القلم
Al-Qalam
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
نٓۚ وَٱلۡقَلَمِ وَمَا يَسۡطُرُونَ
Open ayah 68:1مفھوم این حرف بہ خدا معلوم است، قسم بہ قلم(عالم بالا) و قسم بآنچہ می نو یسند (کا تبان الہی)
مَآ أَنتَ بِنِعۡمَةِ رَبِّكَ بِمَجۡنُونٖ
Open ayah 68:2کہ نسیتی تو دیوانہ (بدلیل)نعمت پروردگار ت (کہ وحی است) (چون بہ دیوانہ وحی نہ می آید)
وَإِنَّ لَكَ لَأَجۡرًا غَيۡرَ مَمۡنُونٖ
Open ayah 68:3وچونکہ ترا اجر (دائمی و)منقطح نشوندہ است،(دیوانہ راکجا اجرمی باشد؟)
وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٖ
Open ayah 68:4وچونکہ تودارای اخلاق بس بزرگ ہستی(دیوانہ راکجااخلاق می باشد؟)
فَسَتُبۡصِرُ وَيُبۡصِرُونَ
Open ayah 68:5پس عنقریب تو خواہی دید (غلبۂ اسلام را) و آنہا خواہند دید (مغلوب شدن کفر را
بِأَييِّكُمُ ٱلۡمَفۡتُونُ
Open ayah 68:6(وخواہنددیداین را)کہ بہ کدام از شما فتنۂ جنون است؟
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ
Open ayah 68:7البتہ پروردگار تو خوب دانا است بہ کسی کہ گمراہ شدہ است از راہ او، و او خوب دانا ست بہ کسانیکہ راہ یاب اند
فَلَا تُطِعِ ٱلۡمُكَذِّبِينَ
Open ayah 68:8پس اطاعت مکن خواہش تکذیب کنند گان را
وَدُّواْ لَوۡ تُدۡهِنُ فَيُدۡهِنُونَ
Open ayah 68:9و آرزوکردندمشرکین کہ کاش تو لشمی کنی تا ایشان نیز باتو لشمی کنند
وَلَا تُطِعۡ كُلَّ حَلَّافٖ مَّهِينٍ
Open ayah 68:10وتو اطاعت مکن ہر زیادہ قسم خورندۂ حقیررا
هَمَّازٖ مَّشَّآءِۭ بِنَمِيمٖ
Open ayah 68:11ونہ ہر عیب جوی سخن چین را
مَّنَّاعٖ لِّلۡخَيۡرِ مُعۡتَدٍ أَثِيمٍ
Open ayah 68:12ونہ ہر منع کنندۂ ینکی راکہ خودِ او تجاوزکنندہ ازحدوگنھگار می باشد
عُتُلِّۭ بَعۡدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ
Open ayah 68:13ونہ بداخلاق راکہ حرام زادہ نیز باشد
أَن كَانَ ذَا مَالٖ وَبَنِينَ
Open ayah 68:14این ھمہ بدی ھای او بہ این علّت است کہ آن بد نام دارای مال واولاد(بسیار )می باشد
إِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Open ayah 68:15چون تلاوت کردہ شود بہ نزد او آیات ما گوید کہ این افسانہ ہا پیشینان است
سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلۡخُرۡطُومِ
Open ayah 68:16عنقریب است کہ داغ نہیم بر بینی او (یعنی اورا رسوا کینم)
إِنَّا بَلَوۡنَٰهُمۡ كَمَا بَلَوۡنَآ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ إِذۡ أَقۡسَمُواْ لَيَصۡرِمُنَّهَا مُصۡبِحِينَ
Open ayah 68:17البتہ ما امتحان کردیم مشرکان را طوریکہ امتحان کردہ بودیم صاحبان باغ را، وقتیکہ قسم خور دند کہ البتہ دَرَوْکنند زراعت باغ خودرا بہ وقت صبح
وَلَا يَسۡتَثۡنُونَ
Open ayah 68:18وانشاء اﷲ نہ می گفتند
فَطَافَ عَلَيۡهَا طَآئِفٞ مِّن رَّبِّكَ وَهُمۡ نَآئِمُونَ
Open ayah 68:19پس گردید گِردآن باغ گردندۂ (بلای) از طرف رب تو، درحالیکہ ایشان خوابیدہ بودند
فَأَصۡبَحَتۡ كَٱلصَّرِيمِ
Open ayah 68:20پس گردیدآن باغ مانند زراعت در وکردہ شدہ
فَتَنَادَوۡاْ مُصۡبِحِينَ
Open ayah 68:21باز فریاد کردند یک دیگر را دروقت صباح
أَنِ ٱغۡدُواْ عَلَىٰ حَرۡثِكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰرِمِينَ
Open ayah 68:22کہ پگاہ بر سید بہ نزد زراعت خود اگر ھستید در وکنندگان
فَٱنطَلَقُواْ وَهُمۡ يَتَخَٰفَتُونَ
Open ayah 68:23پس روان شدندعلی الصبّاح بہ طرف زراعت و خفیہ یک دیگر را می گفتند
أَن لَّا يَدۡخُلَنَّهَا ٱلۡيَوۡمَ عَلَيۡكُم مِّسۡكِينٞ
Open ayah 68:24باید کہ نیا ید در باغ امروز بہ نزد شما ھیچ مسکینی (فقیری)
وَغَدَوۡاْ عَلَىٰ حَرۡدٖ قَٰدِرِينَ
Open ayah 68:25و پگاہ رسید ند درباغ باقصد بخل، و خود را قادر پندا شتہ بردروکردنِ آن
فَلَمَّا رَأَوۡهَا قَالُوٓاْ إِنَّا لَضَآلُّونَ
Open ayah 68:26پس چون دید ند باغ را (ویران)گفتند کہ یقینا ماراہ گم شدہ ایم
بَلۡ نَحۡنُ مَحۡرُومُونَ
Open ayah 68:27(نہ)بلکہ مایان از زراعتِ خود محروم کردہ شدہ ایم
قَالَ أَوۡسَطُهُمۡ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ لَوۡلَا تُسَبِّحُونَ
Open ayah 68:28گفت خوب تر آنھا کہ آیا نہ گفتہ بودم بہ شما کہ چرا خدا را بہ پاکی یاد نہ میکنید ؟
قَالُواْ سُبۡحَٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
Open ayah 68:29گفتند پاکی است ترا ای پروردگار مان! البتہ ماظالم بودیم بجان خویش
فَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَلَٰوَمُونَ
Open ayah 68:30پس رو بہ روشدند بہ یک دیگر ملامت کنان
قَالُواْ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا طَٰغِينَ
Open ayah 68:31وگفتند ای مرگ برما کہ واقع ما سرکش بودیم
عَسَىٰ رَبُّنَآ أَن يُبۡدِلَنَا خَيۡرٗا مِّنۡهَآ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا رَٰغِبُونَ
Open ayah 68:32امید است کہ پروردگار مان عوض دھد بہ ما بہتر ازین باغ؛ چون ما بطرف بخشش ورحمت پروردگار خود رغبت کنندہ ایم
كَذَٰلِكَ ٱلۡعَذَابُۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
Open ayah 68:33ھمچنین است عذاب (دنیا) والبتہ عذاب آخرت (ازین)سخت تراست، کاش کہ میدا نستند
إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمۡ جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ
Open ayah 68:34البتہ برای پر ھیز گاران در نزد پروردگار شان باغ ہای نعمت باشد
أَفَنَجۡعَلُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ كَٱلۡمُجۡرِمِينَ
Open ayah 68:35پس آیا ما می گردانیم مسلمانان را(درروز قیامت ) مانند مجرمان؟
مَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ
Open ayah 68:36چہ شدہ است شمارا؟ چگونہ فیصلہ می کنید؟
أَمۡ لَكُمۡ كِتَٰبٞ فِيهِ تَدۡرُسُونَ
Open ayah 68:37آیا نزد شماکتابی ھست کہ آن را (بدقت) می خوانید؟
إِنَّ لَكُمۡ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ
Open ayah 68:38(کہ)برای شماہست دران کتاب ہرچہ راکہ پسند کنید؟
أَمۡ لَكُمۡ أَيۡمَٰنٌ عَلَيۡنَا بَٰلِغَةٌ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ إِنَّ لَكُمۡ لَمَا تَحۡكُمُونَ
Open ayah 68:39ویاشماراقسم ھاوعہد ہای محکم است برذمۂ ماکہ رسندہ (و باقی مانندہ) است تا روز قیامت برای اینکہ شمارا است ہر جہ شماحکم کنیدو (بخواہید)؟
سَلۡهُمۡ أَيُّهُم بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ
Open ayah 68:40سوال کن از کفار کہ کدام ایشان برین (عہد) ضامن است
أَمۡ لَهُمۡ شُرَكَآءُ فَلۡيَأۡتُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ إِن كَانُواْ صَٰدِقِينَ
Open ayah 68:41آیا آنھارا شریک ہای (خود ساختہ)است (کہ تضمین می کنند نجات آنہارا؟) پس باید بیار ند شریک ہای مقرر کردۂ خودرا اگر راست گوی ھستند (دردعوای خود)
يَوۡمَ يُكۡشَفُ عَن سَاقٖ وَيُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ
Open ayah 68:42روزیکہ پاچہ بالا کردہ شود از ساق (تیاری کردہ شود برای امتحان) و طلب کردہ شوند مشرکان برای سجدۂ امتحانی، پس طاقت نہ یابند (کہ سجدہ کنند)
خَٰشِعَةً أَبۡصَٰرُهُمۡ تَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٞۖ وَقَدۡ كَانُواْ يُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمۡ سَٰلِمُونَ
Open ayah 68:43در حالیکہ خیرہ باشد چشم ہایشان، و احاطہ کند بہ آنھا حقارت وذلت، حالاً کہ طلب کردہ می شدند (دردنیا)برای سجدہ کردن (نماز خواندن)وآنھا سالم بودند (باز ھم سجدہ نہ می کردند)
فَذَرۡنِي وَمَن يُكَذِّبُ بِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِۖ سَنَسۡتَدۡرِجُهُم مِّنۡ حَيۡثُ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 68:44پس بگذار مرابا کسیکہ تکذیب می کند این سخن خدارا (قرآن را) (زیرا) زود است کہ تدریجاً مؤاخذہ کنیم آنھا را از جای کہ ندانند
وَأُمۡلِي لَهُمۡۚ إِنَّ كَيۡدِي مَتِينٌ
Open ayah 68:45و(فعلاً)مہلت میدھیم ایشان را، چون تدبیر من محکم است
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ أَجۡرٗا فَهُم مِّن مَّغۡرَمٖ مُّثۡقَلُونَ
Open ayah 68:46آیا از ایشان اجرت وتنخواہ طلب می کنی کہ پس از تاوان آن ثقل وبارمحسوس می کنند؟
أَمۡ عِندَهُمُ ٱلۡغَيۡبُ فَهُمۡ يَكۡتُبُونَ
Open ayah 68:47ویا نزد (آن)کفار علم غیب است کہ ایشان ازروی آن می نو یسند؟
فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلۡحُوتِ إِذۡ نَادَىٰ وَهُوَ مَكۡظُومٞ
Open ayah 68:48پس صبر کن در انتظار حکم پروردگار خود (برای نصرت وکامیابی) و مشو مانند صاحب ماہی (آنکہ درشکم ماہی بود ) چون فریاد کرد ربّ خود را درحالیکہ اوپر از غم یعنی بسیارپریشان بود
لَّوۡلَآ أَن تَدَٰرَكَهُۥ نِعۡمَةٞ مِّن رَّبِّهِۦ لَنُبِذَ بِٱلۡعَرَآءِ وَهُوَ مَذۡمُومٞ
Open ayah 68:49اگر نہ می رسید بہ او نعمتی از طرف پروردگارش، البتہ پر تافتہ می شد در بیابان خالی از گیاہ، در حالیکہ او قابل ملامتی بود
فَٱجۡتَبَٰهُ رَبُّهُۥ فَجَعَلَهُۥ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Open ayah 68:50(لیکن باز)برگز ید اورا ربّ او پس قرار داد اورا از جملۂ صالحان کامل
وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٞ
Open ayah 68:51و البتہ نز دیک بودکہ کافران بلغزانند ترا بہ چشم ہای (تیز)خود وقتیکہ شنیدند قرآن را، ومی گویند کہ یقینًا این شخص (پیغمبر)دیوانہ است
وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Open ayah 68:52و نیست آن قرآن مگر نصیحت برای تمام جہان (پس آرندۂ آن چطور دیوانہ می باشد؟)