القمر
Al-Qamar
Translation: Dhivehi - Abu Bakr Ibrahim Ali (Bakurube) · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
ٱقۡتَرَبَتِ ٱلسَّاعَةُ وَٱنشَقَّ ٱلۡقَمَرُ
Open ayah 54:1قيامة ދުވަސް ގާތްވެއްޖެއެވެ. އަދި ހަނދު ފަޅައިގެން ހިނގައްޖެއެވެ. ދަންނައެވެ. قيامة ގާތްވެއްޖެ ކަމުގައި އޮތް ބަސްފުޅުން މުރާދުވެވެނީ محمّد ﷺ ގެ نبي ކަމާއިގެން ފޮނުއްވެވުމުގެ ވަގުތުން ފެށިގެން ދެން އޮތް ވަގުތާއި، އޭގެ ކުރީން ދުނިޔެއިން ވޭތިވެގެން ދިޔަ ވަގުތާ އަޅާ ބަލާއިރު އިސްވެދިޔަ ވަގުތު ގިނަވެފައި، رسول الله ﷺ އެއީ އެންމެ ފަހުގެ نبي އާ ކަމުގައި ވީކަމެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވެވުމުން ދެން قيامة އެ ގާތްވީއެވެ. ހަނދު ފަޅައިގެންދިޔަ މައްސަލައަކީ تاريخ އާއި، سيرة ން صريح ކޮށް ސާބިތުވާ ގޮތުން مكّة ގެ مشرك ން رسول الله ﷺ ގެ އަރިހުން އެކަމަށް އެދުނު ހިނދުން އެކަލޭގެފާނު ހަނދަށް إشارة ކުރެއްވުމުން ﷲ އެ ހަނދު ދެފަޅިކުރައްވައި رسول الله ﷺ ގެ رسول ކަމުގެ މައްޗަށް تائيد ކުރާ معجزة އެއްގެ ގޮތުން ލެއްވި ކަމެވެ. އެ އެ معجزة ކާފަރުންވެސް ދުށްޓެވެ. އަދި إيمان ނުވި މީހުން ބުނީ އެއީ ދެމިގެންވާ سحر އެއް ކަމަށެވެ. އެވާހަކަ ދެވަނަ آية ގައި އެވަނީއެވެ.
وَإِن يَرَوۡاْ ءَايَةٗ يُعۡرِضُواْ وَيَقُولُواْ سِحۡرٞ مُّسۡتَمِرّٞ
Open ayah 54:2އަދި އެމީހުން ކޮންމެ معجزة އެއް ދުށް ނަމަވެސް އެމީހުން އެއެއްޤަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. އެވެ. އަދި އެމީހުން ބުނަނީ ތިޔައީ ދެމިގެންވާ سحر އެއް ކަމަށެވެ.
وَكَذَّبُواْ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُمۡۚ وَكُلُّ أَمۡرٖ مُّسۡتَقِرّٞ
Open ayah 54:3އަދި އެމީހުން (ﷲ ގެ رسول އާ އާއި، އަދި ﷲ ގެ قدرة ތެރިކަމުގެ ތެރެއިން އެމީހުން ދުށް ކަންތައްތައް) ދޮގުކޮށްފި އެވެ. އަދި އެމީހުން تبع ވީ އެމީހުން ގެ އަމިއްލަ އެދުމާއެވެ. އެމީހުންގެ هوٰى نفس އާއެވެ. އަދި ހުރިހާ ކަމެއް ވަނީ قرار ވެގެންނެވެ. (އެބަހީ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް އޭގެ نهاية ގައި ވަނީ قرار ވެ ހަމަޖެހި ނިމިފައެވެ. ފަހެ ހެޔޮ ކަންތައް ވަނީ ހެޔޮކަމުގެ أهل ވެރީންނާ ހަމައަށް ނިމި ވެފައެވެ. އަދި ނުބައި ކަންތައް ވަނީ ނުބައިކަމުގެ أهل ވެރީންނާ ހަމައަށް ނިމި قرار ވެފައެވެ.) والله أعلم.
وَلَقَدۡ جَآءَهُم مِّنَ ٱلۡأَنۢبَآءِ مَا فِيهِ مُزۡدَجَرٌ
Open ayah 54:4އަދި އެ خبر ތަކުގައި ބިރުވެރިކަން ހުރި ވާހަކަތަކާއި، خبر ތައް ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ކައިރިޔަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. (އެބަހީ مكّة ގެ مشرك ން ގާތަށް ނުވަތަ عامّ ކޮށް އެންމެހައި ކާފަރުން ގާތަށް އިސްވެދިޔަ أمّة ތަކުގެ ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިން ބިރުވެރިކަން ހުރި ވާހަކަތައް މި قرآن ން އައިސްފައި ވާނެއެވެ. މި މީހުން އެއިން عبرة حاصل ކުރުން ހުއްޓެވެ.)
حِكۡمَةُۢ بَٰلِغَةٞۖ فَمَا تُغۡنِ ٱلنُّذُرُ
Open ayah 54:5އެއީ، އެބަހީ قرآن އަކީ އޭގެ بلاغة ތެރިކަމާއި، ފުރިހަމަކަން އޭގެ نهاية އަށް ގޮސްފައިވާ ފޮތެކެވެ. ފަހެ (އެކަމަކު) إنذار އަކުން ފައިދާއެއް ނުކުރިއެވެ. (އެބަހީ އިސްވެދިޔަ قوم ތަކަށް ވަޑައިގެންނެވި نبي ބޭކަލުންނާއި، رسول ބޭކަލުން އެ قوم ތަކަށް އެ ކުރެއްވި إنذار ން އެ قوم ތަކަކަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުފުދުނެވެ.)
فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡۘ يَوۡمَ يَدۡعُ ٱلدَّاعِ إِلَىٰ شَيۡءٖ نُّكُرٍ
Open ayah 54:6(އޭ މާތްވެގެންވާ رسول އާއެވެ!) އެމީހުންގެ ކިބައިން ކަލޭގެފާނު އެނބުރިވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އެމީހުން ދޫކޮށްލައްވާށެވެ. الله އެމީހުންނާމެދު حكم ކުރައްވާނެއެވެ. އަދި ގޮވާލައްވާ ފަރާތުގެ ގޮވާލެއްވުމުގެ ދުވަސް ހަނދުމަފުޅު ކުރައްވާށެވެ. (އެއީ إسرافيل ގެފާނު އެންމެހައި މީސްތަކުން محشر އަށް جمع ވުމަށް ގޮވާލައްވާ ގޮވާލެއްވުމެވެ.) އެކަލޭގެފާނު ގޮވާލައްވާނީ އެ ކާފަރުން إنكار ކުރާ އެއްޗަކަށެވެ. އެއީ محشر ގެ ميدان އަށް جمع ވުމަށެވެ.
خُشَّعًا أَبۡصَٰرُهُمۡ يَخۡرُجُونَ مِنَ ٱلۡأَجۡدَاثِ كَأَنَّهُمۡ جَرَادٞ مُّنتَشِرٞ
Open ayah 54:7އެމީހުންތައް ލޯތަކުން ފެންކަޅިވެ ބިރުވެތިވެގެންވާ حال ކައްވަޅުތަކުން ނުކުންނާނެއެވެ. (މީސްތަކުން ގިނަކަމާއެކު އެއްބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެ މަސްހުނިވުމުގެ ސަބަބުން) އެމީހުން ހީވާނީ ފެތުރިގެންވާ ގޮއްފުޅަނގިތަކެއް ހެންނެވެ.
مُّهۡطِعِينَ إِلَى ٱلدَّاعِۖ يَقُولُ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا يَوۡمٌ عَسِرٞ
Open ayah 54:8މީސްތަކުން އަވަސް އަވަހަށް އެ ގޮވާލާ ބޭކަލަކާ ދިމާއަށް އަވަސްވެގަންނާނެއެވެ. އަދި ކާފަރުން ބުނާނެއެވެ. މިއީ އުނދަގޫ ދުވަހެކެވެ. ދަތި ދުވަހެކެވެ.
۞كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ فَكَذَّبُواْ عَبۡدَنَا وَقَالُواْ مَجۡنُونٞ وَٱزۡدُجِرَ
Open ayah 54:9އަދި އެމީހުންގެ ކުރީން - އެބަހީ مكّة ގެ مشرك ންގެ ކުރީން - نوح ގެފާނުންގެ قوم ގެ މީހުން (އެމީހުން ގާތަށް ފޮނުއްވެވުނު رسول نوح عَلَيه السلام ގެ رسول ކަން) ދޮގުކުރިއެވެ. އަދި އެމީހުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަޅާ - އެބަހީ نوح- عَلَيه السلام ދޮގުކޮށްފިއެވެ. އަދި އެމީހުން އެކަލޭގެފާނާ ދިމާއަށް ބުނީ އެއީ مجنون އެކެވެ. މޮޔައެކެވެ. އަދި އެމީހުން އެކި ގޮތްގޮތުން އެކަލޭގެފާނު ބިރުގަންނަވާހެދިއެވެ.
فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَغۡلُوبٞ فَٱنتَصِرۡ
Open ayah 54:10ދެންފަހެ (نوح عَلَيه السلام ގެ قوم ގެ މީހުން އެކަލޭގެފާނު ދޮގުކުރި ހިނދުން) އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ ربّ އަށް دعاء ދެންނެވިއެވެ. އޭ، މިއަޅާގެ ربّ އެވެ. މިއަޅާ ވަނީ ބަލިވެ، ދެރަވެގެންނެވެ. އެހެންވެ މިއަޅާއަށް نصر ދެއްވާނދޭވެ!
فَفَتَحۡنَآ أَبۡوَٰبَ ٱلسَّمَآءِ بِمَآءٖ مُّنۡهَمِرٖ
Open ayah 54:11ދެންފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އޮހިއޮހިގެން ފައިބާ ފެނާއިގެން އުޑުގެ ދޮރުތައް ހުޅުވައިލީމެވެ. (އެބަހީ ބޯކޮށް ވާރޭ ވެއްސެވީމެވެ.)
وَفَجَّرۡنَا ٱلۡأَرۡضَ عُيُونٗا فَٱلۡتَقَى ٱلۡمَآءُ عَلَىٰٓ أَمۡرٖ قَدۡ قُدِرَ
Open ayah 54:12އަދި ބިމުންވެސް ފެންކޯރުތައް ފަޅުއްވައި، ބިމުގައި ކޯރު ދަންމަވާލެއްވީމެވެ. ދެން ވާރޭފެނާއި، ބިމުގެ ފެނާ އެއްކުރައްވާހެއްދެވީމެވެ. (އެއީ އަވަހަށް ފެންގަނޑު ބޮޑުކޮށްލާށެވެ.) އަދި އެކަމަކީ މާ ކުރީ أزل ގައި ލިޔެވި މިންވަރުވެ ނިމިފައިވާ އަމުރެއްގެ މައްޗަށެވެ.
وَحَمَلۡنَٰهُ عَلَىٰ ذَاتِ أَلۡوَٰحٖ وَدُسُرٖ
Open ayah 54:13އަދި ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނު (އެބަހީ نوح عَلَيه السلام) ފިލަޔާއި، މޮހޮރުން ހަދާފައިވާ ނާކޮޅުގައި އުފުއްލެވީމެވެ.
تَجۡرِي بِأَعۡيُنِنَا جَزَآءٗ لِّمَن كَانَ كُفِرَ
Open ayah 54:14އެ ނާކޮޅު ދުވަމުން ދިޔައީ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ފުރިހަމަ ބެއްލެވުމާއި، ރައްކާތެރިކަމާ އެކުގައެވެ. އެއީ ކާފަރުވީ މީސްތަކުންނަށް عذاب އެއްގެ ގޮތުންނެވެ. (އެމީހުން ކަނޑުގައި غرق ވެގެން ދިޔައީއެވެ.)
وَلَقَد تَّرَكۡنَٰهَآ ءَايَةٗ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ
Open ayah 54:15އަދި ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެ ކަންތައް (އެބަހީ نوح ގެފާނުން އެ وَاقِعَة)، ފުރިހަމަ عبرة އަކަށް ދުނިޔެއަށް ދޫކުރެއްވީމެވެ. ފަހެ وعظ އާއި، نصيحة އާއި، عبرة ލިބިގަންނަ އެކަކުވެސް އުޅޭ ބާވައެވެ؟
فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
Open ayah 54:16ދެންފަހެ (އެ أمّة ގެ މީހުންނާމެދު) ތިމަން ރަސްކަލާނގެ عذاب އާއި، إنذار ހުރީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟ (އެކަން ހުރީ ވަރަށްވެސް ބޮޑު އަދި ބިރުވެރިކޮށެވެ.)
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ
Open ayah 54:17އަދި ހަމަކަށަވަރުން ދަސްކުރުމަށާއި، ވިސްނައި ފިކުރު ކުރުމަށް ފަސޭހަ އެއްޗެއް ކަމުގައި ތިމަން ރަސްކަލާނގެ قرآن ލެއްވީމެވެ. ދަސްކުރުމަށް قرآنފަސޭހަކުރެއްވީމެވެ.
كَذَّبَتۡ عَادٞ فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
Open ayah 54:18عاد ބާގައިގެ މީހުން (އެމީހުންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވުނު رسول އާ هود عَلَيه السلام) ދޮގުކޮށްފޫއެވެ. ފަހެ އެމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ عذاب އާއި، إنذار ހުރީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِي يَوۡمِ نَحۡسٖ مُّسۡتَمِرّٖ
Open ayah 54:19ހަމަކަށަވަރުން ފިނިކަން ގަދަވެގެންވާ ސުންޕާ ވައެއް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހުންގެ މައްޗަށް ފޮނުއްވީމެވެ. (ހަތް ރެޔާއި، އަށް ދުވަސް ވާނދެން) އެމީހުންގެ މައްޗަށް އެ ވައި ދެމިހުއްޓެވެ.
تَنزِعُ ٱلنَّاسَ كَأَنَّهُمۡ أَعۡجَازُ نَخۡلٖ مُّنقَعِرٖ
Open ayah 54:20އެ ވައިގެ ބާރުކަމުން އެމީހުން ބިމުން ވަކިވެ އެތައް ހިސާބަކަށް އުފުލިފައި ކަނދުރާވަތަށް ވެއްޓި ޖެހޭބާރު ބޯ ވަކިވާ ކަމުގައި ވިއެވެ. އެމީހުން އެ حال ގައި ތިއްބާ ފެނުނީމައި ހީވަނީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟ ހީވަނީ ބިމުން ލުހެވި، އުކިފައިވާ ކަދުރު ރުކުގެ ބުޑުތަކެއް ހެންނެވެ.
فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
Open ayah 54:21ފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ عذاب އާއި، إنذار އެމީހުންގެ މައްޗަށް ކޮންފަދަ ހެއްޔެވެ؟ (ގަދަފަދަ ވެގެން ވިއެވެ.)
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ
Open ayah 54:22އަދި ހަމަކަށަވަރުން ދަސްކޮށް، فكر ކޮށް ވިސްނާހެދުމަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ قرآن ފަސޭހަކުރެއްވީމެވެ. ފަހެ وعظ އާއި، نصيحة އާއި، عبرة ލިބިގަންނަ އެކަކުވެސް އެބަ ވޭބާވައެވެ؟ نصيحة އާއި عبرة ލިބިގަންނަ އެކަކުވެސް އެބަހުރި ބާވައެވެ؟
كَذَّبَتۡ ثَمُودُ بِٱلنُّذُرِ
Open ayah 54:23ثمود ބާގައިގެ މީހުން رسول ބޭކަލުން ދޮގުކޮށްފިއެވެ. ثمود ބާގައިގެ މީހުންނަކީ سلام ލެއްވި صالح ގެފާނުންގެ قوم ގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުން صالح ގެފާނުންގެ رسول ކަން ދޮގުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެމީހުން رسول ން ދޮގުކުރިކަމަށް وحِي ކުރައްވާފައި އެވަނީއެވެ. އެއިން އެނގޭ އެއްޗަކީ رسول ބޭކަލުންކުރެ އެއް ބޭކަލަކު ދޮގުކުރުމުން ހުރިހާ رسول ން ދޮގުކުރުމެކޭ އެއްވަރު ވާނެކަމެވެ.
فَقَالُوٓاْ أَبَشَرٗا مِّنَّا وَٰحِدٗا نَّتَّبِعُهُۥٓ إِنَّآ إِذٗا لَّفِي ضَلَٰلٖ وَسُعُرٍ
Open ayah 54:24އަދި އެބައިމީހުން (صالح ގެފާނާ ދިމާއަށް ބުންޏެވެ.) އަހުރެމެން ކަހަލަ ހަމަ އެންމެ آدم ގެ ދަރިޔަކަށް އަހުރެމެން تبع ވާންވީ ހެއްޔެވެ؟ އެހެން ހަދައިފިނަމަ އަހުރެމެން ވާނީ ކަނޑައެޅިގެން މަގުފުރެދުމެއްގައެވެ. އަދި ސީދާ ތެދުގޮތާ ދުރުވެގެންނެވެ. ނުވަތަ އަހުރެމެން ވާނީ މޮޔަ ބަޔަކު ކަމުގައެވެ. (އެހެނީ އޭނާޔަކީ ހަމަ އަހުރެމެންގެ މީހެކެވެ. ކައިބޮއި ހަދަނީވެސް ހަމަ އަހުރެމެން ކައިބޮއިހަދާ ތަކެއްޗެވެ.)
أَءُلۡقِيَ ٱلذِّكۡرُ عَلَيۡهِ مِنۢ بَيۡنِنَا بَلۡ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٞ
Open ayah 54:25އަހުރެމެންގެ ތެރެއިން އޭނާއަށް وحِي އާއި، نبيކަން އަންނަންވީ ހެއްޔެވެ؟ (އޭނާއަށްވުރެ މާ ރަނގަޅު މީހުންވެސް މި ތިބީއެވެ.) އެއީ ބޮޑު عجائب އެކެވެ. އަދި ކިޔެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާއަކީ ގިނަގިނައިން ދޮގުހަދާ ބޮޑާ މީހަކީއެވެ.
سَيَعۡلَمُونَ غَدٗا مَّنِ ٱلۡكَذَّابُ ٱلۡأَشِرُ
Open ayah 54:26(الله އެމީހުންނަށް ރައްދުކުރައްވައި وحِي ކުރައްވަނީއެވެ.) ނިކަންހުރެ ދޮގުވެރިޔަކީ ކާކުކަން، އަދި ބޮޑާ މީހަކީ ކާކުކަން މާދަމާ (قيامة ދުވަހުން ނުވަތަ عذاب އަންނަ ދުވަހުން) ރަނގަޅަށް އެމީހުންނަށް އެނގިދާނެއެވެ.
إِنَّا مُرۡسِلُواْ ٱلنَّاقَةِ فِتۡنَةٗ لَّهُمۡ فَٱرۡتَقِبۡهُمۡ وَٱصۡطَبِرۡ
Open ayah 54:27ނިކަންހުރެ އެމީހުންނަށް إمتحان އެއްގެ ގޮތުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ جمل ކޮޅު ނެރުއްވާހުށީމެވެ. (އެއީ صالح ގެފާނުންގެ ކިބައިން معجزة އަކަށް އެމީހުން އެދުނު ހިނދުން الله އެމީހުންނަށް ފޮނުއްވި معجزة އެކެވެ.) ރީތިކަމާއި، ބާރުގެ ގޮތުން لا مثيل އެއްޗެކެވެ. ދެންފަހެ الله تعالى صالح ގެފާނަށް އެންގެވިއެވެ. އެމީހުންގެ ކަންތައް ހުންނަ ގޮތަކާމެދު ބައްލަވާން ހުންނަވާށެވެ. އަދި ކެތްތެރި ވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ.
وَنَبِّئۡهُمۡ أَنَّ ٱلۡمَآءَ قِسۡمَةُۢ بَيۡنَهُمۡۖ كُلُّ شِرۡبٖ مُّحۡتَضَرٞ
Open ayah 54:28އަދި ރަށުގެ ފެން ވަނީ ދެބަޔަށް ބެހިގެން ކަމުގައި އެމީހުންނަށް އަންގަވާށެވެ. އެބަހީ އެބައިމީހުން ފެން ބޭނުންކުރާ ވަޅުގެ ފެން ހުންނަން ވާނީ ބެހެވިގެންނެވެ. އެއްދުވަހު ހުރިހާ ފެނެއް ހުންނާނީ جمل ކޮޅަށެވެ. އަނެއް ދުވަހު ރަށުގެ މީހުންނަށާއި، އެހެނިހެން حيوان އަށެވެ. (ދެންފަހެ މިބައިމީހުންނަށް މިގޮތް ކަމު ނުގޮސްގެން ދުވަސްކޮޅެއް ވީފަހުން އެ جمل ކޮޅު ކަތިލުމުގެ خيال އައިސް އެކަމަށް ތައްޔާރުވެއްޖެއެވެ.)
فَنَادَوۡاْ صَاحِبَهُمۡ فَتَعَاطَىٰ فَعَقَرَ
Open ayah 54:29ފަހެ އެމީހުން އެމީހުންގެ އެކުވެރިޔާ (قَدَّار بن سالِف) އަށް ގޮވައިފިއެވެ. ދެން އޭނާ ކަނޑިނަގައި އެ جمل ކޮޅުގައި ޖަހައި އެ جمل ކޮޅު ކަތިލައި ނިންމައިފިއެވެ.
فَكَيۡفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
Open ayah 54:30ފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ عذاب އާއި إنذار ހުރީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ صَيۡحَةٗ وَٰحِدَةٗ فَكَانُواْ كَهَشِيمِ ٱلۡمُحۡتَظِرِ
Open ayah 54:31ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހުންގެ މައްޗަށް ފޮނުއްވީ އެންމެ އަޑުފަށެކެވެ. (جبريل عليه السلام ގޮވާލެއްވި އެންމެ އަޑުފަށެކެވެ.) އެ އަޑުފަށް ގަދަކަމުން އެމީހުންގެ ކަންފަތްތަކަށް ކެތްނުވެ ހިތްތައް މުޅީން ފަޅަފަޅައިގެން ގޮސް އެންމެން - އެންމެހާ ކާފަރުން - މަރުވެ ތަންޑާވީއެވެ. އެމީހުން ހީވަނީ އެތަންމިތަނަށް އުކިފައިވާ ގެރިބަކައްޓަށް ކާންދޭން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ހިކި ވިނަބޮނޑިބޮނޑި ހެންނެވެ. (މިއީ އެ قوم އަށް އައި عذاب އެވެ. ސަލާމަތްވީ صالح ގެފާނާއި، ދެންވެސް ތިބި مؤمن ންއެޢަޒާބުން އެކަލާނގެ ސަލާމަތްކުރެއްވިއެވެ.)
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ
Open ayah 54:32އަދި ހަމަކަށަވަރުން ދަސްކުރުމަށާއި، ވިސްނައި فكر ކުރުމަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ قرآن ފަސޭހަކުރެއްވީމެވެ. ފަހެ وعظ އާއި، نصيحة ލިބިގަންނަ މީހަކު ވޭބާވައެވެ؟
كَذَّبَتۡ قَوۡمُ لُوطِۭ بِٱلنُّذُرِ
Open ayah 54:33لوط ބާގައިގެ މީހުން އެމީހުންގެ رسول އާ (لوط عَلَيهِ السلام) ދޮގުކުރިއެވެ. (لوط عَلَيهِ السلام އަކީ إبراهيم عَلَيهِ السلام ގެ أخ هارون ގެ ދަރިކަލުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ قوم އަކީ سدوم ކިޔާ ރަށެކެވެ. މި ރަށުގެ މީހުންނަކީ ފިރިހެނުންނާ އެޅުނު ބަޔެކެވެ. އެންމެ ފަހުން الله تعالى އެމީހުން ހަލާކު ކުރެއްވުމަށް އިރާދަކުރައްވައި އެރަށް ހަލާކު ކުރެއްވުމަށް ملائكة ންގެ جماعة އެއް ފޮނުއްވިއެވެ. އެ ބޭކަލުން ފޮނުއްވީ ރީތި ފިރިހެނުންތަކެއްގެ ސިފައިގައެވެ. އެހިނދުން ރަށުގެ މީހުން ދިމާކުރީ މި މާތް ملائكة ބޭކަލުން ގަޔަށް އަރާށެވެ. އެވަގުތު الله تعالى އެމީހުންގެ ލޯތައް އަނދިރި ކުރައްވައި ލޯ ހުރިތަން ލޯ ނެތްތަނެއް ކަމުގައި ހައްދަވާލެއްވިއެވެ.)
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ حَاصِبًا إِلَّآ ءَالَ لُوطٖۖ نَّجَّيۡنَٰهُم بِسَحَرٖ
Open ayah 54:34ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހުންގެ މައްޗަށް ގަދަ ވައެއް ފޮނުވީމެވެ. އެ ވަޔާއެކު ހިލަކޮޅުކޮޅު އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އެއީ عذاب ގެ ހިލަކޮޅުކޮޅެވެ. لوط ގެފާނުންގެ آل ން ނޫން އެހެން އެންމެންނަށް އެ عذاب ދިމާވިއެވެ. لوطގެފާނުންގެ آل ން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ސަލާމަތްކުރައްވާ މިންޖުކުރެއްވީމެވެ. އެއީ ފަތިސްވަގުތުގައެވެ.
نِّعۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَاۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي مَن شَكَرَ
Open ayah 54:35އެއީ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ حضرة ން އެބޭކަލުންނަށް ވާ نعمة އެއްގެ ގޮތުންނެވެ. ތިމަން ރަސްކަލާނގެ نعمة އަށް شكر ކުރާ މީހުންނަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ޖަޒާދެއްވަނީ އެފަދައިންނެވެ.
وَلَقَدۡ أَنذَرَهُم بَطۡشَتَنَا فَتَمَارَوۡاْ بِٱلنُّذُرِ
Open ayah 54:36އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެކަލޭގެފާނު އެބަހީ لوط ގެފާނު އެ قوم ގެ މީހުންނަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ عذاب އާއި، ކޯފާއާއި، އަދި ހިއްޕެވުމުގެ ވާހަކައިން އިންޒާރުކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ އެމީހުން ވީ އެކަމަށް ޝައްކު ކުރާ މީހުން ކަމުގައެވެ. އަދި އެމީހުން އެކަލޭގެފާނުންގެ ބަސް ނާހައި جدل ކުރީއެވެ. އެ ހުރިހައި إنذار އަކަށާއި، އެ ރަސޫލާއަށް އިދިކޮޅުހަދައި ޖަދަލުކޮށް ހެދީއެވެ.
وَلَقَدۡ رَٰوَدُوهُ عَن ضَيۡفِهِۦ فَطَمَسۡنَآ أَعۡيُنَهُمۡ فَذُوقُواْ عَذَابِي وَنُذُرِ
Open ayah 54:37ފަހެއެމީހުން ހަމަކަށަވަރުން އެކަލޭގެފާނުންގެ މެހުމާނުންގެ ގަޔަށް އަރައި ނުބައިކަންތައްކުރުމަށް ހީކުރިއެވެ. ދެންފަހެ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހުންގެ ލޯތައް ކަނުކޮށްލެއްވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޢަޒާބުގެރަހަ ކަލޭމެން ލިބިގަންނާށޭ އެމީހުންނަށް އެންގެވީމެވެ.
وَلَقَدۡ صَبَّحَهُم بُكۡرَةً عَذَابٞ مُّسۡتَقِرّٞ
Open ayah 54:38އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން އަވަސް އަވަހަށް ފަތިސްކުރީ ދެމިހުންނަނިވި عذاب އެއްގައެވެ. (އެބަހީ ބޮޑުފަތިހާ އަލިވާ ވަގުތު) އެމީހުންނަށް عذاب އައީއެވެ. އެއީ ދެމިހުންނަނިވި عذاب އެކެވެ. برزخ ގެ عالم ގައިވެސް އަދި آخرة ގައިވެސް އެމީހުންނަށް އެ عذاب ދެމިހުންނާނޭ ކަމަށް ވެއެވެ.
فَذُوقُواْ عَذَابِي وَنُذُرِ
Open ayah 54:39(އަދި އެމީހުންނަށް އެންގެވުނެވެ.) ތިމަން ރަސްކަލާނގެ عذاب އާއި، إنذار ގެ ރަހަ ކަލޭމެން ލިބިގަންނާށެވެ.
وَلَقَدۡ يَسَّرۡنَا ٱلۡقُرۡءَانَ لِلذِّكۡرِ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ
Open ayah 54:40އަދި ދަސްކުރުމަށާއި، ވިސްނައި فكر ކުރުމަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ قرآن ފަސޭހަކުރެއްވީމެވެ. ފަހެ وعظ އާއި، نصيحة އާއި، عبرة ލިބިގަންނަ އެކަކުވެސް އެބަ ވޭބާވައެވެ؟
وَلَقَدۡ جَآءَ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ ٱلنُّذُرُ
Open ayah 54:41އަދި ހަމަކަށަވަރުން فرعون ގެ آل ންގެ ގާތަށްވެސް رسول ން ވަޑައިގަތެވެ. (އެއީ موسٰى عَلَيهِ السلام އާއި، هارون عَلَيهِ السلام އެވެ.)
كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا كُلِّهَا فَأَخَذۡنَٰهُمۡ أَخۡذَ عَزِيزٖ مُّقۡتَدِرٍ
Open ayah 54:42އަދި އެމީހުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެންމެހައި معجزة ތައް ދޮގުކުރީއެވެ. (އެއީ ނުވަ معجزة ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.) ދެންފަހެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ކުޅަދާނަ عزّة ތެރި، އަދި ބާރުގަދަ ފަރާތަކުން ހިފައިގަންނަ ގޮތަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހުން ހިއްޕެވީމެވެ. މަރައި، ހަލާކު ކުރެއްވީމެވެ.
أَكُفَّارُكُمۡ خَيۡرٞ مِّنۡ أُوْلَٰٓئِكُمۡ أَمۡ لَكُم بَرَآءَةٞ فِي ٱلزُّبُرِ
Open ayah 54:43(އޭ مكّة ގެ ކާފަރުންނޭވެ.) އިސްވެ ބަޔާންވެ އެދިޔަ امّة ތަކުގެ ކާފަރުންނަށް ވުރެ ކަލޭމެންގެ ކާފަރުން ވަކީން ހެވީ ހެއްޔެވެ؟ އެބަހީ ހެވެއް ނޫނެވެ. (ކަލޭމެން އެއަށްވުރެވެސް ނުބައި ބަޔަކު ކަމުގައި ވުމާއެކުވެސް عذاب ން ސަލާމަތް ވާނޭ ކަމުގެ أمّيد ތައް ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟) ނުވަތަ އިސްވެދިޔަ نبي ބޭކަލުންނަށް ބާވައިލެއްވި ފޮތްތަކުގައި ކަލޭމެންނަށް براءة އެއް ވަނީ ހެއްޔެވެ؟ އެބަހީ ކަލޭމެން ނުބައިކޮށް އުޅުނަސް ﷲ ގެ عذاب ން ސަލާމަތް ވާނޭ ކަމުގެ ލިޔުމެއް ނުވަތަ ގަރަންޓީއެއް ވަނީ ހެއްޔެވެ؟
أَمۡ يَقُولُونَ نَحۡنُ جَمِيعٞ مُّنتَصِرٞ
Open ayah 54:44އަދި ނުވަތަ އަހުރެމެންނަކީ (މީހުން ގިނަވުމުގެ ގޮތުންނާއި، ބާރުގަދަވުމުގެ حيثيّة ން ބަލާއިރު) نصر ލިބޭނޭ جماعة އެއް ކަމުގައި އެމީހުން ބުނަނީ ހެއްޔެވެ؟
سَيُهۡزَمُ ٱلۡجَمۡعُ وَيُوَلُّونَ ٱلدُّبُرَ
Open ayah 54:45ނިކަންހުރެ އެ جماعة ބަލިވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އަދި ފުރަގަސްދީ ދުވެ ފިލައިފާނެއެވެ. (ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަހު ކަންވީ ހަމަ އެހެންނެވެ. އެމީހުން ދެރަވެ، އެ جماعة ރޫޅި ހަލާކުވެދިޔައީއެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ عذاب އާއި، ދެރަކަމެވެ.)
بَلِ ٱلسَّاعَةُ مَوۡعِدُهُمۡ وَٱلسَّاعَةُ أَدۡهَىٰ وَأَمَرُّ
Open ayah 54:46އަދި ކިޔެއް ހެއްޔެވެ؟ قيامة ދުވަހަކީ ކަނޑައެޅިގެން އެމީހުންނަށް عذاب އޮންނާނޭ ކަމަށް وعد ވެވިގެންވާ ދުވަހެވެ. އަދި قيامة ދުވަހުގެ عذاب ގަދަފަދަކަން ބޮޑުވެފައި ބިރުވެރިކަން ބޮޑެވެ. އަދި ހިތިކަމާއި، ނުބައިކަން ގަދަވެގެން ވެއެވެ. (އެއީ ނަރަކައިގެ ވަންނިވަންނީގެ عذاب އާއި، ﷲ ގެ ކޯފާއެވެ.)
إِنَّ ٱلۡمُجۡرِمِينَ فِي ضَلَٰلٖ وَسُعُرٖ
Open ayah 54:47ހަމަކަށަވަރުން ކާފަރުން ވަނީ މަގުފުރެއްދުމެއްގައްޔާއި، އަދި حقّ އާ ދުރުވުމެއްގައެވެ. ނުވަތަ ކާފަރުން ވަނީ ދުނިޔޭގައި ކަނޑައެޅިގެން މަގުފުރެއްދުމެއްގައެވެ. އަދި އެމީހުންނަށް آخرة ދުވަހުން ވަނީ އަލިފާނުގެ عذاب އެވެ.
يَوۡمَ يُسۡحَبُونَ فِي ٱلنَّارِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ ذُوقُواْ مَسَّ سَقَرَ
Open ayah 54:48އެ ދުވަހަކީ އެމީހުން ނަރަކައިގެ ތެރެއަށް މޫނުވަތަށް ދަމަމުން ގެނެވޭ ދުވަހެވެ. (އަދި އެދުވަހުން އެމީހުންނަށް އެންގޭނެއެވެ.) ކަލޭމެން އެ ނަރަކައިގެ ގަދަ ހޫނުކަމާއި، ކެތް ނުކުރެވޭ ގަދަ عذاب ގެ ރަހަ ލިބިގަންނާށެވެ.
إِنَّا كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَٰهُ بِقَدَرٖ
Open ayah 54:49އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކޮންމެ އެއްޗެއް (އަދި ކޮންމެ ކަމެއްވެސް) ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ހެއްދެވީ ކަނޑައެޅި މިންވަރުވެގެންވާ ގޮތެއްގެ މަތީންނެވެ. އެކަލާނގެ، އިސްވެދިޔަ علم ފުޅުގައި ނިޔާކުރެވި އަދި لوح المحفوظ ގައި ލިޔެވި ރަޖިސްޓަރީ ވެފައިވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.
وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٞ كَلَمۡحِۭ بِٱلۡبَصَرِ
Open ayah 54:50އަދި ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ކަންތައް އެންމެ كلمة އެއް ކަމުގައި ނޫނީ ނުވެއެވެ. ލޮލުގެ އެސްފިޔަ ޖަހައިލާހާ އަވަހަށް އެކަމެއް ވެ ނިމިގެން ހިނގައިދެއެވެ. (އެބަހީ ކޮންމެ ކަމަކަށްވެސް "ވާށޭ" މިހެން އެންގެވީމާ ލޮލުގެ އެސްފިޔަ ޖަހައިލާހާ އަވަހަށް އެކަމެއް ވެ ނިމުނީއެވެ.)
وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَآ أَشۡيَاعَكُمۡ فَهَلۡ مِن مُّدَّكِرٖ
Open ayah 54:51(އޭ مكّة ގެ ކާފަރުންނޭވެ.) ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭމެންފަދަ އެތައް ކާފަރުންނެއް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ހަލާކު ކުރައްވައި ނެތިކުރައްވައިފީމެވެ. (ކަލޭމެން ވަކީން އެމީހުންނަށްވުރެ ގަދައީ ހެއްޔެވެ؟) ފަހެ وعظ އާއި، نصيحة ލިބި عبرة އެއް حاصل ކުރާ އެކަކުވެސް ވޭ ބާވައެވެ؟
وَكُلُّ شَيۡءٖ فَعَلُوهُ فِي ٱلزُّبُرِ
Open ayah 54:52އަދި އެމީހުން ކުރި ހުރިހާ ކަމެއް (ހެވަސް، އަދި ނުބަޔަސް) لوح المحفوظ ގައި ލިޔެވި ނޯޓްކުރެވިގެން ވެއެވެ.
وَكُلُّ صَغِيرٖ وَكَبِيرٖ مُّسۡتَطَرٌ
Open ayah 54:53އަދި މީސްތަކުން ކުރާ ކިތަންމެ ކުޑަކަމެއް ނަމަވެސް އަދި ކިތަންމެ ބޮޑުކަމެއް ނަމަވެސް އެ އެއްޗެއް لوح المحفوظ ގައި ރަނގަޅަށް ލިޔެވި بيان ވެގެން ވެއެވެ.
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّٰتٖ وَنَهَرٖ
Open ayah 54:54ހަމަކަށަވަރުން تقوى ވެރި މާތް މީހުން ވަނީ (قيامة ދުވަހުން) ބަގީޗާތަކުގައެވެ. ސުވަރުގެތަކުގައެވެ. އަދި ތަފާތުވެގެންވާ އާރުތަކުގެ نعمة ގައެވެ.
فِي مَقۡعَدِ صِدۡقٍ عِندَ مَلِيكٖ مُّقۡتَدِرِۭ
Open ayah 54:55އެމީހުން ވަނީ އެދިވޮޑިގަތް ކޮންމެ ކަމަކަށް ކުޅަދުންވަންތަ ކަލެއްގެ حضرة ގައި ތެދުވެރި އަދި حقّ ވެގެންވާ مقام އެއްގައެވެ. އެކަލާނގެ ދެއްވާ كرامة އާއި، شرف ވެރިކަމުގެ ދަރަޖައިގައެވެ. والله أعلم.