ص
Saad
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
صٓۚ وَٱلۡقُرۡءَانِ ذِي ٱلذِّكۡرِ
Open ayah 38:1مفہوم این حرف صٓ بہ خدا معلوم است ، قسم بہ قرآن دارای نصیحت (کہ این کلام الہٰی است)
بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي عِزَّةٖ وَشِقَاقٖ
Open ayah 38:2(قبول نمودن آن کجا) بلکہ کافر ان در تکبّر خود و مخالفت آن مشغول اند۔
كَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَبۡلِهِم مِّن قَرۡنٖ فَنَادَواْ وَّلَاتَ حِينَ مَنَاصٖ
Open ayah 38:3حالاًکہ چقدر ھلاک نمودیم پیش از آنھا از امت ہای سابق (بہ سبب مخالفت کتاب آسمانی)، پس فریاد نمودند برای نجات و نبود آنھا راوقت و فرصت خلاصی۔
وَعَجِبُوٓاْ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٞ مِّنۡهُمۡۖ وَقَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا سَٰحِرٞ كَذَّابٌ
Open ayah 38:4و (سبب اختلاف کافران این بود کہ) تعجب کردند از ینکہ آمد بآنھا یک ترسانندۂ از قوم خود شان، و گفتند آن کافران کہ این شخص (پیغمبر) مرد جادوگر و بسیار دروغ گوی است۔
أَجَعَلَ ٱلۡأٓلِهَةَ إِلَٰهٗا وَٰحِدًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عُجَابٞ
Open ayah 38:5آیاساختہ است معبودھای متعددرا یک معبود؟ البتہ این یک کار قابل تعجب است
وَٱنطَلَقَ ٱلۡمَلَأُ مِنۡهُمۡ أَنِ ٱمۡشُواْ وَٱصۡبِرُواْ عَلَىٰٓ ءَالِهَتِكُمۡۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٞ يُرَادُ
Open ayah 38:6وروان شدند رؤوسای قریش ازمجلس پیغامبر باین سخن کہ بروید و صبر کنید بر معبودھای خود، چون این سخن توحید یک چیز حقیر است کہ ازماطلب کردہ می شود
مَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِي ٱلۡمِلَّةِ ٱلۡأٓخِرَةِ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا ٱخۡتِلَٰقٌ
Open ayah 38:7نہ شنید ہ ایم این سخن توحید را در آخری دین (دین نصارا) نیست این سخن مگر خود ساختہ۔
أَءُنزِلَ عَلَيۡهِ ٱلذِّكۡرُ مِنۢ بَيۡنِنَاۚ بَلۡ هُمۡ فِي شَكّٖ مِّن ذِكۡرِيۚ بَل لَّمَّا يَذُوقُواْ عَذَابِ
Open ayah 38:8آیا ازبین ما نصیحت نامہ براو نازل کردہ شد؟ (آنھا رسالت ترا قبول نہ می کنند) بلکہ آنھا در شک اندراجع بہ نصیحت نامہ نازل کردۂ من، بلکہ تا ھنوز نہ چشیدہ اند عذاب مرا۔
أَمۡ عِندَهُمۡ خَزَآئِنُ رَحۡمَةِ رَبِّكَ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡوَهَّابِ
Open ayah 38:9آیا نزد آنھا خزانہ ہای رحمت پروردگار ی تست کہ بسیار غالب و بخشندہ است۔
أَمۡ لَهُم مُّلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَاۖ فَلۡيَرۡتَقُواْ فِي ٱلۡأَسۡبَٰبِ
Open ayah 38:10آیادرتصرف آنہا ست بادشاھی آسمان ہا و زمین و آنچہ درمیان ہردو است؟ پس باید بالا شونددر راہ ہای آسمان(وآگاہ شوند ازخزائن الٰہی وازحقائق اشیائ)
جُندٞ مَّا هُنَالِكَ مَهۡزُومٞ مِّنَ ٱلۡأَحۡزَابِ
Open ayah 38:11لشکری باشد در آنجا (مدینہ) شکست دادہ شدہ کہ از احزاب مختلف می باشند۔
كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَفِرۡعَوۡنُ ذُو ٱلۡأَوۡتَادِ
Open ayah 38:12تکذیب نمودند پیغمبران را پیش از مشرکان قوم نوح، و قبیلۂ عاد و فرعون کہ دارای سلطنت محکم بود۔
وَثَمُودُ وَقَوۡمُ لُوطٖ وَأَصۡحَٰبُ لۡـَٔيۡكَةِۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلۡأَحۡزَابُ
Open ayah 38:13و (تکذیب نمودند ) قبیلۂ ثمود و قوم لوط و صاحبان جنگل، ھمین گروہ احزاب مختلف بودند متفق بر علیہ پیغمبران۔
إِن كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ
Open ayah 38:14نبود ہریکی از آنھا مگر تکذیب نمودندپیغامبران را پس لازم شد (بر آنھا) عذاب من۔
وَمَا يَنظُرُ هَٰٓؤُلَآءِ إِلَّا صَيۡحَةٗ وَٰحِدَةٗ مَّا لَهَا مِن فَوَاقٖ
Open ayah 38:15وانتظارنہ می کنند این مشرکان مگر یک آواز سخت را (آواز دمیدن صور را)کہ نباشد آن را(بعدازآمدن وقت آن مہلت تاخیر بقدر وقفۂ دوشیدنِ شیر
وَقَالُواْ رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبۡلَ يَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ
Open ayah 38:16و گفتند کافران ای پروردگارمان زود بدہ بہ مایان پرچۂ (حصۂ) عذاب مان را پیش از روز حساب۔
ٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَا دَاوُۥدَ ذَا ٱلۡأَيۡدِۖ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ
Open ayah 38:17(لذا) تو صبر کن بر آنچہ می گویند، و یاد کن بندۂ مادا ود راکہ دارای قوت بود، چون او بسیار بہ خدا رجوع کنندہ بود۔
إِنَّا سَخَّرۡنَا ٱلۡجِبَالَ مَعَهُۥ يُسَبِّحۡنَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِشۡرَاقِ
Open ayah 38:18البتہ ما مسخر نمودیم بہ او کوہ ہارا کہ ھمرای او تسبیح می گفتند بیگاہ و پگاہ۔
وَٱلطَّيۡرَ مَحۡشُورَةٗۖ كُلّٞ لَّهُۥٓ أَوَّابٞ
Open ayah 38:19و مسخر نمودیم بہ او پرند گان را جمع کرد ہ شدہ، کہ ہر یک بہ طرف اورجوع کنندہ بود۔
وَشَدَدۡنَا مُلۡكَهُۥ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحِكۡمَةَ وَفَصۡلَ ٱلۡخِطَابِ
Open ayah 38:20و محکم نمودیم سلطنتِ اورا، و دادیم اورا علم واقعی، وخطاب وبیانیۂ قضاوت کنندہ۔
۞وَهَلۡ أَتَىٰكَ نَبَؤُاْ ٱلۡخَصۡمِ إِذۡ تَسَوَّرُواْ ٱلۡمِحۡرَابَ
Open ayah 38:21آیا آمدہ بہ تو خبر جماعۂ دعوی گران وقتیکہ پایان شدند از دیوار اطاق نزد داود۔
إِذۡ دَخَلُواْ عَلَىٰ دَاوُۥدَ فَفَزِعَ مِنۡهُمۡۖ قَالُواْ لَا تَخَفۡۖ خَصۡمَانِ بَغَىٰ بَعۡضُنَا عَلَىٰ بَعۡضٖ فَٱحۡكُم بَيۡنَنَا بِٱلۡحَقِّ وَلَا تُشۡطِطۡ وَٱهۡدِنَآ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلصِّرَٰطِ
Open ayah 38:22چون درآمد ند د ر نزد داود پس داود تر سید از آنھا، وآنہا گفتند مترس مادو دعوی گرایم کہ زیادتی کردہ است بعض ما بر بعض دیگر ،پس تو قضاوت کن در بین ما بہ راستی، وجور مکن بر کسی، و دلالت کن مارا بہ سوی راہ راست۔
إِنَّ هَٰذَآ أَخِي لَهُۥ تِسۡعٞ وَتِسۡعُونَ نَعۡجَةٗ وَلِيَ نَعۡجَةٞ وَٰحِدَةٞ فَقَالَ أَكۡفِلۡنِيهَا وَعَزَّنِي فِي ٱلۡخِطَابِ
Open ayah 38:23(دعوی این است کہ)این شخص برادرمن است کہ اورا نود ونہ میش است،ومرا یک میش تنھا ست، پس او گفت کہ مراضامن (ومالک)ھمان یک میش بگر دان،یعنی او را بہ من بدہ و غلبہ کرد مرا درگفتگو
قَالَ لَقَدۡ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعۡجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِۦۖ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلۡخُلَطَآءِ لَيَبۡغِي بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٍ إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَقَلِيلٞ مَّا هُمۡۗ وَظَنَّ دَاوُۥدُ أَنَّمَا فَتَنَّٰهُ فَٱسۡتَغۡفَرَ رَبَّهُۥ وَخَرَّۤ رَاكِعٗاۤ وَأَنَابَ۩
Open ayah 38:24داود (در فیصلہ خود) گفت البتہ برادرت ظلم کردہ است در حق توبہ طلب کردن میش تو، و یکجا کردن آن با میش ہای خود، و چون بسیارا ز شرکاء از حد تجاوز می کند بعض ازآنھا بر بعض دیگر، بہ جز آنانکہ ایمان آوردند و کارہای نیک کردند ، و بسیار کم است ھمچنان مردم، و گمان کرد داود کہ اورا آزمودیم، پس مغفرت خواست از پروردگار خود و افتیدعاجزی کنان، و رجوع نمود بدر بار خدا۔
فَغَفَرۡنَا لَهُۥ ذَٰلِكَۖ وَإِنَّ لَهُۥ عِندَنَا لَزُلۡفَىٰ وَحُسۡنَ مَـَٔابٖ
Open ayah 38:25پس بخشیدیم برای او آن آزمایش را،والبتہ او رانزدما مرتبۂ نزدیک وانجام نیک بود
يَٰدَاوُۥدُ إِنَّا جَعَلۡنَٰكَ خَلِيفَةٗ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱحۡكُم بَيۡنَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ ٱلۡهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَضِلُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدُۢ بِمَا نَسُواْ يَوۡمَ ٱلۡحِسَابِ
Open ayah 38:26(بازگفتیم) ای داود ما ترا خلیفہ ساختہ ایم در زمین، پس فیصلہ کن درمیان مردم مطابق واقعی، و پیروی مکن خواہشات مردم را کہ پس دور سازد ترا پیروی خواہشات آنھا از راہ خدا، چون آنان کہ گمراہ می شوند ازراہ خدا البتہ برای شان عذاب سخت باشد، بہ سبب اینکہ آنہا فراموش کردند روز حساب را۔
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا بَٰطِلٗاۚ ذَٰلِكَ ظَنُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنَ ٱلنَّارِ
Open ayah 38:27و نہ آفریدیم ما آسمان و زمین را، و آنچہ در بین ھر دو است بی فائدہ(کہ حساب گرفتہ نہ شودازمردم ) این گمان کافران است، پس بربادی است کافران را از عذاب دوزخ۔
أَمۡ نَجۡعَلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ كَٱلۡمُفۡسِدِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ نَجۡعَلُ ٱلۡمُتَّقِينَ كَٱلۡفُجَّارِ
Open ayah 38:28آیا قرار مید ھیم ما مؤمنان نیکو کار را مانند فساد گران در زمین؟ (کہ محنت آنھا ضائع گردد؟) و یا قرار مید ھیم پرھیز گاران را مانند بد کاران (کہ عمل شان ضائع شود؟)
كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ مُبَٰرَكٞ لِّيَدَّبَّرُوٓاْ ءَايَٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ
Open ayah 38:29(برای فرق بین متقین و فجار) این قرآن یک کتاب عظیم و بابرکت است کہ ما نازل کردیم اورا تا فکرکنند در آیات او،و تا عبرت گیرند از قصص اوصاحبان عقل
وَوَهَبۡنَا لِدَاوُۥدَ سُلَيۡمَٰنَۚ نِعۡمَ ٱلۡعَبۡدُ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ
Open ayah 38:30و بخشیدیم بہ داود سلیمان راکہ او بندۂ خوب بود ، چون او بسیار رجوع کنندہ بود بد ر بار خدا
إِذۡ عُرِضَ عَلَيۡهِ بِٱلۡعَشِيِّ ٱلصَّٰفِنَٰتُ ٱلۡجِيَادُ
Open ayah 38:31چون پیش کردہ شد بہ نزد سلیمان در وقتِ بیگاہ اسپان دَوَنَد و خوب۔
فَقَالَ إِنِّيٓ أَحۡبَبۡتُ حُبَّ ٱلۡخَيۡرِ عَن ذِكۡرِ رَبِّي حَتَّىٰ تَوَارَتۡ بِٱلۡحِجَابِ
Open ayah 38:32پس سلیمان گفت دوست داشتم اسپان را مانند دوست داشتن مال (حلال) بہ سبب یاد پروردگار خود (بذریعۂ جہاد)، تا آنکہ اسپان ازو غائب شدند در پس پردہ۔
رُدُّوهَا عَلَيَّۖ فَطَفِقَ مَسۡحَۢا بِٱلسُّوقِ وَٱلۡأَعۡنَاقِ
Open ayah 38:33(باز گفت) پس گر دانید اسپان را نزد من ، پس شروع کرد کہ دست می زد ساق ہا وگردن ہای اسپان را۔
وَلَقَدۡ فَتَنَّا سُلَيۡمَٰنَ وَأَلۡقَيۡنَا عَلَىٰ كُرۡسِيِّهِۦ جَسَدٗا ثُمَّ أَنَابَ
Open ayah 38:34و البتہ آزمودیم سلیمان را وانداختیم بر تخت او یک جسد(ناقص)، باز رجوع نمود بہ سوی ربّ خود۔
قَالَ رَبِّ ٱغۡفِرۡ لِي وَهَبۡ لِي مُلۡكٗا لَّا يَنۢبَغِي لِأَحَدٖ مِّنۢ بَعۡدِيٓۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡوَهَّابُ
Open ayah 38:35وگفت ای پروردگارم بیامرز مرا، و ببخش مرا باد شاہی کہ مناسب نباشد کسی دیگر رابعد از من، چون تو بسیار بخشش کنندۂ۔
فَسَخَّرۡنَا لَهُ ٱلرِّيحَ تَجۡرِي بِأَمۡرِهِۦ رُخَآءً حَيۡثُ أَصَابَ
Open ayah 38:36پس (دعای اورا قبول نمودہ) مسخر کردیم برا ی او باد را کہ می و زید بہ حکم او بہ نرمی بہ ھر جانب کہ رسیدن می خواست۔
وَٱلشَّيَٰطِينَ كُلَّ بَنَّآءٖ وَغَوَّاصٖ
Open ayah 38:37و مسخر نمودیم برای او شیطان ہا جنی را یعنی مسخر نمودیم ہر جنّ معمار و ہرجنّ غوطہ خور را(وآب بازرا)۔
وَءَاخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي ٱلۡأَصۡفَادِ
Open ayah 38:38ومسخر نمودیم جنّات دیگر را کہ دست وپای آنھا بستہ بود در زنجیر ہا۔
هَٰذَا عَطَآؤُنَا فَٱمۡنُنۡ أَوۡ أَمۡسِكۡ بِغَيۡرِ حِسَابٖ
Open ayah 38:39وگفتیم (سلیمان راکہ) این بخشش از جانب ما است، پس احسان کن (بہ مردم ) یا نزد خود بگزار، ھیچ حسابی نیست بر تو۔
وَإِنَّ لَهُۥ عِندَنَا لَزُلۡفَىٰ وَحُسۡنَ مَـَٔابٖ
Open ayah 38:40و البتہ سلیمان را نزد ما مرتبۂ نزدیک و انجام نیک بود۔
وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَآ أَيُّوبَ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَسَّنِيَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بِنُصۡبٖ وَعَذَابٍ
Open ayah 38:41و یاد آور شوبندۂ ما ایوب را،چون فریاد کرد پروردگار خود را کہ رسانیدہ است بہ من شیطان تکلیف و بیماری۔
ٱرۡكُضۡ بِرِجۡلِكَۖ هَٰذَا مُغۡتَسَلُۢ بَارِدٞ وَشَرَابٞ
Open ayah 38:42(گفتیم) بزن پای خود را در زمین (کہ چشمہ بیرون شود) و این چشمہ جای غسل و دارای آب سرد و نوشیدنی است۔
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ أَهۡلَهُۥ وَمِثۡلَهُم مَّعَهُمۡ رَحۡمَةٗ مِّنَّا وَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ
Open ayah 38:43ودادیم بہ ایوب اھل خانہ اش رابایک مثل آنہاھمرای آنھا،بہ سبب رحمت از طرف ما وبرای عبرت صاحبان عقل
وَخُذۡ بِيَدِكَ ضِغۡثٗا فَٱضۡرِب بِّهِۦ وَلَا تَحۡنَثۡۗ إِنَّا وَجَدۡنَٰهُ صَابِرٗاۚ نِّعۡمَ ٱلۡعَبۡدُ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٞ
Open ayah 38:44وگفتیم بگیر بدست خود درزۂ غنچہ را، پس بزن بآن زن خود را وخود را حانث مکن ، البتہ یافتیم اورا صبر کنندہ کہ او بندۂ خوب بود؛ چون او بسیار رجوع کنندہ بود (بہ طرف رب خود)
وَٱذۡكُرۡ عِبَٰدَنَآ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ أُوْلِي ٱلۡأَيۡدِي وَٱلۡأَبۡصَٰرِ
Open ayah 38:45ویاد آور شو بندگانِ ما ابراھیم و اسحق و یعقوب ر اکہ صاحبان قوۃ بودند درعبادت، وصاحب آگاھی بودند بہ احکام شرع۔
إِنَّآ أَخۡلَصۡنَٰهُم بِخَالِصَةٖ ذِكۡرَى ٱلدَّارِ
Open ayah 38:46چون ما آنہا رااز گناہ پاک و خالص ساختیم بہ سبب یک صفۃ خالص آنھا کہ آن یاد وفکر آخرت بود۔
وَإِنَّهُمۡ عِندَنَا لَمِنَ ٱلۡمُصۡطَفَيۡنَ ٱلۡأَخۡيَارِ
Open ayah 38:47والبتہ آنھا نزد ما ازبر گزید گان نیک بودند۔
وَٱذۡكُرۡ إِسۡمَٰعِيلَ وَٱلۡيَسَعَ وَذَا ٱلۡكِفۡلِۖ وَكُلّٞ مِّنَ ٱلۡأَخۡيَارِ
Open ayah 38:48و یاد آور شو اسماعیل و یسع و ذالکفل را (کہ) ھمگی این سہ از جملۂ نیکان بودند۔
هَٰذَا ذِكۡرٞۚ وَإِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ لَحُسۡنَ مَـَٔابٖ
Open ayah 38:49این قرآن یک نصیحت است، و البتہ پرھیز گاران (وعمل کنند گان بہ قرآن) رابازگشت وانجام خوب باشد ۔
جَنَّٰتِ عَدۡنٖ مُّفَتَّحَةٗ لَّهُمُ ٱلۡأَبۡوَٰبُ
Open ayah 38:50یعنی باغ ہای دائمی کہ باز کردہ شدہ باشد برای آنھا درواز ہای آن۔
مُتَّكِـِٔينَ فِيهَا يَدۡعُونَ فِيهَا بِفَٰكِهَةٖ كَثِيرَةٖ وَشَرَابٖ
Open ayah 38:51تکیہ کنان باشند در جنت کہ طلب کنند دران میوۂ بسیار و چیز ہای نوشیدنی را۔
۞وَعِندَهُمۡ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرۡفِ أَتۡرَابٌ
Open ayah 38:52ونزد آن ہا زنان باشند کہ کوتاہ کنندہ اند نگاہ خود را از بیگانہ (بہ شوہر ھای خود) و ھم سال باشند باشوھران خود۔
هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِيَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ
Open ayah 38:53این ھمان ثوابی است کہ وعدہ کردہ می شود شما رابرای دادن در روزحساب
إِنَّ هَٰذَا لَرِزۡقُنَا مَا لَهُۥ مِن نَّفَادٍ
Open ayah 38:54(ودرآنجان بطورافتخارگویند) این رزق دائمی ماست کہ نیست اورا زوالی۔
هَٰذَاۚ وَإِنَّ لِلطَّٰغِينَ لَشَرَّ مَـَٔابٖ
Open ayah 38:55این است حال پرھیز گاران، و البتہ سر کشان را باز گشت بسیار بد باشد۔
جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَا فَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ
Open ayah 38:56یعنی دوزخ کہ داخل شوند دران، پس بد جای آرام است دوزخ۔
هَٰذَا فَلۡيَذُوقُوهُ حَمِيمٞ وَغَسَّاقٞ
Open ayah 38:57(این است جای دوزخیان)پس باید بچشند عذاب راکہ آن آب گرم و زرد اب دوزخیان است
وَءَاخَرُ مِن شَكۡلِهِۦٓ أَزۡوَٰجٌ
Open ayah 38:58ومانند این قِسم دیگر است از عذاب کہ انواع مختلف دارد۔
هَٰذَا فَوۡجٞ مُّقۡتَحِمٞ مَّعَكُمۡ لَا مَرۡحَبَۢا بِهِمۡۚ إِنَّهُمۡ صَالُواْ ٱلنَّارِ
Open ayah 38:59مشرکین راخطاب نمودہ شود کہ این اتباع شما یک جماعۂ دیگراند کہ داخل شوندہ اند ھمرای شما در عذاب رؤسا گویند ھیچ کشادگی و خوشی نباشد آنھا را، چون آنھا داخل شوندہ اند دردوزخ۔
قَالُواْ بَلۡ أَنتُمۡ لَا مَرۡحَبَۢا بِكُمۡۖ أَنتُمۡ قَدَّمۡتُمُوهُ لَنَاۖ فَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ
Open ayah 38:60اتباع گویند بلکہ شما را خوشی مباد کہ شما پیش کردید عذاب را بر ما، پس بد جای قرار است دوزخ۔
قَالُواْ رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَٰذَا فَزِدۡهُ عَذَابٗا ضِعۡفٗا فِي ٱلنَّارِ
Open ayah 38:61گویند اتباع ای پروردگار ا ہر کس کہ تقدیم کردہ است بر ما این عذاب را پس زیادہ کن برآن دو چند عذاب را در دوزخ۔
وَقَالُواْ مَا لَنَا لَا نَرَىٰ رِجَالٗا كُنَّا نَعُدُّهُم مِّنَ ٱلۡأَشۡرَارِ
Open ayah 38:62و گویند دوزخیان چیست ما را کہ نہ می بینم مردمان را کہ از جملۂ بد کاران می شمردیم آنھا را۔
أَتَّخَذۡنَٰهُمۡ سِخۡرِيًّا أَمۡ زَاغَتۡ عَنۡهُمُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ
Open ayah 38:63آیا (بہ غلطی) آنھا را مورد تمسخر قراردادہ بودیم ویا کہ دیگر طرف گردیدہ است از آنھا چشم ہای ما۔
إِنَّ ذَٰلِكَ لَحَقّٞ تَخَاصُمُ أَهۡلِ ٱلنَّارِ
Open ayah 38:64البتہ این واقع شدنی است یعنی جنگ دو زخیان (درمیان خود)
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ مُنذِرٞۖ وَمَا مِنۡ إِلَٰهٍ إِلَّا ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ
Open ayah 38:65بگوجز این نیست کہ من ترسانندہ ام(از دوزخ واز شرک)ونیست ھیچ معبود برحق بہ جز خدای یگانہ وبسیار غالب۔
رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّٰرُ
Open ayah 38:66(کہ) آن متصرف آسمان ہا و زمین است، و متصرف آنچہ کہ در بین آسمان وزمین است، واو بسیار غالب وآمرز گار است۔
قُلۡ هُوَ نَبَؤٌاْ عَظِيمٌ
Open ayah 38:67بگو آن خبر توحید یک خبر بزرگ (و دارای اھمیت) است۔
أَنتُمۡ عَنۡهُ مُعۡرِضُونَ
Open ayah 38:68کہ شما ازان اعراض کنان اید۔
مَا كَانَ لِيَ مِنۡ عِلۡمِۭ بِٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰٓ إِذۡ يَخۡتَصِمُونَ
Open ayah 38:69نیست مرا ھیچ علم بہ جماعۂ مجلس بالا(فرشتہ ہا) و قتیکہ بحث می کنند راجع بہ فضیلت آدم یا فضیلت بعض اعمال۔
إِن يُوحَىٰٓ إِلَيَّ إِلَّآ أَنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٞ مُّبِينٌ
Open ayah 38:70(چون) و حی فرستادہ نہ می شود بہ من بہ جز اینکہ من تر سانندۂ آشکارا را ام۔
إِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن طِينٖ
Open ayah 38:71(بذریعہ وحی) یا د آور شو وقتی را کہ گفت پروردگار تو فرشتہ ہا را کہ من آفرینندہ ام یک مخلوق بنام بشر از گِل۔
فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ
Open ayah 38:72پس چون برابر کردم آن را، و دمیدم دران از جان پیدا کردۂ خود، پس بیفتید شمافرشتہ ہا اورا سجدہ کنان۔
فَسَجَدَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ
Open ayah 38:73پس سجدہ کردند آدم را ھمہ فرشتگان یک جا۔
إِلَّآ إِبۡلِيسَ ٱسۡتَكۡبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ
Open ayah 38:74بہ جزشیطان کہ(باوجودومأموربودن) تکبر کرد،وشدازجملۂ کافران
قَالَ يَٰٓإِبۡلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَن تَسۡجُدَ لِمَا خَلَقۡتُ بِيَدَيَّۖ أَسۡتَكۡبَرۡتَ أَمۡ كُنتَ مِنَ ٱلۡعَالِينَ
Open ayah 38:75خدا گفت ای ابلیس چہ چیز مانع شد ترا از سجدہ کردن آنچہ من آفریدم آن رابہ ہردودست خود، آیا تکبر کردی و یا کہ ھستی از جملۂ افراد بلند مرتبہ؟۔
قَالَ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡهُ خَلَقۡتَنِي مِن نَّارٖ وَخَلَقۡتَهُۥ مِن طِينٖ
Open ayah 38:76شیطان گفت من(بلند مرتبہ و) از و بہترم کہ مرا آفریدی از آتش، و اورا آفریدی از گِل۔
قَالَ فَٱخۡرُجۡ مِنۡهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٞ
Open ayah 38:77خدا گفت(وقتیکہ چنین باشد پس) بیرون شو از آنجا چون تو مردود ہستی۔
وَإِنَّ عَلَيۡكَ لَعۡنَتِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلدِّينِ
Open ayah 38:78والبتہ ترا دوری است از رحمت من تا روز جزا و سزا۔
قَالَ رَبِّ فَأَنظِرۡنِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ
Open ayah 38:79شیطان گفت ای رب من پس مر اازمرگ مہلت دہ تا روزیکہ مردم از قبرہا برانگیختہ می شوند۔
قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلۡمُنظَرِينَ
Open ayah 38:80خدا گفت پس تو از جملہ مہلت دادہ شد گانی۔
إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡوَقۡتِ ٱلۡمَعۡلُومِ
Open ayah 38:81تا روز وقت معین (قیامت)
قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ
Open ayah 38:82شیطان گفت پس بہ عزت تو قسم کہ البتہ گمراہ کنم ھمہ اولاد آدم را
إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ
Open ayah 38:83مگرازجملۂ آنھا بندگان خالص کردۂ ترا برای عبادت خود ۔
قَالَ فَٱلۡحَقُّ وَٱلۡحَقَّ أَقُولُ
Open ayah 38:84خدا گفت پس حق ھمین است (کہ ذکر می شود) و من حق را می گویم۔
لَأَمۡلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنۡهُمۡ أَجۡمَعِينَ
Open ayah 38:85کہ البتہ پر کنم دوزخ را از تو و از کسانی کہ ترا متابعت کنند از آنھا ھمہ را یکجا
قُلۡ مَآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٖ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُتَكَلِّفِينَ
Open ayah 38:86بگو نہ من می خواھم از شما بر تبلیغ قرآن ھیچ اجرتی، و نہ من از تکلّف کنند گانم ( کہ از خود کلام بسازم)
إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 38:87نیست آن قرآن مگر نصیحت برای تمام جہان۔
وَلَتَعۡلَمُنَّ نَبَأَهُۥ بَعۡدَ حِينِۭ
Open ayah 38:88و البتہ خواھید دانست خبر راستی وحق بودن قرآن را بعد از یک مدتی۔