الدخان
Ad-Dukhaan
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
حمٓ
Open ayah 44:1مفہوم این دو حرف بہ خدا معلوم است۔
وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ
Open ayah 44:2قسم باین کتاب واضح وبیان گرحق وباطل
إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ فِي لَيۡلَةٖ مُّبَٰرَكَةٍۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ
Open ayah 44:3کہ ما آن را نازل کردایم در یک شب با برکت، چون ما ہستیم مردم را ترسانندہ (از عذاب خود)
فِيهَا يُفۡرَقُ كُلُّ أَمۡرٍ حَكِيمٍ
Open ayah 44:4(چون) دران شب مبارک فیصلہ وجداکردہ می شود (از فہرست کائنات) تمام احکامات(واقع شوندۂ) کہ دارای حکمت می باشند۔
أَمۡرٗا مِّنۡ عِندِنَآۚ إِنَّا كُنَّا مُرۡسِلِينَ
Open ayah 44:5در حالیکہ آن امروحکم صادر می شود از نزد ما، چون ما بودیم فرستندہ پیغامبران را (کہ آخر آنہا محمد صلی اللہ علیہ وسلم است)۔
رَحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Open ayah 44:6(نزول این کتاب و ارسال این رسول ) بہ سبب رحمت است از طرف رب تو ،چون ربّ تو بسیار شنواو دانا است
رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَآۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ
Open ayah 44:7کہ او متصرف آسمان ہا و زمین است، و متصرف آنچہ کہ درمیان ہر دو است، اگر ہستید شما یقین کنندہ (پس ایمان آرید)
لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ رَبُّكُمۡ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 44:8نیست ھیچ معبود بر حق غیر از خدا کہ او زندگی می بخشد و می میراند،و اومتصرف شماومتصرف پدران پیشین شما است۔
بَلۡ هُمۡ فِي شَكّٖ يَلۡعَبُونَ
Open ayah 44:9(لیکن یقین نہ کردند) بلکہ در شک اند کہ بادنیا بازی می کنند
فَٱرۡتَقِبۡ يَوۡمَ تَأۡتِي ٱلسَّمَآءُ بِدُخَانٖ مُّبِينٖ
Open ayah 44:10پس انتظار کن روزی را کہ بیارد آسمان (ظاھر شود دران) یک دودآشکارا( کہ ہر کس اورا دیدن بتواند)
يَغۡشَى ٱلنَّاسَۖ هَٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٞ
Open ayah 44:11آن دود احاطہ کند مردم را، واین یک عذاب درد ناک باشد
رَّبَّنَا ٱكۡشِفۡ عَنَّا ٱلۡعَذَابَ إِنَّا مُؤۡمِنُونَ
Open ayah 44:12گویند مردم ای پروردگار مان دو رکن از ما این عذاب را، البتہ ما ایمان آرندگان ایم
أَنَّىٰ لَهُمُ ٱلذِّكۡرَىٰ وَقَدۡ جَآءَهُمۡ رَسُولٞ مُّبِينٞ
Open ayah 44:13کجا بفائدہ آنھا باشد پند گرفتن دران روز؟حالاً کہ آمد بودبآنھا یک پیغامبر بیان گرحق
ثُمَّ تَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ وَقَالُواْ مُعَلَّمٞ مَّجۡنُونٌ
Open ayah 44:14باز اعراض نمودند ازایمان بآن پیغامبر، و گفتند و ی آموختہ شدۂ دیگران است، بلکہ وی دیوانہ است۔
إِنَّا كَاشِفُواْ ٱلۡعَذَابِ قَلِيلًاۚ إِنَّكُمۡ عَآئِدُونَ
Open ayah 44:15البتہ یقینا مادور کنندہ ایم عذاب را اندکی (لیکن) شماباز عود کنندہ اید بہ شرک خود۔
يَوۡمَ نَبۡطِشُ ٱلۡبَطۡشَةَ ٱلۡكُبۡرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ
Open ayah 44:16یاد آور شو روزی را کہ گرفت کنیم آنھا را بہ گرفتن سخت؛ چون ما دران روز انتقام گیرندہ ایم۔
۞وَلَقَدۡ فَتَنَّا قَبۡلَهُمۡ قَوۡمَ فِرۡعَوۡنَ وَجَآءَهُمۡ رَسُولٞ كَرِيمٌ
Open ayah 44:17(قبلاً ھم از مجرمین انتقام گرفتہ ایم) و البتہ آزمودیم پیش ازین مشرکان قوم فرعون را در حالیکہ آمدہ بود نزد آنھا یک پیغامبر بزرگوار۔
أَنۡ أَدُّوٓاْ إِلَيَّ عِبَادَ ٱللَّهِۖ إِنِّي لَكُمۡ رَسُولٌ أَمِينٞ
Open ayah 44:18برای اینمقصد کہ بسپارید بہ من بندگان خدا را(بنی اسرائیل را)،چون من برای شما یک پیغمبر دارای امانت ام۔
وَأَن لَّا تَعۡلُواْ عَلَى ٱللَّهِۖ إِنِّيٓ ءَاتِيكُم بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ
Open ayah 44:19و باین مقصد کہ سر کشی نکنید در برار خدای متعال، چون من آرندہ ام نزد شما دلیل واضح وبیان گر حق بر پیغمبری خود۔
وَإِنِّي عُذۡتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمۡ أَن تَرۡجُمُونِ
Open ayah 44:20و البتہ من پناہ بردہ ام بدر بار پرور دگار خود وپرور دگار شماازینکہ سنگ سار کنید مرا۔
وَإِن لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ لِي فَٱعۡتَزِلُونِ
Open ayah 44:21و اگر یقین نہ می کنید بہ گفتۂ من پس ازمن جدا شوید (ومرابحال خود بگزارید)
فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنَّ هَٰٓؤُلَآءِ قَوۡمٞ مُّجۡرِمُونَ
Open ayah 44:22پس پیغمبر (موسی) مناجات کرد بدر بار پروردگار خود کہ (ای پروردگارم)این ھا یک قوم جنایت کار اند۔
فَأَسۡرِ بِعِبَادِي لَيۡلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ
Open ayah 44:23پس (پیغامبر راحکم نمودیم کہ) ببربندگان مرا(مسلمانان را) در شب، البتہ شما را تعقیب کردہ خواھد شد۔
وَٱتۡرُكِ ٱلۡبَحۡرَ رَهۡوًاۖ إِنَّهُمۡ جُندٞ مُّغۡرَقُونَ
Open ayah 44:24و بگذار بحر را بحالت خشکی آن، چون آنھا (فرعون ورفقای او)یک لشکر اند کہ حکم شدہ بہ غرق شدن آنھا۔
كَمۡ تَرَكُواْ مِن جَنَّٰتٖ وَعُيُونٖ
Open ayah 44:25(بعد از غرق شدن) چقدر باغ ھا و چشمہ ہاگذاشتند۔
وَزُرُوعٖ وَمَقَامٖ كَرِيمٖ
Open ayah 44:26و چقدرکِشت و کارو قصرہای عمدہ(ماند از آنہا۔
وَنَعۡمَةٖ كَانُواْ فِيهَا فَٰكِهِينَ
Open ayah 44:27وچقدر اسباب خوشحالی گذاشتند کہ دران مسرور و نازان بودند۔
كَذَٰلِكَۖ وَأَوۡرَثۡنَٰهَا قَوۡمًا ءَاخَرِينَ
Open ayah 44:28ھمچنان بود حکم ما، وگردانیدیم وارث آن چیز ہا یک قوم دیگر را۔
فَمَا بَكَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَا كَانُواْ مُنظَرِينَ
Open ayah 44:29پس نگر یست بر ( ہلاکت و منقطع شدن اعمال آنہا)آنھا آسمان و زمین و نہ بودند مھلت دادہ شد گان۔
وَلَقَدۡ نَجَّيۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ مِنَ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡمُهِينِ
Open ayah 44:30والبتہ خلاص کردیم بنی اسرائیل را از عذاب اِھانت آمیز۔
مِن فِرۡعَوۡنَۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَالِيٗا مِّنَ ٱلۡمُسۡرِفِينَ
Open ayah 44:31کہ آن از طرف فرعون بود، چون او بود سرکش و از جملۂ از حد تجاوز کنندگان۔
وَلَقَدِ ٱخۡتَرۡنَٰهُمۡ عَلَىٰ عِلۡمٍ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 44:32و البتہ خیروبہتر قرار دادیم بنی اسرائیل رامطابق علم خود درمقابل دیگر مردمان معاصر آنھا
وَءَاتَيۡنَٰهُم مِّنَ ٱلۡأٓيَٰتِ مَا فِيهِ بَلَٰٓؤٞاْ مُّبِينٌ
Open ayah 44:33و دادیم بنی اسرائیل را از آیات واحکام آنچہ را کہ دران آزمایش ظاھر بود برای آنہا۔
إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ لَيَقُولُونَ
Open ayah 44:34البتہ این گروہ مشرکان می گویند۔
إِنۡ هِيَ إِلَّا مَوۡتَتُنَا ٱلۡأُولَىٰ وَمَا نَحۡنُ بِمُنشَرِينَ
Open ayah 44:35کہ نیست قصۂ(موت وحیات) بجز مردن مان بار اول، و ونہ می باشیم ماباردوم زندہ کردہ شدگان۔
فَأۡتُواْ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
Open ayah 44:36پس بیارید (زندہ کنید) پدران مارا اگر ھستید راست گویان۔
أَهُمۡ خَيۡرٌ أَمۡ قَوۡمُ تُبَّعٖ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ مُجۡرِمِينَ
Open ayah 44:37آیا این مشرک ہا بہتر اند (از لحاظ قوۃ و کثرت) یا قوم تبع (بادشاہ یمن) ویا آنانکہ پیش از قوم تبع بودند ؟ کہ ماھلاک کردیم آنھا را بہ علّت اینکہ آنھاجنایت کار بودند۔
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا لَٰعِبِينَ
Open ayah 44:38و نہ آفریدیم ماآسمان ہا و زمین را و آنچہ را کہ درمیان ھر دو است بازی کنان و بی فائدہ۔
مَا خَلَقۡنَٰهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 44:39نہ آفریدیم آسمان و زمین را مگر دارای یک حکمت واقعی ولیکن زیادہ تر مردم نمیدانند (آن فائدۂ واقعی را)
إِنَّ يَوۡمَ ٱلۡفَصۡلِ مِيقَٰتُهُمۡ أَجۡمَعِينَ
Open ayah 44:40البتہ روز فیصلہ (دربین توحید وشرک) وقت زندہ کردن ھمگی است یکجا۔
يَوۡمَ لَا يُغۡنِي مَوۡلًى عَن مَّوۡلٗى شَيۡـٔٗا وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ
Open ayah 44:41یعنی روزیکہ دفع کردن نتواند ھیچ قریب ازقریب خود چیزی را، و نہ آنھا(ازدیگرطرف) مدد کردہ شوند۔
إِلَّا مَن رَّحِمَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
Open ayah 44:42بہ جز کسیکہ خدا رحم کند براو(کہ وی را مدد کردہ شود) چون خدا بسیار غالب و مہربان است۔
إِنَّ شَجَرَتَ ٱلزَّقُّومِ
Open ayah 44:43البتہ درخت کہ زقوم نامدارد۔
طَعَامُ ٱلۡأَثِيمِ
Open ayah 44:44خوراک ھر گنھگار باشد۔
كَٱلۡمُهۡلِ يَغۡلِي فِي ٱلۡبُطُونِ
Open ayah 44:45کہ مانند میس آب کردہ شدہ جوش می زند در شکم ہای دوزخیان۔
كَغَلۡيِ ٱلۡحَمِيمِ
Open ayah 44:46مانندجوشید ن آب گرم
خُذُوهُ فَٱعۡتِلُوهُ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلۡجَحِيمِ
Open ayah 44:47گفتہ شود بگیر ید آن مجرم را پس کش کنید او را بطرف قعر دوزخ۔
ثُمَّ صُبُّواْ فَوۡقَ رَأۡسِهِۦ مِنۡ عَذَابِ ٱلۡحَمِيمِ
Open ayah 44:48باز بر یزید بالای سرر او از آب گرم کہ موجب عذاب اوگردد۔
ذُقۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡكَرِيمُ
Open ayah 44:49(گفتہ شود اورا کہ)تجربہ کن عذاب را، چون تو بسیار عزت مند و(گرامی)و بزرگوار ھستی۔
إِنَّ هَٰذَا مَا كُنتُم بِهِۦ تَمۡتَرُونَ
Open ayah 44:50چون این ھمان عذابی است کہ دربارۂ آن شما شک و نزاع می کردید
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٖ
Open ayah 44:51البتہ پرھیز گاران در جای دارای امنیت باشند۔
فِي جَنَّٰتٖ وَعُيُونٖ
Open ayah 44:52یعنی در باغ ہا و چشمہ ہا۔
يَلۡبَسُونَ مِن سُندُسٖ وَإِسۡتَبۡرَقٖ مُّتَقَٰبِلِينَ
Open ayah 44:53بپو شند از ابریشم نازک و ابریشم لک، وبایک دیگر رو بہ رو نشستہ باشند۔
كَذَٰلِكَ وَزَوَّجۡنَٰهُم بِحُورٍ عِينٖ
Open ayah 44:54ھمچنان است مرتبۂ موحّدان، و جفت سازیم آنھارا بازنان سفید رنگ و کشادہ چشم۔
يَدۡعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَٰكِهَةٍ ءَامِنِينَ
Open ayah 44:55طلب کنند در جنت از ہر قسم میوہ، در حالیکہ دارای امنیت باشند۔
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلۡمَوۡتَ إِلَّا ٱلۡمَوۡتَةَ ٱلۡأُولَىٰۖ وَوَقَىٰهُمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ
Open ayah 44:56نچشند در جنت مرگ را بجز آنکہ چشیدہ بودند موت اول را، و نگاہ دارد خدا آنھا را از عذاب دوزخ۔
فَضۡلٗا مِّن رَّبِّكَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ
Open ayah 44:57دادہ شوند این نعمت ہارا بطور فضل از طرف پروردگار تو، وھمین است کامیابی بزرگ۔
فَإِنَّمَا يَسَّرۡنَٰهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
Open ayah 44:58پس (ازین بدانکہ) جز این نیست کہ آسان کردیم قرآن را بہ زبان تو(بہ عربی) تا یاد آور شدہ عبرت گیرند۔
فَٱرۡتَقِبۡ إِنَّهُم مُّرۡتَقِبُونَ
Open ayah 44:59پس انتظار کن نصرت الہی را ، چون آنھا منتظر اند راستی گفتۂ ترا۔