القصص
Al-Qasas
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
طسٓمٓ
Open ayah 28:1مطلب این حروف بہ خدا معلوم است۔
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ
Open ayah 28:2این آیات آیت ہای کتاب بیان گرحق و باطل (وبیان گرحوائج شرعی بشری) است
نَتۡلُواْ عَلَيۡكَ مِن نَّبَإِ مُوسَىٰ وَفِرۡعَوۡنَ بِٱلۡحَقِّ لِقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 28:3تلاوت می کنیم بر تو درین کتاب بر خی از خبر موسی و فرعون را مطابق واقعی، برای (عبرت) قوم کہ ایمان می آرند۔
إِنَّ فِرۡعَوۡنَ عَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَجَعَلَ أَهۡلَهَا شِيَعٗا يَسۡتَضۡعِفُ طَآئِفَةٗ مِّنۡهُمۡ يُذَبِّحُ أَبۡنَآءَهُمۡ وَيَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ
Open ayah 28:4چون فرعون (دعوای بالا دستی ( وتکبّر ) کرد در زمین ، و ساخت اھل آن را (اھل مصر را) گروہ ھای مختلف کہ کمزور قرار می داد یک گروہِ از آنہا راو می کشت مردان آنہا را و زندہ می گذاشت زنان آنہا را، واقع کہ او بود از جملۂ مفسدان وجنایت کاران۔
وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَنَجۡعَلَهُمۡ أَئِمَّةٗ وَنَجۡعَلَهُمُ ٱلۡوَٰرِثِينَ
Open ayah 28:5وما می خواستیم کہ احسان کنیم بر آنان کہ کمزور قرار دادہ شدہ بودند در زمین(مصر)، و بگردانیم آنہارا پیشوا، و بسازیم آنہا را وارث سلطنت وحکومت ۔
وَنُمَكِّنَ لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَنُرِيَ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَجُنُودَهُمَا مِنۡهُم مَّا كَانُواْ يَحۡذَرُونَ
Open ayah 28:6وقدرت دھیم برای آنہا در زمین، وبنمایم بہ فرعون وھامان و لشکر ہا ی ھر دوازجانب بنی اسرائیل ھمان خطری راکہ ازان می ترسیدند، (یعنی از بین رفتن سلطنت فرعون)
وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَرۡضِعِيهِۖ فَإِذَا خِفۡتِ عَلَيۡهِ فَأَلۡقِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحۡزَنِيٓۖ إِنَّا رَآدُّوهُ إِلَيۡكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
Open ayah 28:7والہام کردیم بہ مادر موسی کہ (فی الحال) شیر بدہ موسی را ،بعداً چون ترسیدی دربارۂ آن، پس او را (در صندوق انداختہ) در دریا بینداز، ومترس وغمگین مشو: چون ما پس گردانندہ ایم اورا بہ تو، ومنتخب کنندہ ایم اورا از جملۂ پیغمبران۔
فَٱلۡتَقَطَهُۥٓ ءَالُ فِرۡعَوۡنَ لِيَكُونَ لَهُمۡ عَدُوّٗا وَحَزَنًاۗ إِنَّ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَجُنُودَهُمَا كَانُواْ خَٰطِـِٔينَ
Open ayah 28:8(بعد ازانداختن در دریا) برداشت موسی را از آب اھل خانۂ فرعون، تا در نتیجہ شود برای آنھا دشمن و گردد سبب غم واندوہِ آنہا، چون فرعون و ھامان و لشکر ہای ھردو خطا کار ومجرم بودند۔
وَقَالَتِ ٱمۡرَأَتُ فِرۡعَوۡنَ قُرَّتُ عَيۡنٖ لِّي وَلَكَۖ لَا تَقۡتُلُوهُ عَسَىٰٓ أَن يَنفَعَنَآ أَوۡ نَتَّخِذَهُۥ وَلَدٗا وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 28:9وگفت زن فرعون (شوھر خود را کہ این پسر) سبب خنکی چشمِ من وتست(پس) قتل مکنید او را، امید ست کہ فائدہ رساند بہ ماوتو، یا بگر دانیم اورا پسر خواندۂ خود، در حالیکہ مردم خبر نشوند۔
وَأَصۡبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَىٰ فَٰرِغًاۖ إِن كَادَتۡ لَتُبۡدِي بِهِۦ لَوۡلَآ أَن رَّبَطۡنَا عَلَىٰ قَلۡبِهَا لِتَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
Open ayah 28:10و (ازطرف دیگر) گردید (بعد ازان الہام) دل مادر موسی فارغ از غم او ، واقع کہ قریب بود کہ ظاھر کند وجود اورا مادرش اگر محکم نہ می کردیم دل اورا (پس دل او را محکم کردیم) تا شود از جملۂ یقین کنندگان بوعدۂ خدا۔
وَقَالَتۡ لِأُخۡتِهِۦ قُصِّيهِۖ فَبَصُرَتۡ بِهِۦ عَن جُنُبٖ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
Open ayah 28:11وگفت مادر موسیٰ خواھر موسی را کہ برو در پی موسیٰ جستجو نمودہ، پس خواھرش دید موسی را از دور (ازیک گوشہ) و آنہا خبر نہ می شدند۔
۞وَحَرَّمۡنَا عَلَيۡهِ ٱلۡمَرَاضِعَ مِن قَبۡلُ فَقَالَتۡ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰٓ أَهۡلِ بَيۡتٖ يَكۡفُلُونَهُۥ لَكُمۡ وَهُمۡ لَهُۥ نَٰصِحُونَ
Open ayah 28:12وطبعاً ممنوع قرار دادیم بر موسی شیر دیگر زنان شیر دھ را از پیش (یعنی تکویناً حکم کردیم کہ او شیر کسی را نہ خورد) پس گفت خواھر موسی: آیا راہ نما ئی کنم شما را بریک خاندان کہ ضامن شوند پرورش آن طفل را بخاطر شما، و آنہا برای او خیر خواہ باشند؟
فَرَدَدۡنَٰهُ إِلَىٰٓ أُمِّهِۦ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَ وَلِتَعۡلَمَ أَنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 28:13پس باز گردانیدیم موسیٰ را بہ مادرش تا چشمش خنک شود(یعنی خورسند شود،) و غمگین نہ شود، و تابداند کہ وعدۂ خدا راست است، ولیکن بسیار از مردمان نہ میدانند۔
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَٱسۡتَوَىٰٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Open ayah 28:14وچون رسید موسی بہ عمر جوانی و محکم شد جسم او دادیم او را نبوت و علم، و ھمچنین ثواب (ومرتبہ) میدھیم نیکو کاران را۔
وَدَخَلَ ٱلۡمَدِينَةَ عَلَىٰ حِينِ غَفۡلَةٖ مِّنۡ أَهۡلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيۡنِ يَقۡتَتِلَانِ هَٰذَا مِن شِيعَتِهِۦ وَهَٰذَا مِنۡ عَدُوِّهِۦۖ فَٱسۡتَغَٰثَهُ ٱلَّذِي مِن شِيعَتِهِۦ عَلَى ٱلَّذِي مِنۡ عَدُوِّهِۦ فَوَكَزَهُۥ مُوسَىٰ فَقَضَىٰ عَلَيۡهِۖ قَالَ هَٰذَا مِنۡ عَمَلِ ٱلشَّيۡطَٰنِۖ إِنَّهُۥ عَدُوّٞ مُّضِلّٞ مُّبِينٞ
Open ayah 28:15و درآمد موسیٰ در شہر در وقتیکہ مردم آن غافل بودند (از آمدنِ موسی) پس یافت دران شہر دو نفر را کہ می جنگند، این یکی از گروہ موسی بود، و این دیگری از گروہ دشمن او، پس کمک خواست از موسیٰ آنکہ از گروہ خود او بود، بر علیہ کسی کہ از گروہ دشمن او بود، پس یک مشت زد موسی او را پس کار او را تمام کرد، موسی گفت : این از وسوسۂ شیطان بود، چونکہ شیطان دشمن گمراہ کنندہ وآشکارای انسان است۔
قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
Open ayah 28:16موسیٰ گفت ای پروردگارم البتہ من بجان خود ظلم کردم، لذا بیا مرز مرا، پس آمرزید خدا اورا، چونکہ خدا بسیار آمرزندہ و مہربان است(درحق توبہ کنند گان)۔
قَالَ رَبِّ بِمَآ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ فَلَنۡ أَكُونَ ظَهِيرٗا لِّلۡمُجۡرِمِينَ
Open ayah 28:17(موسیٰ بطور تشکّر) گفت ای پروردگارم بہ سبب نعمتِ کہ بہ من بخشیدۂ پس ہر گزنہ شوم مدد گار جنایت کاران۔
فَأَصۡبَحَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ خَآئِفٗا يَتَرَقَّبُ فَإِذَا ٱلَّذِي ٱسۡتَنصَرَهُۥ بِٱلۡأَمۡسِ يَسۡتَصۡرِخُهُۥۚ قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰٓ إِنَّكَ لَغَوِيّٞ مُّبِينٞ
Open ayah 28:18بعدا صبح دیگر می گردید موسیٰ در شہر ترسان وانتظار می کرد کہ(مردم چہ می گویند) پس ناگہان ھمان شخصی کہ دیروز از موسی مدد خواستہ بود اورا فریاد می کرد، موسی اورا گفت واقع تو گمراہِ آشکارا ہستی۔
فَلَمَّآ أَنۡ أَرَادَ أَن يَبۡطِشَ بِٱلَّذِي هُوَ عَدُوّٞ لَّهُمَا قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ أَتُرِيدُ أَن تَقۡتُلَنِي كَمَا قَتَلۡتَ نَفۡسَۢا بِٱلۡأَمۡسِۖ إِن تُرِيدُ إِلَّآ أَن تَكُونَ جَبَّارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا تُرِيدُ أَن تَكُونَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِينَ
Open ayah 28:19پس چون خواست موسی کہ سزادھد آن را کہ دشمن موسیٰ و دشمن مدد طلب کنندہ بود، مددخواہ گفت ای موسی آیا می خواہی کہ مرا نیز قتل کنی؟ قسمیکہ کشتی یک شخص را دیروز؟ تو نہ می خواہی مگر اینکہ باشی بہ شکل یک جابر بزرگ در زمین (مصر) و، تونہ می خواہی کہ باشی از جملۂ صلح کنان۔
وَجَآءَ رَجُلٞ مِّنۡ أَقۡصَا ٱلۡمَدِينَةِ يَسۡعَىٰ قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ ٱلۡمَلَأَ يَأۡتَمِرُونَ بِكَ لِيَقۡتُلُوكَ فَٱخۡرُجۡ إِنِّي لَكَ مِنَ ٱلنَّٰصِحِينَ
Open ayah 28:20(ودرھمین اثنا) آمدیک مردی از آخری شہر دویدہ، وگفت ای موسی چونکہ زعمای دولت مشورہ دارند دربارۂ تو، تاتورا قتل کنند، پس بیرون شو از شہر، چون من از خیر خواہان تو ام۔
فَخَرَجَ مِنۡهَا خَآئِفٗا يَتَرَقَّبُۖ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 28:21پس موسی بیرون شد از شہر ترسیدہ و انتظار کنان عکس العمل مردم را و(دردعای خود می گفت) ای پروردگارم مرا خلاص کن از شرّقوم ظالم۔
وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلۡقَآءَ مَدۡيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّيٓ أَن يَهۡدِيَنِي سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ
Open ayah 28:22و چون متوجہ شد موسی بطرف مدین گفت امید ست کہ پروردگارم بنماید بہ من راہ راست (راہ نجات)
وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدۡيَنَ وَجَدَ عَلَيۡهِ أُمَّةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ يَسۡقُونَ وَوَجَدَ مِن دُونِهِمُ ٱمۡرَأَتَيۡنِ تَذُودَانِۖ قَالَ مَا خَطۡبُكُمَاۖ قَالَتَا لَا نَسۡقِي حَتَّىٰ يُصۡدِرَ ٱلرِّعَآءُۖ وَأَبُونَا شَيۡخٞ كَبِيرٞ
Open ayah 28:23ووقتیکہ رسید موسٰی در نزدیک آب مدین یافت در نزدیک آب یک جماعۂ از مردم را کہ حیوانات خود را آب مید ادند، ود ید غیراز آنہا دوزن را کہ حیوانات خود رااز آب منع می کنند، موسی گفت چیست مشکل شما کہ آب نمید ھید حیوانات خودرا؟ گفتند آب نمید ھیم تا آنکہ پس گردانند چوپانان جانوران خود را، وپدرما موی سفید کلان سال است (لھذا مامجبورشدیم بہ آمدن)۔
فَسَقَىٰ لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّىٰٓ إِلَى ٱلظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَآ أَنزَلۡتَ إِلَيَّ مِنۡ خَيۡرٖ فَقِيرٞ
Open ayah 28:24پس آب داد موسی جانوران رابخاطر آن دوزن، و بازگشت موسیٰ بطرف سایۂ درخت، وگفت (دردعای خود) ای پروردگارم البتہ من محتاج ام بآن نعمتی کہ بہ من فرود آری (ازغیب)
فَجَآءَتۡهُ إِحۡدَىٰهُمَا تَمۡشِي عَلَى ٱسۡتِحۡيَآءٖ قَالَتۡ إِنَّ أَبِي يَدۡعُوكَ لِيَجۡزِيَكَ أَجۡرَ مَا سَقَيۡتَ لَنَاۚ فَلَمَّا جَآءَهُۥ وَقَصَّ عَلَيۡهِ ٱلۡقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفۡۖ نَجَوۡتَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 28:25پس آمدیکی ازان دوزن نزد موسی در حالیکہ می رفت حیارادرنظرگرفتہ، و گفت پدرم شما را می خواہد تا دھد برایت مزدآب دادن حیوانات را، پس چون موسی آمد نزد شیخ و بیان کرد بہ اوقصۂ خودرا شیخ گفت نترس کہ خلاص شدی از شرّ قوم ظالم۔
قَالَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا يَٰٓأَبَتِ ٱسۡتَـٔۡجِرۡهُۖ إِنَّ خَيۡرَ مَنِ ٱسۡتَـٔۡجَرۡتَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡأَمِينُ
Open ayah 28:26گفت یکی ازان دوزن (بطور مشورہ) ای پدر بزرگوار این شخص رامزدور بگیر، چون بہترین مزدوری کہ تومی خواھی (باید) توانا و امین باشد۔
قَالَ إِنِّيٓ أُرِيدُ أَنۡ أُنكِحَكَ إِحۡدَى ٱبۡنَتَيَّ هَٰتَيۡنِ عَلَىٰٓ أَن تَأۡجُرَنِي ثَمَٰنِيَ حِجَجٖۖ فَإِنۡ أَتۡمَمۡتَ عَشۡرٗا فَمِنۡ عِندِكَۖ وَمَآ أُرِيدُ أَنۡ أَشُقَّ عَلَيۡكَۚ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Open ayah 28:27شیخ (موسی را) گفت من می خواھم کہ نکاح کنم با تو یکی از ین دو دختر خود ر ا بہ شرطیکہ اجرت(تنخواہ) گرفتہ مزدوری مراکنی تا ہشت سال، پس اگر مکمل کردی دہ سال را (آن ازاحسان تو است)، و من نہ می خواھم کہ(بہ تو سختی کنم)و ترا درمشقت اندازم، و خواہی یافت مرا (اگر خدا خواستہ باشد) از جملۂ نیکان۔
قَالَ ذَٰلِكَ بَيۡنِي وَبَيۡنَكَۖ أَيَّمَا ٱلۡأَجَلَيۡنِ قَضَيۡتُ فَلَا عُدۡوَٰنَ عَلَيَّۖ وَٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٞ
Open ayah 28:28موسیٰ گفت: این معاملہ در بین من و تو باشد، و ہر یکی ازین دو مدت را کہ تمام کنم پس زیادتی نبا شد بر من، و خدا بر آنچہ ما وشما می گویم وکیل و گواہ است۔
۞فَلَمَّا قَضَىٰ مُوسَى ٱلۡأَجَلَ وَسَارَ بِأَهۡلِهِۦٓ ءَانَسَ مِن جَانِبِ ٱلطُّورِ نَارٗاۖ قَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِخَبَرٍ أَوۡ جَذۡوَةٖ مِّنَ ٱلنَّارِ لَعَلَّكُمۡ تَصۡطَلُونَ
Open ayah 28:29پس چون موسی مکمل کرد مدت مقرر را و سفر کرد شب ھمرای اھل خانۂ خود، دید از جانب کوہ طور آتشی را، وگفت اھل خود را کہ شما این جا باشید ، چون من آتشی دیدہ ام، شاید بیارم بہ شما ازان خبری (از آباد ی و راہ ) یا بیارم قطعۂ آتش تا گرم شوید۔
فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ مِن شَٰطِيِٕ ٱلۡوَادِ ٱلۡأَيۡمَنِ فِي ٱلۡبُقۡعَةِ ٱلۡمُبَٰرَكَةِ مِنَ ٱلشَّجَرَةِ أَن يَٰمُوسَىٰٓ إِنِّيٓ أَنَا ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 28:30پس وقتی کہ آمد موسی نزدیک آتش صدا کردہ شد اورا از کنارۂ راستِ و ادی طور دریک میدان بابرکت از میان درختِ (منوّر بانوار الہیٰ) کہ ای موسی البتہ من اللّٰہ ام مالک ومتصرف ھمہ کائنات۔
وَأَنۡ أَلۡقِ عَصَاكَۚ فَلَمَّا رَءَاهَا تَهۡتَزُّ كَأَنَّهَا جَآنّٞ وَلَّىٰ مُدۡبِرٗا وَلَمۡ يُعَقِّبۡۚ يَٰمُوسَىٰٓ أَقۡبِلۡ وَلَا تَخَفۡۖ إِنَّكَ مِنَ ٱلۡأٓمِنِينَ
Open ayah 28:31و اینکہ در زمین بینداز عصای خود را(بعد ازانداختن) چون دید موسیٰ عصاراکہ حرکت می کند گویا ما راست، موسیٰ پس گشت پشت گردانیدہ، و نظر نہ کرد بہ عقب خود، (گفتیم) ای موسی پیش بیاو نترس، چون تو از جملۂ امن یابند گان ھستی۔
ٱسۡلُكۡ يَدَكَ فِي جَيۡبِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٖ وَٱضۡمُمۡ إِلَيۡكَ جَنَاحَكَ مِنَ ٱلرَّهۡبِۖ فَذَٰنِكَ بُرۡهَٰنَانِ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦٓۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ
Open ayah 28:32در آردست خود را در گریبان خود کہ بیرون شود دستت درخشان از غیر ھیچ عیبی، و بہ جسم خود بچسپان با زوی خود را بہ سبب دورکردن خوف، یعنی پروا مکن، پس این دو(عصاوید بیضائ) دلیل اند از طرف پروردگار تو بہ سوی فرعون وزعمای قوم او، چون آنہا بودندقوم نا فرمان وبدکار۔
قَالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلۡتُ مِنۡهُمۡ نَفۡسٗا فَأَخَافُ أَن يَقۡتُلُونِ
Open ayah 28:33موسی گفت ای پروردگارم چون کہ من قبلاً کشتہ ام از آنہا یک شخص راپس من می ترسم کہ مرا می کشند ۔
وَأَخِي هَٰرُونُ هُوَ أَفۡصَحُ مِنِّي لِسَانٗا فَأَرۡسِلۡهُ مَعِيَ رِدۡءٗا يُصَدِّقُنِيٓۖ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ
Open ayah 28:34و برادرم ھارون او فصیح تر است از من از نگاہ زبان، پس بفرست اورا ھمرای من مدد گار کہ سبب تصدیق من گردد، چون من می ترسم کہ تکذیب می کنند مرا۔
قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجۡعَلُ لَكُمَا سُلۡطَٰنٗا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيۡكُمَا بِـَٔايَٰتِنَآۚ أَنتُمَا وَمَنِ ٱتَّبَعَكُمَا ٱلۡغَٰلِبُونَ
Open ayah 28:35خدا گفت محکم کنیم بازوی ترابذریعۂ برادرت،وبدھیم ھر دوی شمارا غلبہ، پس رسیدن نہ تو انند بہ شما (لذا) بر وید ھمرای آیات ما (چون) شما و تابعداران تان غالب خواھید شد۔
فَلَمَّا جَآءَهُم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا بَيِّنَٰتٖ قَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّفۡتَرٗى وَمَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِيٓ ءَابَآئِنَا ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 28:36پس وقتی کہ آمد موسی نزد آنہا ھمرای معجز ہای آشکارای ما، گفتند(فرعون وقوم اوکہ) نیست این (معجزہ) مگر جادوی خود ساختہ، و نہ شنیدہ ایم این را در عہد پدران پیشین مان۔
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبِّيٓ أَعۡلَمُ بِمَن جَآءَ بِٱلۡهُدَىٰ مِنۡ عِندِهِۦ وَمَن تَكُونُ لَهُۥ عَٰقِبَةُ ٱلدَّارِۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Open ayah 28:37و موسی گفت پروردگارم زیادہ عالم است بآن کس کہ آوردہ است ھدایت را از نزد او، و بآنکہ اورا خواہد بود انجام نیک در روز آخرت، چون ظالمان کامیاب نہ می شوند۔
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ مَا عَلِمۡتُ لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرِي فَأَوۡقِدۡ لِي يَٰهَٰمَٰنُ عَلَى ٱلطِّينِ فَٱجۡعَل لِّي صَرۡحٗا لَّعَلِّيٓ أَطَّلِعُ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُۥ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ
Open ayah 28:38و گفت فرعون ای معززین قوم نداستہ ام برای شما ھیچ معبودی ، بہ جز خودم وباز گفت ای ھامان پس داشت راگرم کن برای من، یعنی خشت پختہ تیارکن وباز بساز برای من قصری یامنارۂ تا بالا شوم بہ سوی معبود موسی، و من گمان می کنم اورا از جملۂ دروغ گویان۔
وَٱسۡتَكۡبَرَ هُوَ وَجُنُودُهُۥ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ إِلَيۡنَا لَا يُرۡجَعُونَ
Open ayah 28:39وتکبرنمود فرعون ولشکر اودر زمین بہ نا حق، وگمان کر دند کہ آنہا بدربار ما باز گردا نیدہ نہ می شوند ۔
فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 28:40پس گرفتیم اورا با لشکر ہایش پس انداختیم ھمہ را در دریا ، پس توجہ کن (ای مخاطب) کہ چطور شد انجام ظالمان۔
وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَئِمَّةٗ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا يُنصَرُونَ
Open ayah 28:41وگردانیدیم فرعون ولشکراو را پیشوایان ضلالت کہ دعوت میدادند مردم را بہ طرف دوزخ، و در روز قیامت ھیچ مدد کردہ نہ شوند۔
وَأَتۡبَعۡنَٰهُمۡ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا لَعۡنَةٗۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ هُم مِّنَ ٱلۡمَقۡبُوحِينَ
Open ayah 28:42وفرستادیم ازعقب آنھا درین دنیا لعنت، ودرروز قیامت نیز از جملۂ (ملعونین و) قبیح شمردہ شدگان باشند۔
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ مِنۢ بَعۡدِ مَآ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ ٱلۡأُولَىٰ بَصَآئِرَ لِلنَّاسِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
Open ayah 28:43و البتہ دادیم موسی را کتاب بعد ازینکہ ھلاک نمودیم مردمان قرن ہای پیشین را در حالیکہ آن کتاب دارای دلائل بصیرت وبینائی بود برای مردم، و دارای ھدایت ورحمت بود تا امتِ اویاد آور شوند و عبرت گیرند۔
وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلۡغَرۡبِيِّ إِذۡ قَضَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَى ٱلۡأَمۡرَ وَمَا كُنتَ مِنَ ٱلشَّٰهِدِينَ
Open ayah 28:44ونبودی تو(ای محمد) در جانب غربی کوہ طور وقتیکہ فرستادیم بہ سوی موسی وحی را، و نبودی تو از جملۂ حاضرین دران وقت
وَلَٰكِنَّآ أَنشَأۡنَا قُرُونٗا فَتَطَاوَلَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡعُمُرُۚ وَمَا كُنتَ ثَاوِيٗا فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ تَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَا وَلَٰكِنَّا كُنَّا مُرۡسِلِينَ
Open ayah 28:45و لیکن آفریدیم بعد از موسی قرن ہای دیگر، پس درا ز شد بہ آنہا مدت (آمدن پیغامبرجدید لذا غافل شدند) و نبودی تومقیم در اھل مدین کہ تلاوت می کردی بر آنھا آیات مارا، و لیکن ماارسال کنندہ بودیم ترا۔
وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلطُّورِ إِذۡ نَادَيۡنَا وَلَٰكِن رَّحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوۡمٗا مَّآ أَتَىٰهُم مِّن نَّذِيرٖ مِّن قَبۡلِكَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
Open ayah 28:46و نبودی تو در جانب کوہ طور وقتیکہ صدا کردیم موسی را، ولیکن(این علم توبہ سبب) یک رحمت بزرگ است ازطرف پروردگارتو، تابتر سانی یک قومی راکہ نیامدہ است بآنہا ھیچ ترسانندۂ پیش از تو، تا یاد آور شوند دلائل پروردگارخود را۔
وَلَوۡلَآ أَن تُصِيبَهُم مُّصِيبَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ فَيَقُولُواْ رَبَّنَا لَوۡلَآ أَرۡسَلۡتَ إِلَيۡنَا رَسُولٗا فَنَتَّبِعَ ءَايَٰتِكَ وَنَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
Open ayah 28:47و اگر نہ می بود رسیدن مصیبت بآنہا بعلۃ آن گناھی کہ آنہا بدست خود کردہ اند ونہ می بود این گفتن آنہا کہ ای پروردگار مان چرا نفرستادی بہ سوی ما پیغمبری تا متابعت می کردیم آیات ترا، و می شدیم از جملۂ مؤمنان (ترا نہ می فرستادیم برای ترسانیدن آنہا)
فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ مِنۡ عِندِنَا قَالُواْ لَوۡلَآ أُوتِيَ مِثۡلَ مَآ أُوتِيَ مُوسَىٰٓۚ أَوَلَمۡ يَكۡفُرُواْ بِمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ مِن قَبۡلُۖ قَالُواْ سِحۡرَانِ تَظَٰهَرَا وَقَالُوٓاْ إِنَّا بِكُلّٖ كَٰفِرُونَ
Open ayah 28:48پس چون آمد بآنہا دین واقعی و راست از نزد ما گفتندچرا دادہ نہ شد بہ محمد مانند آن معجزاتِ کہ دادہ شدہ بود بہ موسی ؟ آیا کفرنہ کردند ( یہودی ھا) بآنچہ دادہ شدہ بود بہ موسی از پیش ؟ گفتند مشرکان کہ این ھردو(تورات وقرآن ) دوجادوی اند کہ یک دیگر را تأییدکردہ اند وگفتند البتہ مایان انکار کنندہ ایم از ہر یکی ازین دو
قُلۡ فَأۡتُواْ بِكِتَٰبٖ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ هُوَ أَهۡدَىٰ مِنۡهُمَآ أَتَّبِعۡهُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
Open ayah 28:49بگو(اگر شمااین دو کتاب را قبول نہ دارید) پس بیار ید برای من یک کتابی نازل شدہ از نزد خدا کہ او زیادہ دارای ھدایت باشد ازین دو، من (ضرور) آنرا پیروی می کنم اگر ھستیدشما راست گویان
فَإِن لَّمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَكَ فَٱعۡلَمۡ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهۡوَآءَهُمۡۚ وَمَنۡ أَضَلُّ مِمَّنِ ٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ بِغَيۡرِ هُدٗى مِّنَ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
Open ayah 28:50پس اگر قبول نہ کردند دعوت ترا پس بدان کہ آنہا پیروی می کنند خواہشات خود را، و کیست زیادہ گمراہ ازانکہ متابعت کند خواہش خود را اعراض نمودہ از ھدایت خدای متعال، چون خدا براہ راست نہ می برد مردمان ظالم را۔
۞وَلَقَدۡ وَصَّلۡنَا لَهُمُ ٱلۡقَوۡلَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
Open ayah 28:51والبتہ(بذریعۂ تورات وقرآن) ما پی در پی رسانیدیم بآنہا سخن ھدایت را تا عبرت گیرند۔
ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِهِۦ هُم بِهِۦ يُؤۡمِنُونَ
Open ayah 28:52(بلی) آنان را کہ دادہ ایم کتاب پیش از قرآن (بعض) آنہا بہ قران ایمان می آرند۔
وَإِذَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِهِۦٓ إِنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّنَآ إِنَّا كُنَّا مِن قَبۡلِهِۦ مُسۡلِمِينَ
Open ayah 28:53و ہر گاہ تلاوت کردہ شود قرآن بہ نزد شان می گویند ایمان آوردہ ایم بآن، چون آن راست است از طرف پروردگار مان، البتہ ما بودیم پیش از نزول آن منقاد وفرمان بردارخدا (یعنی مسلمان) ۔
أُوْلَٰٓئِكَ يُؤۡتَوۡنَ أَجۡرَهُم مَّرَّتَيۡنِ بِمَا صَبَرُواْ وَيَدۡرَءُونَ بِٱلۡحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ
Open ayah 28:54ھمین جماعۂ (اھل کتاب) دادہ شود ثواب شان را دو مرتبہ بہ سبب صبر شان و بہ سبب اینکہ دفع می کنند بذریعۂ نیکی بدی را و از انچہ بآنہا روزی دادہ ایم(درراہ خدا) خرچ می کنند۔
وَإِذَا سَمِعُواْ ٱللَّغۡوَ أَعۡرَضُواْ عَنۡهُ وَقَالُواْ لَنَآ أَعۡمَٰلُنَا وَلَكُمۡ أَعۡمَٰلُكُمۡ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡ لَا نَبۡتَغِي ٱلۡجَٰهِلِينَ
Open ayah 28:55و(نیز) چون بشنوند آنہا سخن بیہودہ را اعراض می کنند ازان، ومی گویند صاحبان لغوراکہ بفائدۂ ماست اعمالِ ما وبفائدۂ شما است اعمال شما، سلام علیکم (خدا حافظ) ما نہ می خواھیم صحبت جاھلان را۔
إِنَّكَ لَا تَهۡدِي مَنۡ أَحۡبَبۡتَ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ
Open ayah 28:56البتہ توبراہ راست بردن نہ می توانی کسی راکہ دوست داری، ولیکن خدا می بردبراہ راست کسی راکہ خواہد، واوخوب دانا است بکسان کہ قبول کنندۂ ھدایت اند۔
وَقَالُوٓاْ إِن نَّتَّبِعِ ٱلۡهُدَىٰ مَعَكَ نُتَخَطَّفۡ مِنۡ أَرۡضِنَآۚ أَوَلَمۡ نُمَكِّن لَّهُمۡ حَرَمًا ءَامِنٗا يُجۡبَىٰٓ إِلَيۡهِ ثَمَرَٰتُ كُلِّ شَيۡءٖ رِّزۡقٗا مِّن لَّدُنَّا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 28:57وگفتند مشرکان کہ اگرما قبول کنیم ھدایت را ھمرای تو، ربودہ می شویم از سر زمین خود، (لیکن این بہانۂ آنہاغلط است) آیا جای ندادہ ایم آنہا را در حرم دارای امنیت کہ آوردہ می شود بآن حرم ازہرقسم میوہ ہا بطورروزی ازنزدما، و لیکن زیادہ تر آنہا (قدر این را) نمیدانند۔
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةِۭ بَطِرَتۡ مَعِيشَتَهَاۖ فَتِلۡكَ مَسَٰكِنُهُمۡ لَمۡ تُسۡكَن مِّنۢ بَعۡدِهِمۡ إِلَّا قَلِيلٗاۖ وَكُنَّا نَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثِينَ
Open ayah 28:58وچقدرھلاک کردیم ازقریہ ہای کہ تکبّر نمودہ بودندبہ سبب فراخی وسائل معاش شان، پس ھمان(ویرانہ ہا) خانہ ہای بودباش آنہا است کہ (تاحال) سکونت کردہ نشدہ است دران بعد ازھلاک آنہا مگر بسیارکم، وھستیم ما وارث آنہا (یعنی از ترس ماکسی آنہا راتصرف کردن نہ می تواند)
وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهۡلِكَ ٱلۡقُرَىٰ حَتَّىٰ يَبۡعَثَ فِيٓ أُمِّهَا رَسُولٗا يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهۡلِكِي ٱلۡقُرَىٰٓ إِلَّا وَأَهۡلُهَا ظَٰلِمُونَ
Open ayah 28:59و نیست ربّ تو ھلاک کنندۂ سکّان قریہ ہا را تا آنکہ بفرستد دراصل و مرکز آن قریہ ہا پیغمبری را کہ بخواند بر آنہا آیات ما را، و نیستیم ما ھلاک کنندہ (وویران کنندہ) قریہ ہارادر ھیچ حالتی مگر اینکہ اھل آن ظالم باشند۔
وَمَآ أُوتِيتُم مِّن شَيۡءٖ فَمَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَزِينَتُهَاۚ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Open ayah 28:60(ساز و سامان دنیا شما را غافل نساز د زیرا) و آنچہ داد شدہ اید از چیز(ھای دنیا)، پس آن وسیلۂ بہرہ مندی زندگی دنیا و سبب زینت آن است، و آنچہ نزد خدا است بہتر ودائمی است، آیا پس شماعقل ندارید؟
أَفَمَن وَعَدۡنَٰهُ وَعۡدًا حَسَنٗا فَهُوَ لَٰقِيهِ كَمَن مَّتَّعۡنَٰهُ مَتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا ثُمَّ هُوَ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ مِنَ ٱلۡمُحۡضَرِينَ
Open ayah 28:61آیا پس کسیکہ وعدہ کردہ ایم اورا وعدۂ نیک، پس او یا بندہ است موعود خود را ، مانند کسی است کہ فائدہ رسانیدہ ایم بہ او برای بہرہ مند ساختن در زندگی دنیا، باز او در روز قیامت از جملۂ حاضر کرد ہ شدہ گان باشد در عذاب۔
وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ
Open ayah 28:62و یاد آور شو روزی را کہ طلب کند خدا مشرکان را برای حاضر شد ن بدربارخود، پس خدا گوید کجا اندآن شریکان من کہ شما گمان می کردید؟
قَالَ ٱلَّذِينَ حَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ رَبَّنَا هَٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَغۡوَيۡنَآ أَغۡوَيۡنَٰهُمۡ كَمَا غَوَيۡنَاۖ تَبَرَّأۡنَآ إِلَيۡكَۖ مَا كَانُوٓاْ إِيَّانَا يَعۡبُدُونَ
Open ayah 28:63گویند آن مشرکانِ کہ لازم شدہ است برعلیہ آنہاسخن عذاب (یعنی زعمای مشرکین) ای پروردگا مان این ہا آنان اند کہ ماگمراہ کردیم آنھارا، ما گمراہ ساختیم آنہا را قسم کہ ما خودگمراہ شدیم (یعنی عیب ازمابود ازشریک ہانبود، شریک ھای مقررکردہ گویند ما از آنہا بیزاری می خواھیم پناہ بردہ بسوی تو، چونکہ آنھا مارا عبادت نہ می کردند۔
وَقِيلَ ٱدۡعُواْ شُرَكَآءَكُمۡ فَدَعَوۡهُمۡ فَلَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُمۡ وَرَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۚ لَوۡ أَنَّهُمۡ كَانُواْ يَهۡتَدُونَ
Open ayah 28:64و گفتہ شود (مشرکان را کہ) طلب کنید (برای نجات) شریکان مقرر کردۂ خود را، پس مشرکین فریادکنند آن شریک ہا ی خودرا ، وآنہا قبول نکنند فریاد عابدین خود را (بلکہ) و بینند عذاب را در حالیکہ تمنّا کنند کہ کاش دارای ھدایت می بودند
وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ مَاذَآ أَجَبۡتُمُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
Open ayah 28:65و یاد آورشو روزی را کہ اللّٰہ تعالیٰ صدا کند کفار را، پس بگوید کہ شما دردنیا چہ جواب دادید پیغمبران (مرا)؟
فَعَمِيَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلۡأَنۢبَآءُ يَوۡمَئِذٖ فَهُمۡ لَا يَتَسَآءَلُونَ
Open ayah 28:66پس مخفی شود دران روز بر آنہا سخن ہای مناسب جواب، پس آنہا (از خوف خدا) ازیک دیگر ھم سوال کردن نتوانند۔
فَأَمَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَعَسَىٰٓ أَن يَكُونَ مِنَ ٱلۡمُفۡلِحِينَ
Open ayah 28:67پس ہر کس کہ توبہ کرد، و ایمان آورد، و کرد کار نیک، پس امید است کہ باشد اواز جملۂ رستگاران۔
وَرَبُّكَ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُ وَيَخۡتَارُۗ مَا كَانَ لَهُمُ ٱلۡخِيَرَةُۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
Open ayah 28:68و پروردگار تو ایجاد می کند چیزی را کہ بخواھد و خیر دانستہ ترجیح دھد، و مخلوق را اختیاری نیست، پاکی است خدا را و او بالا تر است از آنچہ با او شریک می سازند۔
وَرَبُّكَ يَعۡلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمۡ وَمَا يُعۡلِنُونَ
Open ayah 28:69و فقط پروردگار تو میداند آنچہ راکہ می پوشانند در سینہ ہای خود، و آنچہ را کہ اظہار می کنند۔
وَهُوَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلۡأُولَىٰ وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
Open ayah 28:70و ھمان ست خدا کہ نیست ھیچ معبودی بر حق بہ جزا و،و فقط او راست تمام خوبی ہا ھم در دنیا و ھم در آخرت، و فقط اوراست اختیار حکم وفرمان روائی، و بدر بار او پس گردانیدہ شوید۔
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلَّيۡلَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِضِيَآءٍۚ أَفَلَا تَسۡمَعُونَ
Open ayah 28:71بگو آیا دیدہ ایدکہ اگر جاری دار د خدا بر شما شب را ھمیشہ تا روز قیامت (پس) کیست آن معبود غیر از خدا کہ بیارد بہ شما روشنی روزرا؟ آیا پس(ھم چنین آیات را) نہ می شنوید (قبول نہ می کنید)
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلنَّهَارَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِلَيۡلٖ تَسۡكُنُونَ فِيهِۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ
Open ayah 28:72بگو آیا دیدہ اید کہ اگر جاری دارد خدا بر شما روز را ھمیشہ تا روز قیامت (پس) کیست آن معبود غیر از خدا کہ بیارد بہ شما شب را کہ آرام کنید دران؟ آیا پس نہ می بینیداین دلائل حسّی را؟
وَمِن رَّحۡمَتِهِۦ جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
Open ayah 28:73و از مہربان خدا است کہ آفرید برای شماشب وروزرا، تا آرام گیریددر شب، وطلب کنیدازفضل خدادرروز، وتا شکرخدارابجاآرید درین دووقت۔
وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ
Open ayah 28:74و یاد آور شو روزی را کہ صدا کند خدا مشرکین را، پس گوید کجا اند شریک ہای من کہ شما گمان می کردید شراکت آنہا را؟ (پس جواب دادن نتوانند)۔
وَنَزَعۡنَا مِن كُلِّ أُمَّةٖ شَهِيدٗا فَقُلۡنَا هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡ فَعَلِمُوٓاْ أَنَّ ٱلۡحَقَّ لِلَّهِ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
Open ayah 28:75و بیرون کنیم از ہر امتی یک گواہ (رسول آن امت را) پس بگویم کفار را کہ بیارید دلیل خود را؟ پس بدانند کہ معبودیت واقعی خدا راست وبس ،و غائب شود از آنہاآن شریک ہای کہ بہ خدا افترا می کردند۔
۞إِنَّ قَٰرُونَ كَانَ مِن قَوۡمِ مُوسَىٰ فَبَغَىٰ عَلَيۡهِمۡۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُۥ لَتَنُوٓأُ بِٱلۡعُصۡبَةِ أُوْلِي ٱلۡقُوَّةِ إِذۡ قَالَ لَهُۥ قَوۡمُهُۥ لَا تَفۡرَحۡۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡفَرِحِينَ
Open ayah 28:76البتہ قارون بوداز قوم موسی، پس از حد تجاوز کرد بر علیہ قوم خود، و دادہ بودیم اورا از خزانہ ہا آن قدرزیادکہ (صرف) کلید ہای آن ثقیل و وزنی بود بریک جماعۂ طاقتور، چون گفت اورا قوم او کہ ۱- از خوشی مغرور مشو،زیرا خدا دوست ندارد ازخوشی مغرور شوندہ گان را
وَٱبۡتَغِ فِيمَآ ءَاتَىٰكَ ٱللَّهُ ٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَۖ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ ٱلدُّنۡيَاۖ وَأَحۡسِن كَمَآ أَحۡسَنَ ٱللَّهُ إِلَيۡكَۖ وَلَا تَبۡغِ ٱلۡفَسَادَ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُفۡسِدِينَ
Open ayah 28:77۲-و طلب کن در آنچہ خداترا دادہ است خانۂ آخرت را،۳-و فراموش مکن حصۂ نیکی خود را از دنیا،۴-و خوبی کن بامخلوق طوریکہ خدا با تو خوبی کردہ است،۵-و تلاش مکن فساد را در زمین ، چون خدا دوست ندارد مفسدین را۔
قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمٍ عِندِيٓۚ أَوَلَمۡ يَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَهۡلَكَ مِن قَبۡلِهِۦ مِنَ ٱلۡقُرُونِ مَنۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُ قُوَّةٗ وَأَكۡثَرُ جَمۡعٗاۚ وَلَا يُسۡـَٔلُ عَن ذُنُوبِهِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ
Open ayah 28:78قارون گفت(برمن احسان کسی نیست) جز این نیست کہ دادہ شدہ مرا مال وخزانہ بعلّت دانشمندی خود من، آیا قارون چنین گفت و ندانست کہ البتہ خدا ھلاک کرد پیش ازوکردہ از قرن ہای گذشتہ کسان را کہ ازو زیادہ طاقتور بودند از لحاظ توانائی، و زیادہ بود ند از لحاظ افراد، و پر سیدہ نہ شود (در دنیا) مجرمان را از گناہای شان (بلکہ ناگہان برآنہا عذاب آید)
فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦ فِي زِينَتِهِۦۖ قَالَ ٱلَّذِينَ يُرِيدُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا يَٰلَيۡتَ لَنَا مِثۡلَ مَآ أُوتِيَ قَٰرُونُ إِنَّهُۥ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٖ
Open ayah 28:79پس برآمد (یک روز) قارون درمجلس قوم خود با سا مان وآرایش خود، (اورا دیدہ) گفتند آنانکہ می خواستند زندگی دنیارا ای کاش مارا ھم می بود آنچہ قارون رادادہ شدہ؟ چون وی دارای سہم بزرگ است (ازنعمت ھای دنیا)
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَيۡلَكُمۡ ثَوَابُ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّمَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗاۚ وَلَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلصَّٰبِرُونَ
Open ayah 28:80و گفتند آنانکہ دا دہ شدہ بودبہ آنھا علم شریعت(وعلم بہ فنای دنیا) ھلاکت باد بر شما ثواب وعدہ کردۂ خدا بہتر است کسی را کہ ایمان آور دہ است، و کار نیک کردہ است، و دادہ نہ می شود آن خصلت (ایمان وعمل نیک ) مگر صابران را۔
فَخَسَفۡنَا بِهِۦ وَبِدَارِهِ ٱلۡأَرۡضَ فَمَا كَانَ لَهُۥ مِن فِئَةٖ يَنصُرُونَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُنتَصِرِينَ
Open ayah 28:81پس فرو بردیم قارون و قصر ش را در زمین، پس نبود برای اوھیچ جماعۂ کہ اورا مدد می کردند ازعذاب خدا، و نہ بود خودِ او از جملۂ انتقام گیرندگان۔
وَأَصۡبَحَ ٱلَّذِينَ تَمَنَّوۡاْ مَكَانَهُۥ بِٱلۡأَمۡسِ يَقُولُونَ وَيۡكَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ وَيَقۡدِرُۖ لَوۡلَآ أَن مَّنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا لَخَسَفَ بِنَاۖ وَيۡكَأَنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Open ayah 28:82و صبح کردند آنان کہ آرزو می کردند مرتبۂ اورا دیروز کہ می گفتند تعجب است ازینکہ خدا می کشاید روزی را برای کسیکہ خواہد از بندگان خود، و تنگ می کند آنرا (برای کسیکہ خواھد) اگر نہ می بود احسان خدا بر مایان البتہ فرومی برد مارانیز در زمین، واقع این تعجب است کہ کامیاب نہ می شوند کافران۔
تِلۡكَ ٱلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ نَجۡعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوّٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فَسَادٗاۚ وَٱلۡعَٰقِبَةُ لِلۡمُتَّقِينَ
Open ayah 28:83ھمان خانۂ آخرت (کہ جنت است) مخصوص می کنیم آن را برای آنانکہ نہ می خواھند درزمین تکبر را، و نہ فساد را، و انجام نیک پرھیز گاران را است۔
مَن جَآءَ بِٱلۡحَسَنَةِ فَلَهُۥ خَيۡرٞ مِّنۡهَاۖ وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَلَا يُجۡزَى ٱلَّذِينَ عَمِلُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ إِلَّا مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Open ayah 28:84ہر کس کہ بہ عمل آرد نیکی را، پس باشد او را ثواب بہتر ازان، و ہر کس کہ بہ عمل آرد بدی را پس سزا دادہ نہ می شود بدکاران را مگر بہ عوض ھمان عمل بدی کہ آنرا می کردند۔
إِنَّ ٱلَّذِي فَرَضَ عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٖۚ قُل رَّبِّيٓ أَعۡلَمُ مَن جَآءَ بِٱلۡهُدَىٰ وَمَنۡ هُوَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
Open ayah 28:85البتہ آن خدا یکہ لازم کردہ است بر تو تبلیغ قرآن را باز گردانندہ است ترا بجای بازگشت(ھمہ مردم یعنی مکہ)و راجع بہ انجام آرندۂ قرآن اگر از تو پرسیدہ شود بگوپروردگارمن خوب عالم است بآن شخص کہ قرآن وھدایت راآوردہ است، و بآن شخص کہ درگمراہی صریح است
وَمَا كُنتَ تَرۡجُوٓاْ أَن يُلۡقَىٰٓ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبُ إِلَّا رَحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَۖ فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرٗا لِّلۡكَٰفِرِينَ
Open ayah 28:86و توامید نداشتی کہ بر تو نازل کردہ شود کتاب (و لیکن) نزول آن برتو بہ سبب رحمت پروردگار تو است، پس ھر گز مشو مددگار کافران۔
وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بَعۡدَ إِذۡ أُنزِلَتۡ إِلَيۡكَۖ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Open ayah 28:87والبتہ مانع نشوند کفار تر ا از رسانیدن آیات خدا، بعد ازینکہ نازل کردہ شد آن آیات بہ سوی تو، و جاری دارد عوت را بطرف پروردگار خود، و ہرگز مشو از جملۂ مشرکان۔
وَلَا تَدۡعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۘ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ كُلُّ شَيۡءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجۡهَهُۥۚ لَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
Open ayah 28:88و مخوان توای انسان با خدا معبود دیگر (چون) نیست ھیچ معبود بر حق بہ جز او، و ہر چیز ھلاک شدنی است بہ جز سلطنت پروردگاری، و خاص اور است فرمانروای، و فقط بہ سوی او باز گردانیدہ شوید۔