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱتَّقُونِ
Open ayah 23:52والبتہ این است ملّت شما دین یکتا (کہ در تعلیم توحید ھمہ برابراند ) ومن ربّ شما ام پس بترسید از من۔
فَتَقَطَّعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡ زُبُرٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ
Open ayah 23:53پس (امت ہای آنہا ) دین خود را پارہ پارہ ساختند درمیان خود کہ ہر گروہ بہ دین وضع کردۂ خود خوش بود۔
فَذَرۡهُمۡ فِي غَمۡرَتِهِمۡ حَتَّىٰ حِينٍ
Open ayah 23:54پس بگذار مشرکین را کہ در گرداب معاصی شان غرق شدہ باشند تامدتی۔
أَيَحۡسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِۦ مِن مَّالٖ وَبَنِينَ
Open ayah 23:55آیا گمان می کنند کہ آنچہ امداد می کنیم آنہارا بآن از مال و اولاد۔
نُسَارِعُ لَهُمۡ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ بَل لَّا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 23:56کہ (بہ سبب آن )شتاب می کنیم بخاطر آنہا در کار ہای نیک، بلکہ احساس ندارند (کہ این بتدریج مؤا خذۂ آنہا است)
إِنَّ ٱلَّذِينَ هُم مِّنۡ خَشۡيَةِ رَبِّهِم مُّشۡفِقُونَ
Open ayah 23:57البتہ آنانکہ از ترس پروردگار خود پریشان اند۔
وَٱلَّذِينَ هُم بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 23:58وآنانکہ آنہا بآیت ہای ربّ خود ایمان می آرند۔
وَٱلَّذِينَ هُم بِرَبِّهِمۡ لَا يُشۡرِكُونَ
Open ayah 23:59و آنانکہ آنہا بہ پروردگار خود شریک نہ می آرند۔
وَٱلَّذِينَ يُؤۡتُونَ مَآ ءَاتَواْ وَّقُلُوبُهُمۡ وَجِلَةٌ أَنَّهُمۡ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ رَٰجِعُونَ
Open ayah 23:60و آنانکہ مید ھند(در راہ خدا) آنچہ مید ھند در حالیکہ دل ہای شان در ترس است ازینکہ بہ طرف پروردگار خود باز گردندہ اند۔
أُوْلَٰٓئِكَ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَهُمۡ لَهَا سَٰبِقُونَ
Open ayah 23:61ھمین جماعہ شتاب می کنند در کار ہای نیک، و آنہا بخاطر نیکی از یک دیگر سبقت کنندہ اند۔
وَلَا نُكَلِّفُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ وَلَدَيۡنَا كِتَٰبٞ يَنطِقُ بِٱلۡحَقِّ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ
Open ayah 23:62و(برای کردن نیکی ہا) مکلف نہ می سازیم کسی را مگر بقدر طاقت آن، ونزد ما (برای حفظ اعمال مردم ) کتابی است کہ سخن می کند (دلالت می کند) بہ عقائد واعمال واقعی مردم، وبآنہا ظلم کردہ نہ شود(دران کتاب)۔
بَلۡ قُلُوبُهُمۡ فِي غَمۡرَةٖ مِّنۡ هَٰذَا وَلَهُمۡ أَعۡمَٰلٞ مِّن دُونِ ذَٰلِكَ هُمۡ لَهَا عَٰمِلُونَ
Open ayah 23:63(یقین بآن کتاب کجا) بلکہ دل ہای شان در غفلت غرق است راجع باین قرآن، و آنہا را عمل ہای دیگر است غیر از انکار قرآن کہ درعمل بآن مشغول اند ۔
حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذۡنَا مُتۡرَفِيهِم بِٱلۡعَذَابِ إِذَا هُمۡ يَجۡـَٔرُونَ
Open ayah 23:64(آنہا در غفلت اند) تا آنکہ چون گرفت کنیم آسود گانِ آنہا را بذریعۂ عذاب ناگہان شور و فریاد کنند۔
لَا تَجۡـَٔرُواْ ٱلۡيَوۡمَۖ إِنَّكُم مِّنَّا لَا تُنصَرُونَ
Open ayah 23:65(گفتہ شود برای شان کہ)امروز شور و غوغا نہ کنید چون شمارا مد دکردہ نہ شود از جانب ما۔
قَدۡ كَانَتۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَكُنتُمۡ عَلَىٰٓ أَعۡقَٰبِكُمۡ تَنكِصُونَ
Open ayah 23:66(زیرا) کہ تلاوت کردہ می شد بر شما آیت ہای ما، پس شما بر عقب خود باز می گشتید (اعراض می کردید)
مُسۡتَكۡبِرِينَ بِهِۦ سَٰمِرٗا تَهۡجُرُونَ
Open ayah 23:67درحالیکہ تکبر کنان بودید در مقابل قرآن، وبہ افسانہ ہا مشغول بودہ قرآن را ترک می کردید۔
أَفَلَمۡ يَدَّبَّرُواْ ٱلۡقَوۡلَ أَمۡ جَآءَهُم مَّا لَمۡ يَأۡتِ ءَابَآءَهُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 23:68آیا پس فکر نہ کردند در سخن خدا؟ و یا آمد بآنہا دینی کہ نیامدہ بود بہ پدران پیشین آنہا؟
أَمۡ لَمۡ يَعۡرِفُواْ رَسُولَهُمۡ فَهُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ
Open ayah 23:69ویا کہ نہ شناختند پیغامبر خود را کہ بہ سبب آن از و منکر اند۔
أَمۡ يَقُولُونَ بِهِۦ جِنَّةُۢۚ بَلۡ جَآءَهُم بِٱلۡحَقِّ وَأَكۡثَرُهُمۡ لِلۡحَقِّ كَٰرِهُونَ
Open ayah 23:70ویا می گویندکہ دراوعیب جنون است؟ (ھیچ یکی ازین اسباب نیست) بلکہ آورد پیغمبربآنہا یک دینی راست ومطابق واقعی را، و(لیکن) زیادہ ترآنہا دین صحیح را مکروہ می پندارند۔
وَلَوِ ٱتَّبَعَ ٱلۡحَقُّ أَهۡوَآءَهُمۡ لَفَسَدَتِ ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهِنَّۚ بَلۡ أَتَيۡنَٰهُم بِذِكۡرِهِمۡ فَهُمۡ عَن ذِكۡرِهِم مُّعۡرِضُونَ
Open ayah 23:71واگر دین حق تابع خواہشات آنہا می شد البتہ برباد می شد آسمان ہا وزمین، و ہرچہ در آسمان ہا وزمین است(لذا حق تابع آنہا نہ شد) بلکہ آوردیم بآنہا کتاب عزت ویاد دھندۂ آنہارا، پس آنہا از عزت نامہ ونصیحت نامۂ خود اعراض کنان اند۔
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ خَرۡجٗا فَخَرَاجُ رَبِّكَ خَيۡرٞۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ
Open ayah 23:72آیا تو طلب می کنی از آنہا بہ عوض تبلیغ خود خرچ و مزدوری(نے) زیرا کہ عطا وثواب مقرر کردۂ پروردگارت ازہمہ چیز بہتر است، و خدا بہترین روزی دھندگان است۔
وَإِنَّكَ لَتَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 23:73(حالاً کہ) تو دعوت می دہی آنہا را بہ طرف راہ راست۔
وَإِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ عَنِ ٱلصِّرَٰطِ لَنَٰكِبُونَ
Open ayah 23:74و (لیکن) آنانکہ ایمان نہ می آرند بہ روز آخرت آنہا یقیناً از راہ راست اعراض کنان اند۔
۞وَلَوۡ رَحِمۡنَٰهُمۡ وَكَشَفۡنَا مَا بِهِم مِّن ضُرّٖ لَّلَجُّواْ فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ
Open ayah 23:75(فریاد آنہا برای نجات فائدہ ندارد زیرا) و اگر رحم کنیم بآنہا و دور کنیم آنچہ را کہ بآنہا واقع است از عذاب ، البتہ مداومت کنند درسرکشی خود ہا در حال تردّدوحیرانی۔
وَلَقَدۡ أَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡعَذَابِ فَمَا ٱسۡتَكَانُواْ لِرَبِّهِمۡ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ
Open ayah 23:76و البتہ (قبلاً )گرفت کردیم آنہا را بذریعۂ عذاب، باز ھم نہ عاجزی نمودند درمقابل پروردگار خود، و نہ توبہ و تضرع کردند۔
حَتَّىٰٓ إِذَا فَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَابٗا ذَا عَذَابٖ شَدِيدٍ إِذَا هُمۡ فِيهِ مُبۡلِسُونَ
Open ayah 23:77تا آنکہ چون بکشایم بر آنہا دروازۂ عذاب سخت را ناگہان آنہا دران عذاب از نجات نا امید شوندہ باشند،۔
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ
Open ayah 23:78(واین ناامیدی از ناشکر شما است زیرا) خدا آنست کہ آفرید یعنی داد برای شما گوش ہا و چشم ہا و دل ہا را(لیکن ) بسیار کم شکر آن را بجامی آرید۔
وَهُوَ ٱلَّذِي ذَرَأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ
Open ayah 23:79وخدا آنست کہ منتشروپراگندہ ساخت شما رادرزمین باز(زمین خودرا بہ شما حوالہ کرد) وخاص بدرگاہ اوجمع کردہ شوید
وَهُوَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ وَلَهُ ٱخۡتِلَٰفُ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Open ayah 23:80وخدا آنست کہ زندگی می بخشد و می میراند وفقط بہ قدرت و(اختیار) او است اختلاف شب و روز، آیا پس نہ میی فہمید؟
بَلۡ قَالُواْ مِثۡلَ مَا قَالَ ٱلۡأَوَّلُونَ
Open ayah 23:81(فہمیدن کجا) بلکہ گفتند (در اعتراض خود) مانند آنچہ گفتہ بودند مردمان پیشین۔
قَالُوٓاْ أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ
Open ayah 23:82(چنین )گفتند: آیا چون بمیریم و شویم خاک واستخوان ہا آیا ما دوبارہ زندہ شدہ از قبرھا خیز ایندہ می شویم؟۔
لَقَدۡ وُعِدۡنَا نَحۡنُ وَءَابَآؤُنَا هَٰذَا مِن قَبۡلُ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 23:83البتہ و عدہ کرد ہ شد مارا، و پدران مارا بہ این وعدہ پیش ازین(لیکن) نیست این وعدہ مگر افسانہ ہای مردم سابق۔
قُل لِّمَنِ ٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهَآ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 23:84بگو (درجوابِ محال شمر دنِ آنہا) کہ در تصرف کیست زمین و آنچہ دران است اگر شما میدانید؟
سَيَقُولُونَ لِلَّهِۚ قُلۡ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
Open ayah 23:85فوراً گویند ہمہ درتصرّف خدا است، تو بگوآیا پس یاد آورنہ می شوید (این دلیل را)
قُلۡ مَن رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلسَّبۡعِ وَرَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡعَظِيمِ
Open ayah 23:86(باز) بگو کیست متصرّف ومالک ہفت آسمان و کیست مالک عرش بزرگ؟
سَيَقُولُونَ لِلَّهِۚ قُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ
Open ayah 23:87فوراً خواھندگفت (ھمہ) در تصرف و ملکیت خدا است، بگو آیا پس ازخدا نہ می ترسید؟
قُلۡ مَنۢ بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيۡهِ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 23:88بگوکیست کہ کاملاً بدست اواست بادشاھی وتصرّف ہرچیزدرحالیکہ او(ھر کس را) مدد می کند واورا مدد کردہ نہ شود،یعنی او بہ مددکسی محتاج نیست؟ اگرشما میدانستہ باشید بگویددلیل خودرا
سَيَقُولُونَ لِلَّهِۚ قُلۡ فَأَنَّىٰ تُسۡحَرُونَ
Open ayah 23:89فوراً خواھند گفت خدا راست (بادشاھی ہر چیز) بگو پس بچہ طور شما را فریب کردہ می شود(مانند جادو کردہ شدہ)؟
بَلۡ أَتَيۡنَٰهُم بِٱلۡحَقِّ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ
Open ayah 23:90(ھیچ جادو و فریبی نیست) بلکہ آوردیم بآنہا دین حق(توحید را) و این ہا البتہ (درفرزندثابت کردن شان بہ خدا)دروغ گو ی اند
مَا ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ مِن وَلَدٖ وَمَا كَانَ مَعَهُۥ مِنۡ إِلَٰهٍۚ إِذٗا لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَٰهِۭ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ
Open ayah 23:91(چون) نہ گرفتہ است خدا(برای خود) ھیچ فر زندی، و نیست با او ھیچ معبودی دیگر (اگر چنین می بود) دران صورت می برد (یعنی تصرف می کرد) ہر معبود آفریدۂ خود را، وغلبہ و سرکشی می کرد بعض معبودان بر بعض دیگر(لذا) پاکی است خدارا ز آنچہ بیان می کنند مشرکان در حق او۔
عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
Open ayah 23:92واو دانای پوشیدہ و آشکاراست، پس بر تر است خدا از آنچہ مشرکین با او شریک مقرر می کنند۔
قُل رَّبِّ إِمَّا تُرِيَنِّي مَا يُوعَدُونَ
Open ayah 23:93بگو ای ربّ من اگر بنمای بہ من آ ن عذاب را کہ وعدہ کردہ می شود بہ مشرکان۔
رَبِّ فَلَا تَجۡعَلۡنِي فِي ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 23:94ای پروردگارم پس مگردان مرا(دران وقت) در جملۂ قوم ظالم۔
وَإِنَّا عَلَىٰٓ أَن نُّرِيَكَ مَا نَعِدُهُمۡ لَقَٰدِرُونَ
Open ayah 23:95(ترا باین دعا ازین سبب حکم کردیم کہ) ما قدرت داریم بر نشان دادن تو آن عذاب را کہ بآنہا وعدہ می کنیم۔
ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ ٱلسَّيِّئَةَۚ نَحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَا يَصِفُونَ
Open ayah 23:96(بہ سبب اینکہ ما بعذاب دادن آنہا قادر ایم پس آنہارا بہ ما بگذار) و دفع کن بہ خصلت خوب تر بدی آنہارا (یعنی در مقابل آنہا صبر کن)(چون) ما خوب دانا ایم بآنچہ بیان می کنند دربارۂ تو۔
وَقُل رَّبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنۡ هَمَزَٰتِ ٱلشَّيَٰطِينِ
Open ayah 23:97وبگو (دردعا ی خود) ای پروردگار م پناہ می برم بہ تو از وساوس شیاطین انس وجن۔
وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَن يَحۡضُرُونِ
Open ayah 23:98وپناہ می برم بہ تو ای پروردگارم ازینکہ شیاطین بہ من نزدیک شوند۔
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَهُمُ ٱلۡمَوۡتُ قَالَ رَبِّ ٱرۡجِعُونِ
Open ayah 23:99(کفّاردر غفلت خود محکم اند) تا آنکہ چون بیاید بہ یکی از آنہا وقت مرگ بگوید ای پروردگارم مرا پس گردان بدنیا۔
لَعَلِّيٓ أَعۡمَلُ صَٰلِحٗا فِيمَا تَرَكۡتُۚ كَلَّآۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَآئِلُهَاۖ وَمِن وَرَآئِهِم بَرۡزَخٌ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ
Open ayah 23:100شاید کنم کار نیک در آنچہ ترک کردہ بودم آنرا، نے (کار نیک ہرگز نخواہد کرد) چون آن یک سخنی است کہ فقط بزبان می گوید وبس، واز پیش روی آنہا پردۂ باشد (راجع بہ احوال دنیا) تاروزیکہ زندہ کردہ می شوند (یعنی از احوال دنیا ھیچ خبرنشوند)۔
فَإِذَا نُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَلَآ أَنسَابَ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ وَلَا يَتَسَآءَلُونَ
Open ayah 23:101پس چون دمیدہ شود در صور (یعنی زند ہ کردہ شوند) پس اعتباری نباشد نسب ہا را دران روز درمیان مردم ، ونہ ازیک دیگر بپر سند (دربارۂ نسب)
فَمَن ثَقُلَتۡ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ
Open ayah 23:102(بلکہ درآنجا عمل کارآید) پس ہر کس کہ وزنی شود پلّۂ ترازوی او پس این گروہ دارای نجات اند۔
وَمَنۡ خَفَّتۡ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فِي جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ
Open ayah 23:103و ہر کس کہ سبک شود پلّۂ ترازوی او پس ھمین گروہ آنان اند کہ در نقصان وخسارہ انداختند جان خود را، در حالیکہ در دوزخ تا ھمیشہ باشند۔
تَلۡفَحُ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ وَهُمۡ فِيهَا كَٰلِحُونَ
Open ayah 23:104کہ بسوزا ند چہرہ ہای شان را آتش دوزخ ، وآنہادر دوزخ غمگین و روسیاہ باشند۔
أَلَمۡ تَكُنۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَكُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ
Open ayah 23:105(بطور سرزنش برای شان گفتہ شود کہ) آیا نبود آیات من کہ تلاوت کردہ می شد بر شما، پس بودید شما آن آیات را تکذیب کنندہ۔
قَالُواْ رَبَّنَا غَلَبَتۡ عَلَيۡنَا شِقۡوَتُنَا وَكُنَّا قَوۡمٗا ضَآلِّينَ
Open ayah 23:106گویند (کفّار بطور اعتراف ومعذرت) ای پروردگارا ! غالب آمد بر ما دردنیا بد بختی مان، وبودیم ما قوم گمراہ۔
رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا مِنۡهَا فَإِنۡ عُدۡنَا فَإِنَّا ظَٰلِمُونَ
Open ayah 23:107ای پروردگارمان بیرون کن مارا از دوزخ، پس اگرماباز گردیدیم بہ طرف کفر و شرک پس واقع کہ ما ظالم با شیم۔
قَالَ ٱخۡسَـُٔواْ فِيهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ
Open ayah 23:108(خدا در جواب شان) گوید چخ ذلیل شدہ باشید در دوزخ، و بامن سخن مکنید۔
إِنَّهُۥ كَانَ فَرِيقٞ مِّنۡ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Open ayah 23:109چون بود یک گروہِ از بندگانِ من کہ می گفتند ای پروردگار مان ما ایمان آوردیم پس بیامرز مارا، و رحم کن بر ما، و تو بہترین رحم کنندگانی۔
فَٱتَّخَذۡتُمُوهُمۡ سِخۡرِيًّا حَتَّىٰٓ أَنسَوۡكُمۡ ذِكۡرِي وَكُنتُم مِّنۡهُمۡ تَضۡحَكُونَ
Open ayah 23:110پس شما آنھارا محل تمسخر قرار دادید، تا آنکہ شمارا شغل بہ تمسخر آنہا فراموش ساخت از یاد من و بودید کہ بہ سر آنہا می خندید (ازراہ تمسخر)
إِنِّي جَزَيۡتُهُمُ ٱلۡيَوۡمَ بِمَا صَبَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ هُمُ ٱلۡفَآئِزُونَ
Open ayah 23:111البتہ من جزای نیک دادہ ام امروز آنہارا بہ سبب صبر شان (در مقابل ایذای شما) باین طور کہ فقط آنہا دارای نجات اندو بس۔
قَٰلَ كَمۡ لَبِثۡتُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ عَدَدَ سِنِينَ
Open ayah 23:112(اللّٰہ تعالیٰ بپرسد از آنہا) وگوید کہ چقدر وقت بودید در زمین (یعنی دردنیا) بہ حساب سال ہا؟
قَالُواْ لَبِثۡنَا يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖ فَسۡـَٔلِ ٱلۡعَآدِّينَ
Open ayah 23:113(درجواب) گویند مابودیم در(دنیا) یک روز یا کم تر از یک روز، پس بپرس یا اللہ از شمار کنندگان(فرشتہ ھا)
قَٰلَ إِن لَّبِثۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗاۖ لَّوۡ أَنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
Open ayah 23:114خدا گوید: نبودید در زمین (دنیا) مگر مدت اند ک (درمقابل این زندگی آخرت) کاش شما میدانستید (قدرت خدارا در دنیا و از آخرت انکار نہ می کردید)
أَفَحَسِبۡتُمۡ أَنَّمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ عَبَثٗا وَأَنَّكُمۡ إِلَيۡنَا لَا تُرۡجَعُونَ
Open ayah 23:115آیا پس گمان داشتید کہ آفریدیم شما را عبث وبی فائدہ، و اینکہ بہ نزد ما دوبارہ آوردہ نخواھید شد ؟۔
فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡحَقُّۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡكَرِيمِ
Open ayah 23:116پس برتر است خدا یکہ بادشاہ واقعی است (از ہرقسم شریک) نیست ھیچ معبودی بر حق غیر از وکہ او متصرّف ومالک عرش صاحب رتبہ است۔
وَمَن يَدۡعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ لَا بُرۡهَٰنَ لَهُۥ بِهِۦ فَإِنَّمَا حِسَابُهُۥ عِندَ رَبِّهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Open ayah 23:117وہر کس کہ (بخواند درمشکلات خود) ھمرای خدا معبود دیگری را ھیچ دلیل قطعی نباشد او را برآن، پس حساب او فقط در نزد پروردگارش است،واقع کہ نجات نہ می یابند کافران۔
وَقُل رَّبِّ ٱغۡفِرۡ وَٱرۡحَمۡ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Open ayah 23:118و بگو ای پروردگارم بیامرز (مرا) و رحم کن (بر من) و تو بہترین رحم کنندگانی۔