الحج
Al-Hajj
Translation: Kurdish - Burhan Muhammad-Amin · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ إِنَّ زَلۡزَلَةَ ٱلسَّاعَةِ شَيۡءٌ عَظِيمٞ
Open ayah 22:1ئهی خهڵکینه له پهروهردگارتان بترسن و خۆتان له خهشمی بپارێزن چونکه بهڕاستی زهوی لهرزهی قیامهت و کاول بوونی بوونهوهر کارهساتێکی زۆر گهورهیه و ڕووداوێکی سامناکه.
يَوۡمَ تَرَوۡنَهَا تَذۡهَلُ كُلُّ مُرۡضِعَةٍ عَمَّآ أَرۡضَعَتۡ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمۡلٍ حَمۡلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَٰرَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيدٞ
Open ayah 22:2لهو ڕۆژهدا که کارهساتهکه دهبینن، ههموو شیردهرێك له شیر خۆرهکهی بێئاگا دهبێت و فهرامۆشی دهکات، ههموو سك پڕو دوو گیانێکش کۆرپهلهکهی دهدانێت، خهڵکی دهبینیت، وهکو سهرخۆشن، له ڕاستیدا سهرخۆشیش نین، بهڵکو سزای خوایی زۆر سهخت و سامناکه و سهری لێ شێواندوون.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيۡطَٰنٖ مَّرِيدٖ
Open ayah 22:3ههندێ له خهڵکی دهبینیت بهبێ هیچ زانستی و زانیاریهك دهربارهی (گهورهیی و دهسهڵاتی) خوای پهروهردگار موجادهله دهکهن و باس و خواس دهکهن و شوێن ههموو شهیتانێکی یاخی و سهرکهش دهکهون.
كُتِبَ عَلَيۡهِ أَنَّهُۥ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُۥ يُضِلُّهُۥ وَيَهۡدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ
Open ayah 22:4لهسهر شهیتان بڕیاردراوه، بێگومان ئهوهی شوێنی بکهوێت و بهگوێی بکات، ئهوه بهڕاستی گومڕای دهکات و ڕێگهی بۆ خۆش دهکات تا بهرهو سزای دۆزهخ بیبات.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّنَ ٱلۡبَعۡثِ فَإِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ مِن مُّضۡغَةٖ مُّخَلَّقَةٖ وَغَيۡرِ مُخَلَّقَةٖ لِّنُبَيِّنَ لَكُمۡۚ وَنُقِرُّ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ نُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡلَا يَعۡلَمَ مِنۢ بَعۡدِ عِلۡمٖ شَيۡـٔٗاۚ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ هَامِدَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡ وَأَنۢبَتَتۡ مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ
Open ayah 22:5ئهی خهڵکینه ئهگهر ئێوه گومانتان له زیندوو بوونهوه ههیه، ئهوه چاك بزانن که ئێمه سهرهتا ئێوهمان له خاك و خۆڵ دروستکردووه، لهوهودوا (نهوهکان) له نوتفهیهك (پهیدا بوون)، پاشان نوتفهش دهبێته خۆههڵواسهرێك لهناو منداڵداندا، لهوهودوا دهبێته گۆشتپارهیهکی تهواوو سهرو سیمادار، یان ناتهواو، (ههموو ئهم شتانه دههێنینهوه یادتان) تا بۆتان ڕوون بکهینهوه که ئێمه ئاوا ئێوهمان دروستکدووه و دووباره دروستکردنهوهشتان لامان ئاسانه، ئهوهش بمانهوێت له منداڵدانهکاندا جێگیری دهکهین، تا کاتێکی دیاریکراو، لهوهودوا بهساوایی و بهبچووکی دهرتاندههێنین (له سکی دایکتان) دوایی بۆ ئهوهی گهوره ببن و بگهنه ئهوپهڕی هێزو تواناتان، ههتانه دهمرێنرێت بهگهنجی، ههشتانه دهگهڕێنرێتهوه بۆ پهرپووتترنی تهمهنهکان، بۆ ئهوهی هیچ شتێك نهزانێت دوای ئهوهی جاران دهیزانی، (بهڵگهیهکی تریش لهسهر زیندووبوونهوه ئهوهیه که ئهی ئینسان) تۆ زهویش دهبینیت وشك و برنگه، جا کاتێك ئاوی بارانمان بهسهردا باراند، دادهچڵهکێت و دهلهرزێت و تۆوهکان چهکهره دهکهن و ڕهگ و چڵ دهردهکهن و دهڕوێن، ئهوسا له ههموو جۆره گژوگیاو گوڵ و گوڵزارێکی جوان جووت دهڕوێنێت.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
Open ayah 22:6(ئهم شتانهی که باسکران) بۆ ئهوهیه که دڵنیابن ههر خوا زاتێکی حهق و ڕاسته، بێگومان ههر ئهویش بهئاسانی مردووان زیندوو دهکاتهوه و بهڕاستی ئهو پهروهردگاره دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡعَثُ مَن فِي ٱلۡقُبُورِ
Open ayah 22:7بێگومان قیامهتیش ههر بهرپا دهبێت و پێش دێت و هیچ گومانی تێدا نیه و بهڕاستی ئهو خوایه ههر ههموو ئهوانهی که لهناو گۆڕدان زیندوویان دهکاتهوه و دهیانهێنێته دهرهوه.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ
Open ayah 22:8ههندێك خهڵکی ههن موجادهله دهربارهی زاتی خواو سیفاته پیرۆژهکانی دهکهن دوور له ههموو زانست و زانیاری بۆچوون و کتێب و سهرچاوهیهکی ڕوون و ئاشکرا.
ثَانِيَ عِطۡفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۖ لَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ
Open ayah 22:9(ههندێك لهو جۆره کهسانه) ڕوو وهردهگێرێت و شان ههڵدهتهکێنێت و فیز دهکات تا خۆی و خهڵکی له ڕێبازی خوا وهربگێرێت، ئهو جۆره کهسانه ههر له دنیادا ڕیسوایی و خهجاڵهتی و سهرشۆڕی دهیانگرێتهوه، له ڕۆژی قیامهتیشدا سزای سوتێنهری پێ دهچێژین.
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيۡسَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ
Open ayah 22:10(ئهوسا پێی دهوترێت) ئهم سهرئهنجامه دهستپێشکهری خۆته تووشت هاتۆتهوه، بێگومانیش خوا بههیچ جۆره ستهم له بهندهکانی ناکات.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعۡبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرۡفٖۖ فَإِنۡ أَصَابَهُۥ خَيۡرٌ ٱطۡمَأَنَّ بِهِۦۖ وَإِنۡ أَصَابَتۡهُ فِتۡنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ
Open ayah 22:11ههندێك له خهڵکی ههیه تهنها له یهك حاڵهتدا خواپهرستی دهکات (ئهویش ئهو حاڵهتهیه که دنیا بهدڵی ئهو بێت)، ئهگهر تووشی خێرو خۆشی بوو دڵی پێی خۆشه، خۆ ئهگهر تووشی تاقیکردنهوهیهك هات، سواری سهری خۆی دهبێت و ههڵدهگهرێتهوه، ئا بهو حاڵهتهی دنیا و قیامهت له دهست خۆی دهدات و زهرهرمهندی ههردوو لایه و ههر ئهوهشه خهسارهتمهند و زهرهرمهندی ڕوون و ئاشکرا.
يَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ
Open ayah 22:12(ئهو جۆره کهسانه) هاناو هاوار لهکهسێك دهکهن لهجیاتی خوا، یاخود پهنا بۆ کهسێك دهبهن نه زهرهرو نه قازانجی پێدهگهیهنێت، ئهو حاڵهته گومڕایی و سهرلێشێواویهکی زۆر نابهجێ و دووره.
يَدۡعُواْ لَمَن ضَرُّهُۥٓ أَقۡرَبُ مِن نَّفۡعِهِۦۚ لَبِئۡسَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَلَبِئۡسَ ٱلۡعَشِيرُ
Open ayah 22:13(نهفامان هاناو هاوار) لهکهسێك دهکهن که زهرهری زیاتر و نزیکتره له قازانجی، ئای که چهنده یارو یاوهر و هاودهمێکی ناڕهسهن و خراپیان ههیه.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ
Open ayah 22:14بهڕاستی خوا ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه دهخاته باخهکانی بهههشتهوه، چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات، بێگومان خوای گهوره ههرشتێکی بوێت ئهنجامی دهدات.
مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لۡيَقۡطَعۡ فَلۡيَنظُرۡ هَلۡ يُذۡهِبَنَّ كَيۡدُهُۥ مَا يَغِيظُ
Open ayah 22:15ئهو کهسهی وادهزانێت و واگومان دهبات که خوا ههرگیز سهری ناخات و پشتیوانی لێناکات، نه لهدنیادا نهله قیامهتدا، دهبا پهتێك به بهرزیهوه ههڵبواسێت (ملی خۆی پیادا بکات) ئینجا بیبڕێت و خۆی بخنکێنێت (یاخود کهسێك واگومان دهبات که ههرگیز خوا پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) و پهیامهکهی سهرناخات له دنیاو قیامهتدا، با بڕوا بهێنێت بهئایینێکی ئاسمانی پاشان پاشگهز بێتهوه) با تهماشا بکات و بزانێت ئهو پیلان و فێڵ و نهخشهیهی، ڕق و کینه و بوغزی لادهبات؟!
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖ وَأَنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يُرِيدُ
Open ayah 22:16ئا بهو شێوهیه قورئانمان دابهزاندووه، که ئایهتهکانی ههمووی ڕوون و ئاشکران، بهڕاستی خوا ههر کهسێکی بوێت (شایسته بێت، بهم قورئانه) هیدایهتی دهدات.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّٰبِـِٔينَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلۡمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡصِلُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ
Open ayah 22:17بهڕاستی ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و ئهوانهش که بوونهته جوو، لهگهڵ صابئهکاندا که فریشته پهرست؛ یان ئهستێره پهرستن و گاورهکان و ئاگرپهرستهکان و ئهوانهی که ههوهڵایان (بۆ خوا) بڕیارداوه، بێگومان خوای گهوره له ڕۆژی قیامهتدا جیایان دهکاتهوه لهیهکترو بڕیاری خۆی دهدات لهسهریان، بهڕاستی خوا شایهته بهسهر ههموو شتێکهوه.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسۡجُدُۤ لَهُۥۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلۡجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٞ مِّنَ ٱلنَّاسِۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيۡهِ ٱلۡعَذَابُۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكۡرِمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ۩
Open ayah 22:18ئایا نهتبینیوه و نهتبیستووه که بهڕاستی ههرکهس و ههرچی ههیه له ئاسمانهکان و زهویدا سوژده بۆ خوا دهبهن، ههروهها خۆرو مانگ و ئهستێره و چیاکان و درهخت و ماڵات و زۆرێك لهخهڵکی، زۆرێکیش خۆی شایستهی سزاو تۆڵه کردووه، جا ئهوهی خوا قهدرو ڕێزی بشکێنێت و ڕیسوای بکات ئهوه هیچ ڕێز لێنهرێکی نیه، بهڕاستی خوا ئهوهی بیهوێت دهیکات.
۞هَٰذَانِ خَصۡمَانِ ٱخۡتَصَمُواْ فِي رَبِّهِمۡۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ قُطِّعَتۡ لَهُمۡ ثِيَابٞ مِّن نَّارٖ يُصَبُّ مِن فَوۡقِ رُءُوسِهِمُ ٱلۡحَمِيمُ
Open ayah 22:19ئهمانه دوودهستهی دژبهیهکن (ئیمانداران و بێ باوهڕان) کردیانه کێشه لهبارهی پهروهردگاریانهوه (له زات و سیفات و قهزاو قهدهری و... هتد): جا ئهوانهیان که بێ باوهڕ بوون پارچه پۆشاك له ئاگر بڕڕاوه بهباڵایان، ئاوی زۆر لهکوڵ لهسهرویانهوه دهکرێت بهسهریاندا (له دهرئهنجامی سهر سهختی و سهرکهشییاندا).
يُصۡهَرُ بِهِۦ مَا فِي بُطُونِهِمۡ وَٱلۡجُلُودُ
Open ayah 22:20ئهو ئاوه لهکوڵه ههرچی لهناو سکیاندا ههیه بهپێستهکانهوه دهیتوێنێتهوه.
وَلَهُم مَّقَٰمِعُ مِنۡ حَدِيدٖ
Open ayah 22:21گورزیش له ئاسن (بۆ پیاماڵین و لێدانیان) ئامادهکراوه.
كُلَّمَآ أَرَادُوٓاْ أَن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا مِنۡ غَمٍّ أُعِيدُواْ فِيهَا وَذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ
Open ayah 22:22ههر که ههوڵ بدهن و بیانهوێت خۆیان ڕزگار بکهن و لهو سزایه ههڵبێن (بهقامچی و تێههڵدان) دهگێڕدرێنهوه ناوی و پێیان دهوترێت: بچێژن سزای سووتان و ئاگر.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ
Open ayah 22:23بهڕاستی خوا ئهو کهسانهی که باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه دهخاته ناو باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا و بهبهردهم کۆشکهکانیدا جاری و ڕهوانه، دهستیان دهرازێنرێتهوه بهبازنی ئاڵتون و مرواری (لهشێوهی سهعاتی دهست و ههر جۆرێکدا که حهزی لێ بکهن)، پۆشاکیشیان لهو بهههشتهدا ئاوریشمی جوان و نایاب و ههمهڕهنگه.
وَهُدُوٓاْ إِلَى ٱلطَّيِّبِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَهُدُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡحَمِيدِ
Open ayah 22:24ئهو بهختهوهرانه ڕێنموویی کراون بۆ گوفتاری جوان و پهسهند، ههروهها پێشتر ڕێنموویی کرابوون بۆ ڕێبازی ئهو پهروهردگارهی که شایستهی شوکرو سوپاسه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ ٱلَّذِي جَعَلۡنَٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلۡعَٰكِفُ فِيهِ وَٱلۡبَادِۚ وَمَن يُرِدۡ فِيهِ بِإِلۡحَادِۭ بِظُلۡمٖ نُّذِقۡهُ مِنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ
Open ayah 22:25بێگومان ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون و دژایهتی ڕێبازی خوا بهجۆرهها شێوه دهکهن و نایهڵن خهڵکی ڕووبکاته مزگهوتی حهرام که بڕیارمانداوه بۆ ههموو خهڵکی بێت چوونیهکه بۆ ئهوانی که لهوێ دهژین، یان ئهوانهی له شوێنانی ترهوه بۆی دهچن، جا ئهوهی بیهوێت بههۆی یاخی بوون و لادانهوه ستهم بکات، ئهوه سزایهکی به ئازاری پێ دهچێژین.
وَإِذۡ بَوَّأۡنَا لِإِبۡرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلۡبَيۡتِ أَن لَّا تُشۡرِكۡ بِي شَيۡـٔٗا وَطَهِّرۡ بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ
Open ayah 22:26(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بهیاد بێنه) کاتێك شوێنی کهعبهمان دیاری کرد بۆ ئیبراهیم (دوای تهواوبوونی، فهرمانمان پێدا) که هیچ جۆره هاوهڵێکم بۆ بڕیار نهدهیت و (بیکه به بنکهی یهکخواناسی) و ماڵی من پاك بکهرهوه بۆ ئهوانهی بهدهوریدا دهسوڕێنهوه، یاخود به پێوهن یان له کڕنووش و سوژده بردندان.
وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالٗا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٖ
Open ayah 22:27جا بانگی خهڵکی بکه و جاڕ بده له ناویاندا با بێن بۆ حهج، ئهوانیش بهپیاده دێن بهدهم بانگهوازهکهتهوه، یان بهسواری (ئهو وشترانهی که دووری ماوهکه) لاوازی کردوون و له ههموو ڕێگهیهکی دوورهوه ههر دێن...
لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۖ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ
Open ayah 22:28بۆ ئهوهی سوود و کهڵکی ماددی و مهعنهوی بهدهست بهێنن و ببینن و یادی خواش بکهن و ناوی پیرۆزی بهردهوام لهسهر زاریان بێت له ڕۆژانێکی دیاریکراودا (که ڕۆژانی عهرهفه و جهژنی قوربانه، سروودی (لبیك أللهم لبیك، لبیك لا شریك لك لبیك، إن الحمد و النعمة لك والملك، لا شریك لك)، له حهجدا (ألله أکبر، ألله أکبر، ألله أکبر، لا إله إلاألله و ألله أکبر ولله الحمد) له ڕۆژانی جهژندا، فهرامۆش نهکهن، ههروهها ناوی خوا (بسم الله) بکهن لهکاتی سهربڕینی ئهو ماڵاتانهدا که پێمان بهخشیوون، ئهوسا له گۆشتهکهی بخۆن و بهشی ههژارو نهدارانیشی لێ بدهن.
ثُمَّ لۡيَقۡضُواْ تَفَثَهُمۡ وَلۡيُوفُواْ نُذُورَهُمۡ وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ
Open ayah 22:29لهوهودوا با چڵك و ئارهق و موو و نینۆك له خۆیان دووربخهنهوه (ئیحرام بشکێنن)، ههروهها وهفا بکهن به نهزرهکانیان و جێبهجێی بکهن و بهدهوری ماڵی دێرین و بهنرخی خوا (کهعبه)دا، با (طواف) بکهن.
ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ حُرُمَٰتِ ٱللَّهِ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥ عِندَ رَبِّهِۦۗ وَأُحِلَّتۡ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡۖ فَٱجۡتَنِبُواْ ٱلرِّجۡسَ مِنَ ٱلۡأَوۡثَٰنِ وَٱجۡتَنِبُواْ قَوۡلَ ٱلزُّورِ
Open ayah 22:30(جهج ئهوهبوو که باسکرا) جا ئهوهی که سنوورهکانی خوا بپارێزێت و بهگهوره دایانبنێت و ڕێزی لێ بگرێت، بێگومان ئهوه چاکتره لای پهروهردگاری (بێ پاداشت نیه)... کۆشتی مهڕو بزن و گاو و وشتر بۆتان حهڵاله جگه لهوانهی که بهسهرتاندا دهخوێنرێتهوه و قهدهغهکراوه (که له سوورهتی ألمائدة دا باسکرا)، جا لهبهرئهوه خۆتان له پهرستنی بته ناپوخت و بێ نرخهکان بپارێزن، ههروهها لهگوفتاری درۆو قسهی ههڵبهستراو خۆتان دووربگرن.
حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيۡرَ مُشۡرِكِينَ بِهِۦۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخۡطَفُهُ ٱلطَّيۡرُ أَوۡ تَهۡوِي بِهِ ٱلرِّيحُ فِي مَكَانٖ سَحِيقٖ
Open ayah 22:31ههوڵ بدهن ههمیشه شوێن ڕاستی بکهون و ملکهچ بن بۆ حهق لهبهر خاتری زاتی خوا، نهکهن هیچ شهریك و هاوهڵێکی بۆ بڕیار بدهن، جا ئهوهی هاوهڵ و شهریك بۆ خوا بڕیار بدات، وهکو ئهوه وایه له ئاسمانهوه بهر ببێتهوه و باڵنده پهلاماری بدات و (پارچه پارچهی بکات) یاخود ڕهشهبایهکی بههێز بیفڕێنێت و بیبات بۆشوێنێکی دوور و قوڵ.
ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ
Open ayah 22:32بهو شێوهیه که حهج باسکرا پێویسته ئهنجام بدرێت جا ئهوهی ڕێز دادهنێت بۆدروشم و بهرنامهکانی خوا، ئهوه نیسانهی پارێزکاری و له خواترسانی دڵهکانه.
لَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ مَحِلُّهَآ إِلَى ٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ
Open ayah 22:33بۆتان ههیه چهندهها سوود وهرگرن لهو ماڵاتهی دانراوه بۆ قوربانی، تا کاتی دیاریکرا (که ڕۆژانی جهژنی قوربانه) لهوهودوا شوێنی سهربڕینیان بهرهو ماڵه دێرینهکهی خوای گهورهیه.
وَلِكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكٗا لِّيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۗ فَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَلَهُۥٓ أَسۡلِمُواْۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُخۡبِتِينَ
Open ayah 22:34بۆ ههر ئوممهتێك (له ئوممهتانی پێشوو) ڕێ و شوێن و بهرنامهیهکمان بۆ داناون (بۆ خواپهرستی و قوربانی) تا ناوی خوا بهرن لهکاتی سهربڕینی مهڵاتهکاندا، خوای ئێوه خوایهکی تاك و تهنهایه، ههمووتان تهسلیم و ملکهچی ئهون، مژدهش بده بهبهنده ملکهچ و فهرمانبهردارو دڵ ئاوهدانهکان...
ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَٱلصَّٰبِرِينَ عَلَىٰ مَآ أَصَابَهُمۡ وَٱلۡمُقِيمِي ٱلصَّلَوٰةِ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ
Open ayah 22:35ئهوانهی کاتێك ناوی خوا برا (یا باسی دهسهڵات و ڕهحمهت و زات و سیفاتی کرا) دڵکانیان دادهچڵهکێت و تهزووی پیادا دێت، ئهوانهی خۆگرو ئارامگرن له بهرامبهر ئهو ناخۆشیانهوه که تووشیان دهبێت، ئهوانهی که نوێژهکانیان بهچاکی ئهنجام دهدهن و لهو ڕزق و ڕۆزیهی که پێمان بهخشیوون دهبهخشن.
وَٱلۡبُدۡنَ جَعَلۡنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمۡ فِيهَا خَيۡرٞۖ فَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَا صَوَآفَّۖ فَإِذَا وَجَبَتۡ جُنُوبُهَا فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡقَانِعَ وَٱلۡمُعۡتَرَّۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرۡنَٰهَا لَكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
Open ayah 22:36ئێمه سهربڕینی قوربانییه دابهستهکانمان بڕیارداوه که ههندێك بن له دروشمهکانی خوا (که لهکاتی حهخ و جهژنی قورباندا ئهنجام دهدرێت) بێگومان خێرو بێری زۆری تێدایه بۆتان (بازاڕی کڕین و فرۆشتن دهجولێنێت و ههژاران تێر دهبن له گۆشت، پاداشتی زۆری قیامهتیش مسۆگهر دهکات... هتد) ده ناوی خوا ببهن لهکاتی سهربڕینیدا (بڵێن بسم الله... الله أکبر) کاتێك ئاماده کراون و ڕیزکراون بۆ سهربڕین، جاکاتێك که سهربڕان و گیانیان تیادا نهماو پاك کران و پارچه پارچه کران لێیان بخۆن و بهشی ههژاران و سواڵکهرانی لێ بدهن، ئا بهو شێوهیه ئێمه ماڵاتمان بۆ ئێوه ڕامهێناوه بۆ ئهوهی سوپاسی خوا بکهن.
لَن يَنَالَ ٱللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ ٱلتَّقۡوَىٰ مِنكُمۡۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمۡ لِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Open ayah 22:37دڵنیابن ههرگیز گۆشتهکهی و خوێنهکهی بهخوا ناگات، بهڵکو تهقواو پارێزکاری ئێوه بهو دهگات و (حسابی بۆ دهکات)، ئا بهو شێوهیه دهبینن بهچاوی خۆتان ماڵاتی بۆ ئێوه ڕام هێناوه، تا لهکاتی سهر بڕینیدا، ألله أکبر بڵێن و قهدری پهروهردگاری گهوره بزانن که هیدایهتی داون و مژدهیش بده به چاکهکاران و خێرخوازان.
۞إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٖ كَفُورٍ
Open ayah 22:38بێگومان خوا پشتگیری دهکات لهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه چونکه بهڕاستی خوا ههموو خیانهتکارو کافرو بێ باوهڕێکی خۆش ناوێت.
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمۡ ظُلِمُواْۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصۡرِهِمۡ لَقَدِيرٌ
Open ayah 22:39مۆڵهت دراوه بهو ئیماندارانهی شهڕیان پێدهگێرن، که بجهنگن و بهرههڵستی بکهن چونکه بهڕاستی ستهم لێکراون، بێگومان خوا دهسهڵاتی ههیه که سهریان بخات و سهرکهوتنیان پێببهخشێت...
ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيۡرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّهُدِّمَتۡ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٞ وَصَلَوَٰتٞ وَمَسَٰجِدُ يُذۡكَرُ فِيهَا ٱسۡمُ ٱللَّهِ كَثِيرٗاۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ
Open ayah 22:40ئهوانهی که بهناحهق له وڵاتیان دهربهدهر کران (تهنها تاوانیان ئهوهبوو) که دهیانوت: پهروهردگارمان (ألله) یه، خۆ ئهگهر خوا خهڵکی نهدا بهیهکداو حهق دژی بهتاڵ نهوهستێت، ههرچی شوێنی خواپهرستی جوولهکه و گاور ههیه له خهڵوهتگه و کڵێساو کهنیسه، ههروهها مزگهوتانیش کهناوی خوای زۆر تێدا دهبرێت، ههمووی کاول دهکرێت، سوێند بێت بێگومان خوا ئهو کهسه سهردهخات که پشتگیری ئاین و بهرنامهکهی دهکات و ههواڵی سهرخستنی دهدات، بهڕاستی خوا زۆر بههێز و باڵادهسته.
ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۗ وَلِلَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ
Open ayah 22:41ئهوانهی که ئهگهر پایهدارمان کردن له زهویدا نوێژ و دروشمهکانی بهچاکی ڕادهگرن، زهکاتیش بهتهواوی دهدهن، فهرمان بهچاکه دهکهن، قهدهغه له خراپه دهکهن، سهرئهنجامی ههموو کارێکیش ههر بۆ لای خوا دهگهرێتهوه.
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَثَمُودُ
Open ayah 22:42ئهگهر خوانهناسان بڕوا به تۆ ناکهن و بهدرۆت دهزانن، ئهوه دڵنیابه که پێش ئهوان هۆزی نوح و عاد و ثهموود پێغهمبهرهکانی خۆیان بهدرۆ زانیوهو بڕوایان پێ نهکردوون.
وَقَوۡمُ إِبۡرَٰهِيمَ وَقَوۡمُ لُوطٖ
Open ayah 22:43هۆزی ئیبراهیم و هۆزی لوطیش (بڕوایان به پێغهمبهرانی خۆیان نهکردووه).
وَأَصۡحَٰبُ مَدۡيَنَۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰۖ فَأَمۡلَيۡتُ لِلۡكَٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ
Open ayah 22:44ههروهها دانیشتوانی مهدیهن (بڕوایان بهشوعهیب نهکرد)، موساش بڕوای پێنهکراو بهدرۆ زانرا، منیش مۆڵهتی کافرانمدا (تا ماوهیهك) لهوهودوا ههمویانم گرت، ئیتر ڕوون و ئاشکرایه که تۆڵهو خهشم و قینم چۆن بوو.
فَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئۡرٖ مُّعَطَّلَةٖ وَقَصۡرٖ مَّشِيدٍ
Open ayah 22:45چهندهها شارو شارهچکهمان لهناوبرد لهکاتێکدا دانیشتوانی ستهمکار بوون، (ئهوهته دهبینیت) خانووبهرهکانیان بهسهریهکدا تهپیووه، بیری ئاوی لهکار خراو، کۆشك و تهلاری بهرزو بڵندی زۆریشمان بهچۆڵی هێشهتهوه و بێ خاوهن ماوهتهوه (که بهڵگهیه لهسهر خهشم و قینی خوا لێیان).
أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَتَكُونَ لَهُمۡ قُلُوبٞ يَعۡقِلُونَ بِهَآ أَوۡ ءَاذَانٞ يَسۡمَعُونَ بِهَاۖ فَإِنَّهَا لَا تَعۡمَى ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَلَٰكِن تَعۡمَى ٱلۡقُلُوبُ ٱلَّتِي فِي ٱلصُّدُورِ
Open ayah 22:46ئایا ئهوانه بهسهر زهویدا نهڕۆشتوون بهدڵ و دهروونێکی هۆشیارهوه تا بیرێك بکهنهوه... (کوان: خهڵکانی ڕابوردوو؟ ئهو شارانه بۆ کاولکران؟ کێ ئێمهی دروست کردووه؟ ئامانج له ژیان چیه؟؟) یان خاوهنی گوێ و دهزگای بیستن نهبوون بهسهرهاتهکانیان ببستن و لێکی بدهنهوه، جا وهنهبێت چاوان کوێر بووبێت، بهڵکو ئهو دڵانه کوێر دهبن که وان له سینهکاندا (چونکه ههر ڕواڵهت دهبینن و ناوهڕۆك لێك نادهنهوه).
وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥۚ وَإِنَّ يَوۡمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلۡفِ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ
Open ayah 22:47خوانهناسان پهلهت لێدهکهن که ئهو سزایه زوو یهخهیان پێ بگرێت، بێگومان ههرگیز خوا له بهڵێنی خۆی لانادات (لهسهر داخوازی نهفامان پاش و پێشی ناخات، چونکه کات و زهمان بایهخی نیه لای خوا) بهڕاستی ڕۆژێك لهلای ئهو پهروهردگارهت وهكو ههزار ساڵ وایه لهوهی که دهیژمێرن.
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَمۡلَيۡتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ ثُمَّ أَخَذۡتُهَا وَإِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ
Open ayah 22:48چهندهها شارو شارۆچکه ههبوون که من مۆڵهتمداون لهکاتێکدا دهنیشتوانی ستهمکاریش بوون، دوای ماوهیهك لهناوم بردوون، سهرئهنجام و گهڕانهوهش ههر بۆ لای منه.
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَآ أَنَا۠ لَكُمۡ نَذِيرٞ مُّبِينٞ
Open ayah 22:49پێیان بڵێ: ئهی خهڵکینه من تهنها ترسێنهرو بێدارخهرهوهیکی ئاشکرام بۆتان.
فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ
Open ayah 22:50جا ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه لێخۆش بوون و ڕۆزی بهنرخ و فراوان بۆیان ئامادهیه.
وَٱلَّذِينَ سَعَوۡاْ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ
Open ayah 22:51ئهو کهسانهش ههوڵ دهدهن بهربهست دابنێن لهبهردهم ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهدا له کاتێکدا دهستهوسانن، ئهوانه نیشتهجێی ناو دۆزهخن.
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٖ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلۡقَى ٱلشَّيۡطَٰنُ فِيٓ أُمۡنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ ثُمَّ يُحۡكِمُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ
Open ayah 22:52(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێش تۆ هیچ پێغهمبهرێکی پهیامدار و بێ پهیاممان ڕهوانه نهکردووه ئاواتی نهخواستبێت بهباوهڕ هێنانی قهومهکهی، بهڵام کاتێك ئاواتی خواستووه شهیتان ئهوهی به فرسهت زانیووه، شتی نابهجێی تێکهڵ بهئاواتهکهی کردووه، ئینجا خوایش فریای کهوتووه و ئهوهی شهیتان فڕێی داوهته نا ئاواتهکهیهوه، سڕیویهتیوه، لهوهودوا خوای گهوره ئایهت و فهرمانهکهی خۆی چهسپاو دامهزراو کردووه، خوا خۆی زاناو دانایه.
لِّيَجۡعَلَ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ فِتۡنَةٗ لِّلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَفِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ
Open ayah 22:53(خوای گهوره بۆیه ئهو دهسهڵاتهی داوه بهشهیتان) تا ئهو (خهتهره و خهیاڵ و وهسوهسهیهی) شهیتان فڕێ دهداته نێو ئاواتی پێغهمبهرانهوه ببێته هۆی سزاو تاقیکردنهوه بۆ ئهوانهی له دڵ و دهروونیاندا نهخۆشی دووڕوویی و ناپاکی ههیه و بۆ ئهوانهش که بهرامبهر ئایینی خوا دڵ ڕهقن، بهڕاستی ستهمکاران له دژایهتی و شهڕهنگێزیهکی قووڵ و بێ بندا ڕۆچوون.
وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤۡمِنُواْ بِهِۦ فَتُخۡبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 22:54بۆ ئهوهش ئهوانهی زانست و زانیاریان پێ بهخشراوه دڵنیابن و بزانن که بێگومان ئهم قورئانه حهقیقهت و ڕاسته و لهلایهن پهروهردگاری تۆوه (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) ڕهوانه کراوه، ئینجا بڕوای پتهوی پێ دههێنن و دڵهکانیشیان ملکهچ دهبێت بۆ خوا، بێگومان خوا هیدایهتدهری ئهوانهیه که باوهڕیان هێناوه بۆ ڕێگه و ڕێبازی ڕاست و دروست.
وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي مِرۡيَةٖ مِّنۡهُ حَتَّىٰ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةً أَوۡ يَأۡتِيَهُمۡ عَذَابُ يَوۡمٍ عَقِيمٍ
Open ayah 22:55بهردهوام ئهوانهی که بێ باوهڕن دهربارهی قورئان له شك و گوماندان، ههتا کوتوپڕ قیامهت بهرپا دهبێت، یاخود تا ئهو کاتهی که سزاو ئازار له ڕۆژێکی بێ خێردا یهخهیان پێدهگرێت.
ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡۚ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ
Open ayah 22:56ئهو ڕۆژه پاشایهتی و دهسهڵات تهنها به دهست خوایه و فهرمانڕهوای له نێوانیاندا دهکات، جا ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه له چهندهها باخی پڕ له نازو نیعمهتهکاندان.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا فَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ
Open ayah 22:57ئهوانهش که بێ باوهڕ بوون و ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهیان بهدرۆ زانیووه، ئا ئهوانه بههۆی بیروباوهڕی ناپهسهندیانهوه سزای پڕ له خهجاڵهتی و ڕیسواکهریان بۆ ئامادهیه.
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوٓاْ أَوۡ مَاتُواْ لَيَرۡزُقَنَّهُمُ ٱللَّهُ رِزۡقًا حَسَنٗاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ
Open ayah 22:58ئهوانهش که لهبهر ڕهزامهندی خواو له پێناوی سهرخستنی ڕێبازهکهی ئهودا کۆچیان کرد لهوهودوا کوژران و شههیدکران یاخود مردن، سوێند بێت بێگومان خوا له ڕزق و ڕۆزی چاك بههرهوهریان دهکات، بهڕاستی خوا ههر خۆی چاکترین ڕزق و ڕۆزی بهخشه.
لَيُدۡخِلَنَّهُم مُّدۡخَلٗا يَرۡضَوۡنَهُۥۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٞ
Open ayah 22:59سوێند بێت خوای گهوره ئهو جۆره کهسانه دهخاته شوێنێکهوه که زۆر پێی ڕازی و خۆشنوود دهبن، بهڕاستی خوا زانایه (بهههوڵ و کۆشش و نیهت و چاکهیان) و خۆگره (زۆر پهله ناکات له تۆڵهسهندندا).
۞ذَٰلِكَۖ وَمَنۡ عَاقَبَ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبَ بِهِۦ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيۡهِ لَيَنصُرَنَّهُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٞ
Open ayah 22:60ئهوه بڕیادادهی خوابوو، ههرکهسێك تۆڵه بسێنێت له ستهمکار بهئهندازهی ئهوهی که ستهمی لێکراوه، لهوهودوا دهستدرێژیی بکرێتهوه سهرو ستهمی لێ بکرێت، ئهوه بێگومان خوا سهری دهخات بهسهر ئهو ستهمکارهدا، بهڕاستی خوا زۆر چاوپۆشی دهکات و لێخۆش بووه (لهو کهسانهی واز له ستهم دههێنن، یاخود توانای تۆڵهسهندیان ههیه و چاوپۆشی دهکهن).
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ
Open ayah 22:61ئهو سهرکهوتنه بههۆی ئهوهوهیه که بهڕاستی خوای گهوره زاتێکه (ئهوهنده بهتوانایه) شهو تێههڵکێشی ڕۆژ دهکات و ڕۆژ تێههڵکێشی شهو دهکات، بهڕاستی خوا بیسهرو بینایه (بهههڵسوکهوت و قسهو گوفتاری بهندهکانی).
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ
Open ayah 22:62ئهو بیستن و ببینینهش به هۆی ئهوهیه چونکه بهڕاستی خوا خۆی حهق و ڕاسته، ئهوانهش که ئهوان هاناو هاواری بۆ دهبهن له جیاتی ئهو ههر ئهوه خۆی باتاڵ و ناحهقیه. بێگومان ئهو خوایه بڵندو بهرزو مهزن و گهورهیه.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَتُصۡبِحُ ٱلۡأَرۡضُ مُخۡضَرَّةًۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ
Open ayah 22:63ئایا نهتبینیووه که بهڕاستی خوا بارانی له ئاسمانهوه باراندووه و زهوی زۆر پێ سهوز دهبێت، بهڕاستی خوا وردبین و بهسۆزو دلۆڤان و ئاگایه.
لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ
Open ayah 22:64ههرچی له ئاسمانهکاندایه و ههرچی له زهویدا ههیه ههمووی ئهو زاته خاوهنیانه، بهڕاستی ههر خوا خۆی دهوڵهمهند و بێ نیازه و ههر خۆی شایستهی سوپاس و ستایشه.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦ وَيُمۡسِكُ ٱلسَّمَآءَ أَن تَقَعَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ
Open ayah 22:65ئایا بهچاوی خۆت نهتبینیووه چۆن خوای گهوره ههرچی له زهویدا ههیه بۆ ئێوهی ڕام هێناوه، ههروهها کهشتیهکانیش که له دهریاکاندا دهڕوات بهفهرمانی ئهو زاته، ئاسمانیش ڕاگیر دهکات لهوهی که بکهوێت بهسهر زهویدا مهگهر بهویست و فهرمانی خۆی، بهڕاستی خوا بۆ خهڵکی زۆر بهسۆزو میهرهبان و لێخۆشبوو بهخشندهیه.
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ
Open ayah 22:66ههر ئهو زاته ژیانی پێبهخشیوون، لهوهودوا ئهو دهتانمرێنێت، پاشان زیندووتان دهکاتهوه، (لهگهڵ ئهم ههموو شتانهدا) زۆربهی خهڵکی سپڵهو بهدنمهکه.
لِّكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكًا هُمۡ نَاسِكُوهُۖ فَلَا يُنَٰزِعُنَّكَ فِي ٱلۡأَمۡرِۚ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدٗى مُّسۡتَقِيمٖ
Open ayah 22:67بۆ ههر میللهتێك بهرنامه و پرۆگرامێکمان دیاری کردووه پهیڕهوی دهکهن و لهسهری دهڕۆن (بهگوێرهی کات و شوێن و بارودۆخیان، ئهم بهرنامهیهشمان ناردووه بۆ ههتا ههتایی) کهواته با خاوهن ئایینهکانی تر نهکهینه کێشه و ئاژاوه لهگهڵتدا لهبارهی ئهم ئایینهوه، ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهردهوام بهنگهوازی خهڵکی بکه بۆ لای پهروهردگارت چونکه بهڕاستی تۆ لهسهر ڕێگه و ڕێباز و هیدایهتێکی ڕاست و دروستیت.
وَإِن جَٰدَلُوكَ فَقُلِ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَعۡمَلُونَ
Open ayah 22:68خۆ ئهگهر موجادهلهت لهگهڵدا بکهن (ئهوه تۆ موجادهله مهکه بهڵکو) بڵێ: خوا خۆی چاك زانایه بهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
ٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ
Open ayah 22:69ههر خوا خۆی له ڕۆژی قیامهتدا داوهری دهکات له نێوانتاندا لهسهر ئهو شتانهی که ئێوه کێشه و جیاوازیتان لهسهر دهکرد (لهوێ ڕاستیهکان بهتهواوی دهردهکهوێت).
أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ
Open ayah 22:70(ئهی هۆشمهند) مهگهر نهتزانیووه که بهڕاستی خوا ئاگاو زانایه بهههرچی له ئاسمان و زهویدا ههیه و ههموو ئهو شتانهی (که دهیکهن) له کتێب و دۆسیهی (لوح المحفوظ) دا تۆمارکراوه، بهڕاستی ئهوکاره بۆ خوا زۆر ئاسانه.
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗا وَمَا لَيۡسَ لَهُم بِهِۦ عِلۡمٞۗ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٖ
Open ayah 22:71(موشریك و هاوهڵگهران) له جیاتی خواپهرستی شتێك دهپهرستن که خوا هیچ بهڵگهیهکی ڕهوانه نهکردووه لهسهری (که ڕهوایه بیپهرستن) و خۆیشیان هیچ زانیاریهکیان دهربارهی نیه، ستهمکارانیش هیچ جۆره پشتیوانێكیان نیه (تا له قیامهتدا فریایان بکهوێت).
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡمُنكَرَۖ يَكَادُونَ يَسۡطُونَ بِٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۗ قُلۡ أَفَأُنَبِّئُكُم بِشَرّٖ مِّن ذَٰلِكُمُۚ ٱلنَّارُ وَعَدَهَا ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ
Open ayah 22:72کاتێك که ئایهتهکانی ئێمه بهروونی و ئاشکرایی بهسهریاندا دهخوێنرێتهوه، له ڕووخساری ئهوانهدا که بێ باوهڕن بێزاری و تاڵی و گرژی بهدی دهکهیت، بهجۆرێك خهریکه هێرش بهرنه سهر ئهوانهی که ئایهتهکانی ئێمهیان بهسهردا دهخوێننهوه، پێیان بڵێ: ئایا ههواڵتان بدهمێ به خراپتر لهو کینهو بوغزهتان؟! ئهویش ئاگری دۆزهخه!! که خوای گهوره بهڵێنی داوه بهوانهی که بێ باوهڕ پێی، ئای که سهرهنجام و چارهنووسێکی خراپه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٞ فَٱسۡتَمِعُواْ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخۡلُقُواْ ذُبَابٗا وَلَوِ ٱجۡتَمَعُواْ لَهُۥۖ وَإِن يَسۡلُبۡهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيۡـٔٗا لَّا يَسۡتَنقِذُوهُ مِنۡهُۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلۡمَطۡلُوبُ
Open ayah 22:73ئهی خهڵکینه: نموونهیهك هێنراوهتهوه چاك گوێی بۆ بگرن؛ بهڕاستی ئهوانهی که هاناو هاواریان لێدهکهن لهجیاتی خوا، ههرگیز ناتوانن تاکه مێشێك دروست بکهن، ههرچهنده بۆ ئهو کاره کۆببنهوه و (یارمهتی یهکتریش بدهن) و ئهگهر مێشهکه شتێکیان لێ بفڕێنێت، ناتوانن لێی بسهننهوه، داواکارو داوالێکراو ههردووکیان لاواز و بێ دهسهڵاتن.
مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ
Open ayah 22:74ئهوانه (وهکو پێویست) قهدری خوایان بهچاکی نهزانی، ڕێزی پهروهردگاریان بهتهواوی نهگرت، لهکاتێکدا بهڕاستی خوا زۆر بههێزو به توانا و باڵادهسته.
ٱللَّهُ يَصۡطَفِي مِنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلٗا وَمِنَ ٱلنَّاسِۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ
Open ayah 22:75ههر خوا به ویستی خۆی له فریشتهکان و لهخهڵکیش فرستاده ههڵدهبژێرێت، بهڕاستی خوا بیسهرو بینایه (چاك دهزانێت کێ ههڵدهبژێرێت بۆ گهیاندنی پهیامهکهی).
يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ
Open ayah 22:76خوا ئاگایه بهوهی که له پێشیانهوه ڕووی داوه بهوهش که له ئاینده و داهاتوودا ڕوو دهدات و ههموو کارو ههموو شتێك بۆ لای خوا دهبرێتهوه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱرۡكَعُواْ وَٱسۡجُدُواْۤ وَٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمۡ وَٱفۡعَلُواْ ٱلۡخَيۡرَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ۩
Open ayah 22:77ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێنهوه كڕنووش و سوژده بهرن و (نوێژهکانتان بهجوانی بکهن) و پهروهردگارتان بپهرستن له ههموو بارودۆخێکداو تا دهتوانن چاکه و چاکهکاری ئهنجام بدهن بۆ ئهوهی سهرفرازو سهرکهوتووبن...
وَجَٰهِدُواْ فِي ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦۚ هُوَ ٱجۡتَبَىٰكُمۡ وَمَا جَعَلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلدِّينِ مِنۡ حَرَجٖۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمۡ إِبۡرَٰهِيمَۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ مِن قَبۡلُ وَفِي هَٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيۡكُمۡ وَتَكُونُواْ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِۚ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعۡتَصِمُواْ بِٱللَّهِ هُوَ مَوۡلَىٰكُمۡۖ فَنِعۡمَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَنِعۡمَ ٱلنَّصِيرُ
Open ayah 22:78ههروهها بهردهوام بن له خهبات و جیهاد و ههوڵ و کۆشش له پێناوی خوادا بهو شێوهیهی که شایستهیهتی، لهبهر خاتری ئهو بێت، ئهو زاته بۆ ئهوه ههڵی بژاردوون و له ئاین و بهرنامهکهیدا هیچ جۆره شتێكی ناڕهواو قورس و گرانی لهسهر دانهناون (که نهتوانن ئهنجامی بدهن، جا ئهم بهرنامهیه) ڕێ و شوێن و بهرنامهی ئیبراهیمی باواتانه که پێشتر ههر خوای گهوره ناوی ناون موسڵمان و لهم قورئانهشدا بهموسڵمان ناوی بردوون، تا پێغهمبهر ببێته شایهت بهسهرتانهوه (که پهیامی خوای پێ ڕاگهیاندوون) و ئێوهش (به گهیاندنی ئهو پهیامه) ببنه شایهت بهسهر خهڵکیوه، کهواته نوێژهکانتان بهچاکی ئهنجام بدهن و زهکاتیش (له ماڵ و سامان و زانستی و هێزتان) دهربکهن و پشت بهخوا ببهستن، چونکه ههر ئهو زاته یارو یاوهرتانه، جا دڵنیابن که خوا چهنده یارمهتیدهرێکی چاکه و چهنده پشت و پهنایهکی بههێزو به نرخه.