الفرقان
Al-Furqaan
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
تَبَارَكَ ٱلَّذِي نَزَّلَ ٱلۡفُرۡقَانَ عَلَىٰ عَبۡدِهِۦ لِيَكُونَ لِلۡعَٰلَمِينَ نَذِيرًا
Open ayah 25:1بسیار بابرکت است خدایکہ نازل کردہ است کتاب فرق کنندۂ حق و باطل (قرآن را) بر بندۂ کامل خود، تا شود ترسانندہ (ونصیحت کنندۂ)تمام عالم۔
ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَمۡ يَتَّخِذۡ وَلَدٗا وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٞ فِي ٱلۡمُلۡكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيۡءٖ فَقَدَّرَهُۥ تَقۡدِيرٗا
Open ayah 25:2(یعنی بابرکت است) خدایکہ او راست بادشاھی آسمان ہا وزمین، ونہ گرفتہ است برای خود فرزندی، و نہ او را ھیچ شریکی است دربادشاھی کائنات، واو آفریدہ است ہر چیز را، پس مقرر نمودہ است برای بقای ہر چیز یک اندازۂ معین۔
وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗ لَّا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ وَلَا يَمۡلِكُونَ لِأَنفُسِهِمۡ ضَرّٗا وَلَا نَفۡعٗا وَلَا يَمۡلِكُونَ مَوۡتٗا وَلَا حَيَوٰةٗ وَلَا نُشُورٗا
Open ayah 25:3(مگر مشرکان) مقرر نمودند غیر از خدا چندین معبود ہای کہ آن ہاآفریدن نہ می توانند چیزی را، حالاکہ خود شان آفریدہ می شوند، و نہ آنہا قدرت دارند دفع نمودنِ ضرری را ازخود، ونہ رسانیدن فائدۂ را بخود، ونہ قدرت دارند بہ موت کسی ونہ بر زندہ کردنِ کسی، و نہ قدرت دارند بر زندہ کردنِ واعادۂ مخلوق بار دوم۔
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّآ إِفۡكٌ ٱفۡتَرَىٰهُ وَأَعَانَهُۥ عَلَيۡهِ قَوۡمٌ ءَاخَرُونَۖ فَقَدۡ جَآءُو ظُلۡمٗا وَزُورٗا
Open ayah 25:4وگفتند کافران:کہ نیست این قرآن مگر دروغیکہ اختراع کردہ است آن را محمد و کمک کردہ است بااو درین کار یک قوم دیگر (غلام ہای عجمی) پس (حقیقت چنین نیست بلکہ) ارتکاب نمودند آن مشرکان ظلم و دروغ را
وَقَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٱكۡتَتَبَهَا فَهِيَ تُمۡلَىٰ عَلَيۡهِ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلٗا
Open ayah 25:5وگاہ گفتند این قرآن از جملۂ افسانہ ہای مردم پیشین است کہ می نویسد محمد آن را بہ مشقت پس آن افسانہ ہا املاکردہ می شوند(نوسانیدہ می شوند)براوصبح وشام
قُلۡ أَنزَلَهُ ٱلَّذِي يَعۡلَمُ ٱلسِّرَّ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
Open ayah 25:6در جواب بگو(نہ افترا است ونہ افسانہ بلکہ) نازل کردہ است قرآن را خدائی کہ میداند چیز ہای پوشیدۂ راکہ در آسمان ہا ودرزمین است، (وآن افسانہ ہا کلام جاہلان است) یقینًا خدا بسیار آمرز گار و مہربان است(کہ باوجود این کلمۂ کفر کافران رارزق میدھد، واگر تو بہ کنندتوبۂ آنھاراقبول می کند)
وَقَالُواْ مَالِ هَٰذَا ٱلرَّسُولِ يَأۡكُلُ ٱلطَّعَامَ وَيَمۡشِي فِي ٱلۡأَسۡوَاقِ لَوۡلَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مَلَكٞ فَيَكُونَ مَعَهُۥ نَذِيرًا
Open ayah 25:7و (راجع بہ پیغامبر) گفتند چہ شدہ است این پیغامبر را کہ طعام می خورد و در بازار ہامی رود(می گردد)؟ و چرا فرود آوردہ نہ شد بہ نزد او (برای تصدیق) فرشتۂ؟ تا می بود ھمرای او ترسانندہ)؟
أَوۡ يُلۡقَىٰٓ إِلَيۡهِ كَنزٌ أَوۡ تَكُونُ لَهُۥ جَنَّةٞ يَأۡكُلُ مِنۡهَاۚ وَقَالَ ٱلظَّٰلِمُونَ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلٗا مَّسۡحُورًا
Open ayah 25:8یا چرا انداختہ نہ می شود (از آسمان )بہ سوی او خزانۂ ؟ یاچرانہ می باشد اورا باغی کہ بخورد از میوۂ آن، و(نیز) گفتند آن ظالمان (مسلمانان را) کہ متابعت نہ می کنید شما مگر یک مرد جادو کردہ شدہ را۔
ٱنظُرۡ كَيۡفَ ضَرَبُواْ لَكَ ٱلۡأَمۡثَٰلَ فَضَلُّواْ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ سَبِيلٗا
Open ayah 25:9متوّجہ شو کہ چگونہ بیان کرد ند د ر حق تو مثل ہاواعتراض ھارا؟ پس گمراہ شدند، لھذا قدرت راہ یا بی ندارند۔
تَبَارَكَ ٱلَّذِيٓ إِن شَآءَ جَعَلَ لَكَ خَيۡرٗا مِّن ذَٰلِكَ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ وَيَجۡعَل لَّكَ قُصُورَۢا
Open ayah 25:10بسیار بابرکت است خدا یکہ اگر خواھد ایجاد می کند برای تو بہتر از مطلوب آنہا یعنی باغ ہایکہ جاری می باشد در زیر درختان آن نہر ہا، ومی سازد برای تودرجنت قصر ہا۔
بَلۡ كَذَّبُواْ بِٱلسَّاعَةِۖ وَأَعۡتَدۡنَا لِمَن كَذَّبَ بِٱلسَّاعَةِ سَعِيرًا
Open ayah 25:11(آنہاتنھا پیغمبر را تکذیب نہ کردہ اند)بلکہ دروغ شمردند قیامت را نیز، وما آمادہ نمودیم برای کسیکہ دروغ پندارد قیامت را آتش گرم۔
إِذَا رَأَتۡهُم مِّن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ سَمِعُواْ لَهَا تَغَيُّظٗا وَزَفِيرٗا
Open ayah 25:12(حالت شان دروقت دیدن دوزخ این باشد کہ) و چون ببیند دوزخ آنہا را از دور بشنوند از دوزخ آواز غضب و غرّیدن را۔
وَإِذَآ أُلۡقُواْ مِنۡهَا مَكَانٗا ضَيِّقٗا مُّقَرَّنِينَ دَعَوۡاْ هُنَالِكَ ثُبُورٗا
Open ayah 25:13وچون پرتافتہ شوند در یک جای تنگ دوزخ بایک دیگردرزنجیر ھابستہ نمودہ فریادکننددرآنجا موت را(تا نجات یا بند)
لَّا تَدۡعُواْ ٱلۡيَوۡمَ ثُبُورٗا وَٰحِدٗا وَٱدۡعُواْ ثُبُورٗا كَثِيرٗا
Open ayah 25:14گفتہ شود برای شان کہ امروز یک ھلاکت را فریاد نکنید، بلکہ فریاد کنید (طلب کنید) ھلاکت ہای بسیار را(باز ھم برای تان فائدہ نداردچون اینجا موت نیست)۔
قُلۡ أَذَٰلِكَ خَيۡرٌ أَمۡ جَنَّةُ ٱلۡخُلۡدِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۚ كَانَتۡ لَهُمۡ جَزَآءٗ وَمَصِيرٗا
Open ayah 25:15بگو آیا ھمین عذاب بہتر است یا جنت دائمی کہ وعدہ کردہ شدہ پر ھیز گاران را،؟ کہ باشد آن جنت برای آنہا جزای ایمان شان، وجای بازگشت شان۔
لَّهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَ خَٰلِدِينَۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ وَعۡدٗا مَّسۡـُٔولٗا
Open ayah 25:16ھست برای پرھیز گاران درآنجاہرچہ کہ خواھند،با اینکہ درآنجا تا ھمیشہ باشند، و ہست ایفای آن وعدہ برذمۂ پروردگار توکہ برای ایفای آن وعدہ ازو سوال کردہ می شود ۔
وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ وَمَا يَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَيَقُولُ ءَأَنتُمۡ أَضۡلَلۡتُمۡ عِبَادِي هَٰٓؤُلَآءِ أَمۡ هُمۡ ضَلُّواْ ٱلسَّبِيلَ
Open ayah 25:17ویاد آور شو روزی را کہ جمع کند خدا مشرکان را با آن چیز ہا یکہ پرستش می کردند غیر از خدا، پس خدا (معبود ان باطل را خطاب نمودہ گوید) آیا شما گمراہ ساختید بندگان مرا کہ این ہا اند؟ ویاکہ خود آنہا گم کردند راہ حق را؟۔
قَالُواْ سُبۡحَٰنَكَ مَا كَانَ يَنۢبَغِي لَنَآ أَن نَّتَّخِذَ مِن دُونِكَ مِنۡ أَوۡلِيَآءَ وَلَٰكِن مَّتَّعۡتَهُمۡ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ نَسُواْ ٱلذِّكۡرَ وَكَانُواْ قَوۡمَۢا بُورٗا
Open ayah 25:18(معبودھا در جواب) گویند پاکی است ترا (ای خدا)مناسب نہ بود ما را کہ مقرر نما یم خود را غیر از تو کارسازان و معبودان، لیکن تو مستفید ساختی آنھارا تا آنکہ فراموش کردند نصیحت راوشدند قوم مستحق ھلاکت ۔
فَقَدۡ كَذَّبُوكُم بِمَا تَقُولُونَ فَمَا تَسۡتَطِيعُونَ صَرۡفٗا وَلَا نَصۡرٗاۚ وَمَن يَظۡلِم مِّنكُمۡ نُذِقۡهُ عَذَابٗا كَبِيرٗا
Open ayah 25:19پس(گفتہ شود مشرکان را) البتہ تکذیب نمودند این معبود ہا شمارا بہ سبب جواب دروغ تان کہ (این ہا مارا گمراہ نمودند) پس شما قدرت ندارید دور کردن عذاب را از خود، ونہ قدرت داریدبہ کمک یک دیگر، وہر کس کہ ظلم کردہ است(باخدا شریک آوردہ است) از شما بچشانیم اورا عذاب بزرگ (سخت) ۔
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ إِلَّآ إِنَّهُمۡ لَيَأۡكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَيَمۡشُونَ فِي ٱلۡأَسۡوَاقِۗ وَجَعَلۡنَا بَعۡضَكُمۡ لِبَعۡضٖ فِتۡنَةً أَتَصۡبِرُونَۗ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيرٗا
Open ayah 25:20و نہ فرستادیم پیش از تو از پیغامبران مگر اینکہ آنہا ضرور طعام می خوردند، و می رفتند در باز ارھا، وگردانیدہ ایم بعض از شما را سبب آزمایش بعض دیگر(مشرکین را برای آزمایش مسلمانان ومسلمانان رابرای آزمایش مشرکین) آیا(شمامسلمانان) صبر کردن می توانید؟ و ہست پروردگار تو بسیار بینا (و دارای بصیرت)ببندگان خود
۞وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ نَرَىٰ رَبَّنَاۗ لَقَدِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۡ وَعَتَوۡ عُتُوّٗا كَبِيرٗا
Open ayah 25:21وگفتند آنانکہ امید نہ می کنند ملاقات ما را (یعنی از قیامت منکراند) چرا فرو د آوردہ نہ شد بر مایان فرشتہ ہا؟ یا چرانہ می بینیم پرور دگار خود را،یقیناً آنھاخود را بسیار کلان شمر دند در دل خود ہا، و سرکشی نمود نداز حد زیادہ (کہ سخن باخدا و با ملائکہ کار پیغمبران است)
يَوۡمَ يَرَوۡنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ لَا بُشۡرَىٰ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُجۡرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجۡرٗا مَّحۡجُورٗا
Open ayah 25:22(دیگر اینکہ) در روزیکہ بینند فرشتہ ہا را ھیچ خوشی ومژدۂ نخواہد بود دران روز برای جنایت کاران (بلکہ) و گویند فرشتہ ھاکہ کاملاً ممنوع قراردادہ شدہ استفادہ ازما(کہ دیدن ما بہ شمافائدہ ندارد)
وَقَدِمۡنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُواْ مِنۡ عَمَلٖ فَجَعَلۡنَٰهُ هَبَآءٗ مَّنثُورًا
Open ayah 25:23ومتوجّہ شویم دران روز بہ سوی آنچہ کہ کفّار کردہ بودند از اعمال نیک، پس گردانیم آن را مانند غبار پراگندہ۔
أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِ يَوۡمَئِذٍ خَيۡرٞ مُّسۡتَقَرّٗا وَأَحۡسَنُ مَقِيلٗا
Open ayah 25:24جنتی ہادران روز ازہمہ بہترباشنداز لحاظ جای قرار گاہ، وازلحاظ جای استراحت
وَيَوۡمَ تَشَقَّقُ ٱلسَّمَآءُ بِٱلۡغَمَٰمِ وَنُزِّلَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ تَنزِيلًا
Open ayah 25:25و یاد آور شو روزی را کہ شق شود آسمان ھمرای ابر سفید،و فرود آوردہ شوند فرشتہ ہا آھستہ آھستہ۔
ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡحَقُّ لِلرَّحۡمَٰنِۚ وَكَانَ يَوۡمًا عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ عَسِيرٗا
Open ayah 25:26سلطنت و بادشاھی حقیقی دران روز خدای بسیار بخشندہ را باشد وبس، وباشد آن روز بر کافران بسیار روز سخت۔
وَيَوۡمَ يَعَضُّ ٱلظَّالِمُ عَلَىٰ يَدَيۡهِ يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي ٱتَّخَذۡتُ مَعَ ٱلرَّسُولِ سَبِيلٗا
Open ayah 25:27و یا د آور شو روزی را کہ بگزد ظالم دست ہای خودرا و بگوید کاش من می گرفتم ھمرای پیغامبر راھی(یعنی راہ ایمان را)
يَٰوَيۡلَتَىٰ لَيۡتَنِي لَمۡ أَتَّخِذۡ فُلَانًا خَلِيلٗا
Open ayah 25:28ای بربادی من کاش نہ می گرفتم فلان شخص(گمراہ) رادوست خود۔
لَّقَدۡ أَضَلَّنِي عَنِ ٱلذِّكۡرِ بَعۡدَ إِذۡ جَآءَنِيۗ وَكَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لِلۡإِنسَٰنِ خَذُولٗا
Open ayah 25:29قسم است کہ آن دوست گمراہ کرد مرااز کتاب خد ا بعد ازینکہ آمدبہ من (واقع کہ) ہست شیطان در وقت مشکل انسان را تنہا گذارندہ بی یار و مددگار۔
وَقَالَ ٱلرَّسُولُ يَٰرَبِّ إِنَّ قَوۡمِي ٱتَّخَذُواْ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ مَهۡجُورٗا
Open ayah 25:30ودر روز قیامت عرض کرد پیغمبر بدربار پروردگار خودکہ ای پروردگارم البتہ قوم من گردانیدہ اند این قرآن فرود آوردۂ ترا متروک کہ(بآن ایمان نیاوردند ونہ آن عمل کردند)
وَكَذَٰلِكَ جَعَلۡنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوّٗا مِّنَ ٱلۡمُجۡرِمِينَۗ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ هَادِيٗا وَنَصِيرٗا
Open ayah 25:31و ھمچنان آفریدہ ایم برای ہر پیغمبر دشمنی از جنایت کاران (کہ ازدعوت بہ طرف کتاب خدا مانع می شدند) وکافی است پروردگار تو بہ لحاظ ھدایت کردن ومدد کردن یعنی اللہ ھدایت کنندہ و مدد کنندہ است۔
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ عَلَيۡهِ ٱلۡقُرۡءَانُ جُمۡلَةٗ وَٰحِدَةٗۚ كَذَٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِۦ فُؤَادَكَۖ وَرَتَّلۡنَٰهُ تَرۡتِيلٗا
Open ayah 25:32و گفتند کافران (در بہانۂ خود) چرا نازل کردہ نہ شد قرآن برمحمد (علیہ الصّلوۃ والسّلام) ھمہ یک جا ؟ (ھم چنین است نزول قرآن کہ آن را تدریجاً نازل کردیم) تا محکم کنیم بذریعۂ آن قلب ترا،(وحکم کردیم ترابخواندن آن )کندہ کندہ (وآہستہ آہستہ)
وَلَا يَأۡتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَأَحۡسَنَ تَفۡسِيرًا
Open ayah 25:33و نہ می آرند کافران نزد تو ھیچ حالتی (وہیچ اعتراض وسوالی را) مگر ما می آریم برای تو (میدانانیم بہ تو) دلیل واقعی و بہترین تفسیر و توضیح آن را۔
ٱلَّذِينَ يُحۡشَرُونَ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ إِلَىٰ جَهَنَّمَ أُوْلَٰٓئِكَ شَرّٞ مَّكَانٗا وَأَضَلُّ سَبِيلٗا
Open ayah 25:34آنانکہ حشر کردہ شوند روان شدہ بر چہرہ ہای خود بہ سوی دوزخ ھمین گروہ بدتر اند از لحاظ جای بود وباش، و گمراہ تراند از لحاظ راہِ حق۔
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَجَعَلۡنَا مَعَهُۥٓ أَخَاهُ هَٰرُونَ وَزِيرٗا
Open ayah 25:35(صرف تو مکلّف نہ شدۂ بہ رسالت بلکہ) و البتہ دادیم بہ موسی کتاب(تورات را) و مقرر نمودیم ھمرای او برادرش ھارون را وزیر و ھمکار۔
فَقُلۡنَا ٱذۡهَبَآ إِلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا فَدَمَّرۡنَٰهُمۡ تَدۡمِيرٗا
Open ayah 25:36پس گفتیم بروید شما ہردو بہ طرف آن قوم کہ دروغ شمردند آیا ت مارا (چون آن ہردورا تکذیب نمودند) پس ھلاک ساختیم آنھا را کاملاً۔
وَقَوۡمَ نُوحٖ لَّمَّا كَذَّبُواْ ٱلرُّسُلَ أَغۡرَقۡنَٰهُمۡ وَجَعَلۡنَٰهُمۡ لِلنَّاسِ ءَايَةٗۖ وَأَعۡتَدۡنَا لِلظَّٰلِمِينَ عَذَابًا أَلِيمٗا
Open ayah 25:37و قوم نوح را غرق نمودیم وقتی کہ دروغ شمردند پیغمبران را، وگردانیدیم آنہا را علامت(عبرت) برای دیگر مردم، و تیار کردہ ایم در دوزخ برای مردمانِ ظالم عذاب دردناک۔
وَعَادٗا وَثَمُودَاْ وَأَصۡحَٰبَ ٱلرَّسِّ وَقُرُونَۢا بَيۡنَ ذَٰلِكَ كَثِيرٗا
Open ayah 25:38وھلاک نمودیم قبیلۂ ثمود وعاد وصاحبان چاہ را، واھل قرن ہای زیادی را کہ درمیان قوم ہای مذکور گذشتہ اند۔
وَكُلّٗا ضَرَبۡنَا لَهُ ٱلۡأَمۡثَٰلَۖ وَكُلّٗا تَبَّرۡنَا تَتۡبِيرٗا
Open ayah 25:39وبرای ہریک مثال ہا بیان کرد یم، وہر یک را(بعد از نافرمانی شان)ھلاک کردہ ذرّہ ذرّہ نمودیم۔
وَلَقَدۡ أَتَوۡاْ عَلَى ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِيٓ أُمۡطِرَتۡ مَطَرَ ٱلسَّوۡءِۚ أَفَلَمۡ يَكُونُواْ يَرَوۡنَهَاۚ بَلۡ كَانُواْ لَا يَرۡجُونَ نُشُورٗا
Open ayah 25:40والبتہ این مشرکان عبور کردہ اند بر قریۂ کہ بارانیدہ شدہ بودبر بالای اھل آن باران بد،(سنگ ھا) آیا نبود ند کہ بینند آنرا ، بلکہ امید ندارند زندگی دوم را
وَإِذَا رَأَوۡكَ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَٰذَا ٱلَّذِي بَعَثَ ٱللَّهُ رَسُولًا
Open ayah 25:41وچون بینند ترا قرار نہ مید ھند ترا مگر محل تمسخر(ومی گویند بطورتمسخر) آیا این ھمان است کہ خدا اورابہ حیث پیغمبر فرستادہ است؟۔
إِن كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنۡ ءَالِهَتِنَا لَوۡلَآ أَن صَبَرۡنَا عَلَيۡهَاۚ وَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ حِينَ يَرَوۡنَ ٱلۡعَذَابَ مَنۡ أَضَلُّ سَبِيلًا
Open ayah 25:42حال وی این است کہ اگر ماصبر نہ می کردیم بر عبادت معبود ھای خود قریب بود کہ مارا گمراہ سازد ازعبادت آنہا، و خواھند دانست وقتی کہ عذاب رابینند کہ کدام شخص زیادہ گمراہ است ازلحاظ راہ ؟۔
أَرَءَيۡتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيۡهِ وَكِيلًا
Open ayah 25:43آیا تو دیدۂ شخصی را کہ خواہش خودرامعبود قرار دادہ است ؟ آیا پس تو وکیل ومحافظ می باشی بربالای آن؟
أَمۡ تَحۡسَبُ أَنَّ أَكۡثَرَهُمۡ يَسۡمَعُونَ أَوۡ يَعۡقِلُونَۚ إِنۡ هُمۡ إِلَّا كَٱلۡأَنۡعَٰمِ بَلۡ هُمۡ أَضَلُّ سَبِيلًا
Open ayah 25:44آیا خیال داری کہ زیادہ تر آنہا حق را می شنوند یا میدانند؟ نیستند آنہا مگر مانند حیوانات، بلکہ آنہا از حیوانات ھم گمراہ تراند ازلحاظ انتخاب راہ غلط
أَلَمۡ تَرَ إِلَىٰ رَبِّكَ كَيۡفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ وَلَوۡ شَآءَ لَجَعَلَهُۥ سَاكِنٗا ثُمَّ جَعَلۡنَا ٱلشَّمۡسَ عَلَيۡهِ دَلِيلٗا
Open ayah 25:45آیا توجہ نہ کردۂ(ای انسان) بہ طرف قدرت پروردگارخودکہ چگونہ درازکردہ است سایۂ زمین را(کہ نصف دنیا از اثر آن تاریک است) واگر می خواست خدا آن سایہ را از حرکت منع می کرد(کہ ھمیشہ شب می بود) باز گردانیدیم آفتاب را برآن سایہ دلیل(کہ از غائب شدن آفتاب آن سایہ ظاہر می شود)
ثُمَّ قَبَضۡنَٰهُ إِلَيۡنَا قَبۡضٗا يَسِيرٗا
Open ayah 25:46باز بہ طرف خود قبض نمودہ کم می کنیم آن سایہ را آہستہ آہستہ۔
وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِبَاسٗا وَٱلنَّوۡمَ سُبَاتٗا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورٗا
Open ayah 25:47و خدا آنست کہ گردانید برای شما شب رامانند لباس، و خواب را سبب راحت، و گردانید روزرا وقت منتشر شدن وحصول رزق (برای شما)۔
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ طَهُورٗا
Open ayah 25:48و خدا آنست کہ فرستادہ است(ومی فرستد) بادہا را مژدہ دھندہ پیش از رحمت خود(باران) و فرود آوردیم (بارانیدیم)از آسمان آب پاکیزہ۔
لِّنُحۡـِۧيَ بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗا وَنُسۡقِيَهُۥ مِمَّا خَلَقۡنَآ أَنۡعَٰمٗا وَأَنَاسِيَّ كَثِيرٗا
Open ayah 25:49تازندہ (وسرسبز) کنیم بآن آب یک شہر و منطقۂ خشک را، وبنو شانیم آن آب را بآنچہ آفریدہ ایم از چہار پایان و انسان ہای بسیار۔
وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَٰهُ بَيۡنَهُمۡ لِيَذَّكَّرُواْ فَأَبَىٰٓ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورٗا
Open ayah 25:50و البتہ باسلوب ہای مختلف بیان نمودیم قرآن را دربین مردم تا عبرت گیرند، پس ابا ورزید ند زیادہ تر مردمان از قبول کردنِ آن بہ جز کفر و انکار۔
وَلَوۡ شِئۡنَا لَبَعَثۡنَا فِي كُلِّ قَرۡيَةٖ نَّذِيرٗا
Open ayah 25:51و اگرما می خواستیم می فرستادیم در ہر قریۂ یک ترسانندہ و پیغامبرِ جدا۔
فَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَجَٰهِدۡهُم بِهِۦ جِهَادٗا كَبِيرٗا
Open ayah 25:52(لیکن مسئول دعوت ھمہ عالم ترا ساختہ ایم)پس پیروی مکن کافران را، وجہاد کن باآنھا بذریعۂ قرآن جہاد بزرگ(وانقلاب آور)
۞وَهُوَ ٱلَّذِي مَرَجَ ٱلۡبَحۡرَيۡنِ هَٰذَا عَذۡبٞ فُرَاتٞ وَهَٰذَا مِلۡحٌ أُجَاجٞ وَجَعَلَ بَيۡنَهُمَا بَرۡزَخٗا وَحِجۡرٗا مَّحۡجُورٗا
Open ayah 25:53و خدا آنست کہ متصل نمودہ است دو دریا را کہ این شیرین خالص است، و آن شور مائل بہ تلخی، وآفریدہ درمیان ہر دو دریا حائلی و پردۂ مانع محکم۔
وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ مِنَ ٱلۡمَآءِ بَشَرٗا فَجَعَلَهُۥ نَسَبٗا وَصِهۡرٗاۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرٗا
Open ayah 25:54و خدا انست کہ آفرید نوع انسان را از آب (قطرۂ منی) ، پس گردانید اورا دارای قرابت نسبی وقرابت ازدواجی ، و ہست پروردگار تو بسیار توانا
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُهُمۡ وَلَا يَضُرُّهُمۡۗ وَكَانَ ٱلۡكَافِرُ عَلَىٰ رَبِّهِۦ ظَهِيرٗا
Open ayah 25:55و(باوجود این ھمہ دلائل) می پرستند مشرکان غیر از خدا چیزی را کہ نہ فائدہ رسانیدن می تواند بہ آنہا ونہ ضرر، وہست کافر بر علیہ پروردگار خود مددگار شیطان۔
وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا مُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا
Open ayah 25:56ونہ فرستادیم ترامگر مژدہ دھندہ و ترسانندہ۔
قُلۡ مَآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍ إِلَّا مَن شَآءَ أَن يَتَّخِذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلٗا
Open ayah 25:57بگو نہ می خواھم از شما بہ عوض دعوت خود ھیچ مزدی بہ جز (اصلاح) کسی کہ اختیار کند گرفتن راہ راست را بطرف ربّ خود۔
وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱلۡحَيِّ ٱلَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِهِۦۚ وَكَفَىٰ بِهِۦ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرًا
Open ayah 25:58و بسپار معاملۂ خود رابران معبود زندۂ ابدی کہ موت را ببارگاہ او راہی نیست، و بجا آر تسبیح و حمد اورا، وکافی است او از لحاظ آگاہی بہ گناہای بندگان خود۔
ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ ٱلرَّحۡمَٰنُ فَسۡـَٔلۡ بِهِۦ خَبِيرٗا
Open ayah 25:59یعنی آنکہ آفرید آسمان ہا و زمین را، و آنچہ را کہ در بین ہر دو است در برابر مدت شش روز، بازمستوی شد او بر عرش و اوست بسیار بخشندہ ، پس بپرس ای مخاطب دربارۂ او کسی را کہ خوب خبردار است از صفات او۔
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱسۡجُدُواْۤ لِلرَّحۡمَٰنِ قَالُواْ وَمَا ٱلرَّحۡمَٰنُ أَنَسۡجُدُ لِمَا تَأۡمُرُنَا وَزَادَهُمۡ نُفُورٗا۩
Open ayah 25:60و چون گفتہ شود مشرکان را کہ سجدہ کنید برای خدای بسیار بخشندہ،(یعنی منقاد شوید بہ توحید او)ازراہ تمسخر گویند کہ رحمن چیست؟ آیا سجدہ کنیم چیزی را کہ تو مارا امر می کنی بہ سجدۂ آن؟ و زیادہ کند این امربہ سجدہ نفرت آنہارا۔
تَبَارَكَ ٱلَّذِي جَعَلَ فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَٰجٗا وَقَمَرٗا مُّنِيرٗا
Open ayah 25:61بسیار بابرکت است آنکہ آفرید در آسمان برج ہا،(ستار ھای قلعہ مانند) و آفرید در آن چراغ را(آفتاب داری حرارت و روشنی)وآفرید ماہ روشنی کنندہ را
وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ خِلۡفَةٗ لِّمَنۡ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوۡ أَرَادَ شُكُورٗا
Open ayah 25:62و خدا آنست کہ گردانید شب و رزرا قائم مقام یک دیگر برای کسیکہ یاد خدا وعبرت را خواھد، یا بخواھد بجاآوری شکر خدارا ۔
وَعِبَادُ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلَّذِينَ يَمۡشُونَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ هَوۡنٗا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلۡجَٰهِلُونَ قَالُواْ سَلَٰمٗا
Open ayah 25:63و بندگان(شکر گذار) خدای بسیار بخشندہ آنان اند کہ می روند بر زمین تواضع کنان، و چون ھم کلام شود با آنہا چاھلان می گویندباآنہا سخن سالم از شرک وگناہ را۔
وَٱلَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمۡ سُجَّدٗا وَقِيَٰمٗا
Open ayah 25:64و آنان اند کہ شب گذاری می کنند بدر بار پروردگار خود در حالت سجدہ و قیام۔
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصۡرِفۡ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا
Open ayah 25:65و آنان اند کہ می گویند: ای پروردگارا (یک طرف کن) از ماعذاب دوزخ را، چون عذاب دوزخ سخت ومہلک ابدی است۔
إِنَّهَا سَآءَتۡ مُسۡتَقَرّٗا وَمُقَامٗا
Open ayah 25:66یقینا دوزخ بد است از لحاظ قرار گاہ و از لحاظ اقامت گاہ
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَنفَقُواْ لَمۡ يُسۡرِفُواْ وَلَمۡ يَقۡتُرُواْ وَكَانَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ قَوَامٗا
Open ayah 25:67وآنان اند کہ چون بخواھند خرچ کنند در ضرورت خود نہ اسراف می کنند،ونہ بخیلی می کنند،ومی باشدخرچ شان قائم درمیان ھر دو
وَٱلَّذِينَ لَا يَدۡعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقۡتُلُونَ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَلَا يَزۡنُونَۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ يَلۡقَ أَثَامٗا
Open ayah 25:68وآنان اند کہ نہ می خوانند با خدا معبود دیگر را، و نہ می کشند کسی راکہ حرام کردہ است خدا کشتن آنرا، مگر بہ سبب حق کہ موجب قتل باشد،ونہ آنہا زنا می کنند، و ہر کس کہ کندیکی ازان سہ کار مذکور را مواجہ خواہد شد بگناہ بزرگ۔
يُضَٰعَفۡ لَهُ ٱلۡعَذَابُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَيَخۡلُدۡ فِيهِۦ مُهَانًا
Open ayah 25:69کہ دوچند کردہ شود برای او عذاب در روز قیامت، وہمیشہ باشد دران عذاب درحالت ذلت وحقارت۔
إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلٗا صَٰلِحٗا فَأُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِهِمۡ حَسَنَٰتٖۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا
Open ayah 25:70مگر ہر کس کہ توبہ کند و ایمان آرد و کند کار نیک ،پس ھمین گروہ تبدیل کند خدا بد یہای آن ہا را بہ نیکی ہا، و ہست خدا بسیار آمرز گار و مہربان۔
وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَإِنَّهُۥ يَتُوبُ إِلَى ٱللَّهِ مَتَابٗا
Open ayah 25:71و ہر کس کہ توبہ کند و کار نیک کند، پس توبۂ او مقبول است، چون او رجوع می کند بہ سوی خدا بطور خاص۔
وَٱلَّذِينَ لَا يَشۡهَدُونَ ٱلزُّورَ وَإِذَا مَرُّواْ بِٱللَّغۡوِ مَرُّواْ كِرَامٗا
Open ayah 25:72و آنان اند کہ گواہی دروغ نمید ھند، و چون بگذرند از نزد کارہای بی ھودہ می گذرند بہ شرافت (یعنی دران کاربد شرکت نہ می کنند)
وَٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ لَمۡ يَخِرُّواْ عَلَيۡهَا صُمّٗا وَعُمۡيَانٗا
Open ayah 25:73و آنان اند کہ چون نصیحت کردہ شوند بآیات پروردگارخود نہ می افتند غافل در مقابل آن مانند کران و کوران۔
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبۡ لَنَا مِنۡ أَزۡوَٰجِنَا وَذُرِّيَّٰتِنَا قُرَّةَ أَعۡيُنٖ وَٱجۡعَلۡنَا لِلۡمُتَّقِينَ إِمَامًا
Open ayah 25:74وآنان اند کہ می گویند(دردعای خود) ای پروردگارا ببخش بہ ما از زنان و فرزندان مان آن راکہ سبب خنکی چشم مان باشد(یعنی سبب خوشی ما باشد)و بگردان مارا برای پرھیزگاران پیشوا(وداعی) (یعنی اھل خانۂ ما را نیک بگردان کہ ماداعی آنہا باشیم)
أُوْلَٰٓئِكَ يُجۡزَوۡنَ ٱلۡغُرۡفَةَ بِمَا صَبَرُواْ وَيُلَقَّوۡنَ فِيهَا تَحِيَّةٗ وَسَلَٰمًا
Open ayah 25:75ھمین بندگان رحمان دادہ شود برای شان بالا خانہ ہا بہ سبب انیکہ صبر نمودند، و تقدیم کردہ شود در آنجا برای شان تحیہ وسلام۔
خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ حَسُنَتۡ مُسۡتَقَرّٗا وَمُقَامٗا
Open ayah 25:76ھمیشہ باشند دران بالا خانہ ہادرحالی کہ آن ھاخوب اند از لحاظ قرار گا ہ و از لحاظ جای اقامت۔
قُلۡ مَا يَعۡبَؤُاْ بِكُمۡ رَبِّي لَوۡلَا دُعَآؤُكُمۡۖ فَقَدۡ كَذَّبۡتُمۡ فَسَوۡفَ يَكُونُ لِزَامَۢا
Open ayah 25:77بگو ای مشرکان! ربّ من شمارادرھیچ قطاری نہ می شمارد اگر نباشد مسئلۂ دعوتِ شما بہ طرف اسلام، پس یقینًا شما تکذیب نمودہ اید داعی را، لذا عذاب برشما لازم خواھد بود۔