لقمان
Luqman
Translation: Dari - Mawlawi Muhammad Anwar Badkhashani · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
الٓمٓ
Open ayah 31:1مطلب این حروف بہ خدا معلوم است۔
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ
Open ayah 31:2این آیات کتاب پر از حکمت است۔
هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّلۡمُحۡسِنِينَ
Open ayah 31:3کہ دارای ھدایت و سبب رحمت است برای خوبی کنندگانِ (مخلص)
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ
Open ayah 31:4آنانکہ قائم می کنند نماز را، و مید ھند زکوۃ را، و آنہا در واقع بہ روز آخرت یقین می کنند۔
أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ
Open ayah 31:5ھمین جماعہ بر ھدایت قائم انداز طرف پروردگار خود، و ھمین جماعہ دارای نجات اند۔
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ
Open ayah 31:6و از مردمان کسی ہست کہ(پول دادہ) می خَرَد سخن ہای بیہودہ ومشغول کن را تا گمراہ سازد مردم ازراہ خدا بہ نادانی، و قراردھد راہ خدارامحّل استہزائ، ھمین گروہ برای شان عذاب رسواکنندہ است۔
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
Open ayah 31:7و ہر گاہ تلاوت کردہ شود بر(ھم چنین) شخص آیت ہای ما اعراض می کند تکبر کنان، گویا نہ شنیدہ است آن آیات را، و گویا در گوش ہای وی گرانی وپردہ است، پس مژدہ بدہ آن را بہ عذاب دردناک۔
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلنَّعِيمِ
Open ayah 31:8البتہ آنان کہ ایمان آوردند وکردند کارہای نیک آنہا را باغ ہای نعمت باشد (دربھشت)۔
خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
Open ayah 31:9کہ ھمیشہ باشند دران باغہا ،وعدہ کردہ است خدا وعدۂ واقعی، وخدا بسیار غالب و دارای حکمت است۔
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ
Open ayah 31:10(یک دلیل غلبہ وحکمت او این است کہ) آفریدہ آسمان ہا را بدون ستون درحالیکہ شمامی بینید آنھا را (کہ درزیرآنہاستونی نیست)وانداخت(آفرید)کوہ ہارادربالای زمین تازمین نجنباند شمارا، ومنتشرنمود در زمین ازتمام اقسام حیوانات،وفرود آوردیم از آسمان آب را، پس رویانیدیم در زمین (بذریعۂ آن آب)ازہرقسم نباتات عمدہ وخوب۔
هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
Open ayah 31:11این است مخلوقات خدا، پس نشان دھید مرا کہ چہ چیز را آفریدہ اند معبودان کہ غیراز خدا قرار دادہ اید ؟ (چیزی نہ آفریدند) بلکہ (این) مشرکان ظالم درگمراھی آشکارا اند۔
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ
Open ayah 31:12(توجہ کنید کہ لقمان دربارۂ شرک چہ گفت) و البتہ دادیم لقمان رادانش واقعی،بااین حکم کہ شکرخدا رابجا آر، چون ہر کس کہ شکر خدارا بجا می آرد پس غیرازین نیست کہ بفائدہ خودبجا می آرد، و ہرکس کہ ناشکر می کند (پس خدا پروای اورا ندارد،) چون خداازتمام عالم بی نیازودارای صفات کمال است۔
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ
Open ayah 31:13و یاد آورشووقتی راکہ لقمان گفت پسر خود راوعظ نمودہ ای پسر جانم شریک نیار با خدا، چون شریک آوردن بااویک ظلم بزرگ است۔
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ
Open ayah 31:14وتاکید نمودیم انسان را دربارۂ پدر و ما در خود، (خصوصاً دربارۂ مادر) کہ برداشت اورا در شکم خود در حالت ضعف وسستی بالای سستی، وجدا کردن طفل ازشیرنیز دردو سال می باشد (یعنی شیردادن اونیز دوسال را دربرمی گیرد ) با این حکم کہ بجا آر شکر مرا وشکر پدرومادرخود را، و بہ سوی من است بازگشت شما۔
وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
Open ayah 31:15و اگر پدر و مادر کوشش کند در مقابل تو برای اینکہ شریک آری بامن چیزی را کہ نیست ترا بہ معبود بودن آن ھیچ دلیلی، پس (دراین بارہ) آنہا رااطاعت مکن، و باش ھم صحبت آنہا در کارہای دنیا بہ طریقۂ خوب (البتہ راہ آنہا را متابعت مکن بلکہ) و متابعت کن راہ کسی راکہ رجوع می کند بہ سوی من، باز بہ سوی من است بازگشت ھمۂ شما، باز خبردھم شما را بآنچہ می کردید۔
يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ
Open ayah 31:16(لقمان باز گفت) ای پسر جانم قصّہ این است کہ اگر باشد خصلت (وکار) نیک یا بد برابر یک دانۂ اسپند، باز باشد آن دانہ در قعر کمری یا در آسمان ہا و یا در زمین (در نزد عمل کنندہ) بہ ہرحال خدا حاضر کند آنرا، چون خدا نہایت باریک بین و خبردار است۔
يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ
Open ayah 31:17ای پسر جانم قائم کن نماز راو امر کن مردم را بہ نیکی، و منع کن آنہارا از بدی، و صبر کن برآنچہ رسد ترا درراہ خدا، چون ہریکی ازین امور مذکور از کار ہا(واخلاق) اساسی است۔
وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ
Open ayah 31:18و متاب رخسار(روی) خود را برای اعراض نمودن از مردم، ومرودرزمین بہ ناز ونخرہ، چون خدا دوست ندارد ہر آن کس را کہ خوب خیال کند خود را، ونہ دوست دارد آن را کہ بہ خود افتخار کند۔
وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ
Open ayah 31:19و میانہ روی اختیار کن در رفتار خود، و پست دار آواز خود را(درگفتگو) چون بد ترین آواز ہای بلند آواز خر است۔
أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ
Open ayah 31:20آیاشما ندیدکہ خدا مسخّر کردہ است برای شما آنچہ را کہ در آسمان ہا است، و آنچہ را کہ در زمین است، و فراوان کردہ است بر شما نعمت ہای ظاھری و باطنی خود را، و از مردمان کسی ہست کہ نزاع می کند دربارۂ توحیدخدا بدون دلیل عقلی و بدون دلیل نقلی و ھدایت کسی، و بدون کتاب روشن۔
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ
Open ayah 31:21و ہر گاہ گفتہ شود آنہا را کہ متابعت کنید آن کتاب را کہ خدا نازل کردہ است گویند(در جواب نے) بلکہ مامتابعت می کنیم آن طریقۂ را کہ یافتیم بران پدران خود را ، آیا متابعت می کنند پدران خود را اگر چہ شیطان دعوت میداد پدران شان را بہ سوی عذاب دوزخ۔
۞وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ
Open ayah 31:22وہر کہ متوجّہ سازد خود را بہ سوی خدا در حالیکہ نیکو کار باشد، پس البتہ گرفتہ است آن شخص یک دست آویز محکم را، وبہ سوی خدا است انجام ھمہ کار ہا۔
وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
Open ayah 31:23وہرکس کہ راہ کفر را اختیار کند پس غمگین نسازدترا کفر او، (چون ) بہ نزد ما است باز گشت آنہا، پس خبر دار کنیم آنہا را بہ آنچہ می کردند، زیرا خدا خوب عالم است بآنچہ در سینہ ہا ست۔
نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ
Open ayah 31:24(فی الحال) بہرہ مند می سازیم آنہارا مدت اندک، باز مجبورمی سازیم آنہارا بہ سوی عذاب سخت۔
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
Open ayah 31:25واگربپرسی ازآنہا(مشرکین) کہ آسمان ہا و زمین را کہ آفریدہ است؟ ضرورگویند خدا آفریدہ است، بگو الحمد ﷲ کہ اقرار کردید ، (یابگوتمام خوبی ھانیزخداراست)بلکہ زیادہ ترآنہا نمیدانند توحید را۔
لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ
Open ayah 31:26فقط خدا را است آنچہ در آسمان ہاوآنچہ در زمین است، یقیناً خد ابی نیاز و ستودہ شدہ است۔
وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ
Open ayah 31:27و اگر (برای نوشتن معلومات وسخنان خدا) تمام درخت ہای روی زمین قلم شوند، و این بحر را زیادہ کند (بعد ازان) ہفت بحر دیگر از لحاظ سیاھی بودن(این ہاہمہ ختم شوند) و ختم نہ شود معلومات وسخن ہای خدا،واقع کہ خدا بسیار غالب و با حکمت است۔
مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ
Open ayah 31:28نیست آفریدن شما بار اول، و نہ زندہ کردن شماباردوم مگرمانندآفریدن یک شخص ، البتہ خدا بسیار شنوا و بینا است۔
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ
Open ayah 31:29آیا ندیدی ای انسان کہ خد ا شامل می کند شب را در روز، وشامل می کند روز را در شب، (یعنی گاہ شب کوتاہ می شود و گاہ روز) و مسخر نمود آفتاب را(در روز) و مہتاب را(در شب) ہر یک حرکت می کند تا مدت معیّن خود(و ندیدی) کہ خدا بآنچہ می کنید خوب خبر دار است۔
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ
Open ayah 31:30آن ہمہ بہ این سبب است کہ خدا معبود واقعی است و بس، و اینکہ آنچہ ر امی خوانند مردم(برای عبادت) غیر از خدا آن بی حقیقت است، و اینکہ خدا نہایت بلند مرتبہ و بزرگ است۔
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ
Open ayah 31:31آیا ندیدی ای انسان کہ کشتی ہامی روند در بحر نعمت ہای خدارا بر داشتہ،تانشان دھد خدا برای شما علامات قدرت خود را، البتہ درین(رفتار کشتی ھا) دلائل است برای ہرسوار صابر و شاکر۔
وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ
Open ayah 31:32چون احاطہ کند سوارانِ کشتی را موجی مانند سایہ بان (دران وقت) می خوانند خدارا خالص کنان برای او انقیاد خود را، پس چون نجات دھد خدا آنہا را برای بر آمدن بر خشکہ پس بعض از آنہا میانہ رومی باشند (وبعض دیگر ازآنہا شریک می آرند باخدا) و انکار نہ می کند آیات توحید ما رامگر ہر عہد شکن غدّار و ناشکر۔
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ
Open ayah 31:33ای مردم جہان بتر سید از پروردگار خود، و بتر سید از روزی کہ ادا کردن نتواند ھیچ پدر چیزی را از طرف فرزند خو د، و نہ ھیچ فرزند ادا کنندہ باشد از طرف پدر خود چیزی را، چون وعدۂ خدا راست است، پس باید فریب نکند شما را زندگانی دنیا، و نہ باید کہ فریب کند شما را دربارۂ قدرت خدا فریب گرِ بزرگ(شیطان)
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ
Open ayah 31:34(وقت آن روز معلوم نیست) چون فقط بہ نزد خدا ست علم بوقت قیامت، و خدا می باراند باران را، و خدا میداند احوال آنچہ راکہ در رحم مادران است، و نمیداند ھیچ کس کہ فرد ا چہ خواہد کرد، و نمیداند ھیچ کس کہ در کدام گوشۂ زمین خواہد مرد، چون خدا(باین چیز ہا) خوب دانا و خبردار است۔