عبس
Abasa
Translation: Uzbek - Alauddin Mansour · Open the surah
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ
Open ayah 80:1У (Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом аъмо кишига) қош чимирди ва (ундан) юз ўгирди.
أَن جَآءَهُ ٱلۡأَعۡمَىٰ
Open ayah 80:2Ўзининг олдига кўзи ожиз киши келгани учун (қош чимирди ва ундан юз ўгирди).
- И з о ҳ. Ривоят қилинишича, бир куни Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом Қурайш зодагонларидан бир гуруҳини Исломга даъват қилиб турганларида, олдиларига Абдуллоҳ ибн Умми Мактум исмли кўзлари ожиз бир саҳоба келиб, бир неча бор: «Ё Расулуллоҳ, менга Аллоҳ сизга билдирган нарсалардан таълим беринг», деб такрорлади. Чунки у киши аъмо бўлганлари сабабли Пайғамбаримизнинг бошқалар билан банд эканликларини сезмаган эди. Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом ҳалиги Қурайш катталари Исломни қабул қилишса, уларга эргашиб орқаларидаги тобеълари ҳам мусулмон бўлиб қолади, деган умид билан берилиб сўзлаётганлари сабабли, мана шу пайтда Абдуллоҳ ибн Умми Мактум келиб сўзларини бўлганидан аччиғланиб, қовоқ солдилар ва у кишига орқа ўгириб, Қурайш катталари билан сўзлашишда давом этдилар. Шунда Пайғамбаримизга танбеҳ бўлиб мазкур ва қуйидаги оятлар нозил бўлди. Шу ўринда биз муҳтарам ўқувчи эътиборини мазкур оятлардаги икки ибратли нуқтага жалб этмоқчимиз. Биринчидан, Аллоҳ таоло Ўзининг ҳабиби ва сўнгги пайғамбарига танбеҳ берар экан, у кишига бевосита хитоб қилмади, балки гўё учинчи шахс ҳақида гапираётгандек танбеҳ бердики, бу Дўст Дўстга қиладиган муомаланинг беназир намунасидир. Иккинчидан, агар бизда Аллоҳ таолонинг Ўзи «шак-шубҳасиз, сиз улуғ Хулқ устидадирсиз», (Қалам сураси, 4-оят) деб таърифлаган Пайғамбаримиз мазкур воқеада бир аъмо кишига озор бердиларми, деган савол туғилса, бундай саволнинг жавоби ҳам ўша воқеанинг ўзида мавжуддир, яъни юқоридаги оятлар гувоҳлик беришича, Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом у кишининг дилига озор берадиган бирон қаттиқ сўз айтганлари йўқ, балки фақатгина қовоқларини уюб, юз ўгирдилар холоски, бундай ҳолатни кўзи ожиз одам кўра олмагани учун озор топмаслиги аниқдир. Аллоҳ таолонинг танбеҳидан сўнг Расулуллоҳ қачон Абдуллоҳ ибн Умми Мактумни кўриб қолсалар: «Марҳабо, эй менга Парвардигоримдан дашном олиб берган зот», деб у кишига пешвоз чиқадиган бўлган эканлар.
وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ
Open ayah 80:3(Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), сиз қаердан билурсиз, эҳтимол у (сиздан ўрганадиган илму маърифати ёрдамида ўз гуноҳларидан) покланар.
أَوۡ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكۡرَىٰٓ
Open ayah 80:4Ёки панд-насиҳат олар-да, сўнг бу панд-насиҳат унга фойда берар?!
أَمَّا مَنِ ٱسۡتَغۡنَىٰ
Open ayah 80:5Энди (ўз мол-мулки билан иймондан) истиғно қилиб турган кимсага келсак,
فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ
Open ayah 80:6Бас, сиз ўшанга иқбол қилиб — юзланмоқдасиз!
وَمَا عَلَيۡكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ
Open ayah 80:7Ҳолбуки, у (ўзининг куфридан) покланмаслиги сабабли сизга бирон зиён етмас!
وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسۡعَىٰ
Open ayah 80:8Энди олдингизга югуриб-елиб келган зотга келсак.
وَهُوَ يَخۡشَىٰ
Open ayah 80:9(Аллоҳдан) қўрққан ҳолида (олдингизга югуриб келган зотга келсак).
فَأَنتَ عَنۡهُ تَلَهَّىٰ
Open ayah 80:10Бас, сиз ундан чалғиб — юз ўгириб олмоқдасиз!
كَلَّآ إِنَّهَا تَذۡكِرَةٞ
Open ayah 80:11Йўқ, (сиз асло бундай қилманг)! Албатта (Қуръон оятлари) бир панд-насиҳатдир.
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ
Open ayah 80:12Бас, ким хоҳласа ундан панд-насиҳат олур.
فِي صُحُفٖ مُّكَرَّمَةٖ
Open ayah 80:13(У оятлар Аллоҳ наздида) азизу мукаррам,
مَّرۡفُوعَةٖ مُّطَهَّرَةِۭ
Open ayah 80:14қадри баланд, покиза саҳифаларга;
بِأَيۡدِي سَفَرَةٖ
Open ayah 80:15Мирзолар (яъни, фаришталар) қўллари билан
كِرَامِۭ بَرَرَةٖ
Open ayah 80:16Улуғ, итоатли (мирзолар қўллари билан Лавҳул-Маҳфуздан кўчириб битилгандир).
قُتِلَ ٱلۡإِنسَٰنُ مَآ أَكۡفَرَهُۥ
Open ayah 80:17Ҳалок бўлгур инсон-а! Бунчалар кофир бўлмаса!
مِنۡ أَيِّ شَيۡءٍ خَلَقَهُۥ
Open ayah 80:18(Аллоҳ) уни қай нарсадан яратди ўзи?!
مِن نُّطۡفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ
Open ayah 80:19Уни бир (ҳақир) нутфадан яратиб, сўнг уни(нг она қорнидаги ривожини ва ой-кунини) белгилаб қўйди-ку!
ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ
Open ayah 80:20Сўнгра унга (она қорнидан чиқиш) йўлини осон қилди.
ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقۡبَرَهُۥ
Open ayah 80:21Сўнгра унга ўлим бериб, қабрга киритди (яъни, бошқа ҳайвонлар сингари унинг жасадини Ер юзида қолдириб, йиртқичларга ем қилиб қўйгани йўқ).
ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ
Open ayah 80:22Сўнгра Ўзи хоҳлаган вақтида уни яна қайта тирилтирур.
كَلَّا لَمَّا يَقۡضِ مَآ أَمَرَهُۥ
Open ayah 80:23Йўқ, у (кофир кимса Аллоҳ) ўзига буюрган бирон нарсани адо қилмади.
فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ
Open ayah 80:24Энди инсон ўзининг таомига (ибрат кўзи билан бир) қараб кўрсин-чи!
أَنَّا صَبَبۡنَا ٱلۡمَآءَ صَبّٗا
Open ayah 80:25Биз (осмондан) сув-ёмғирни қуйдирдик.
ثُمَّ شَقَقۡنَا ٱلۡأَرۡضَ شَقّٗا
Open ayah 80:26Сўнгра Ерни (гиёҳлар билан) ёрдик.
فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا حَبّٗا
Open ayah 80:27Сўнг Биз унда дон-дунни ундириб-ўстириб қўйдик-ку!
وَعِنَبٗا وَقَضۡبٗا
Open ayah 80:28Узум ва кўкларни,
وَزَيۡتُونٗا وَنَخۡلٗا
Open ayah 80:29Зайтун ва ҳурмоларни,
وَحَدَآئِقَ غُلۡبٗا
Open ayah 80:30Қуюқ дарахтзор боғларни,
وَفَٰكِهَةٗ وَأَبّٗا
Open ayah 80:31Мева-чева-ю, ўт-ўланларни
مَّتَٰعٗا لَّكُمۡ وَلِأَنۡعَٰمِكُمۡ
Open ayah 80:32Сизлар учун ва чорва ҳайвонларингиз учун манфаат бўлсин (деб ундириб-ўстириб қўйдик-ку!)
فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ
Open ayah 80:33Бас, қачон (қулоқларни) кар қилгувчи (даҳшатли қичқириқ) келганда (яъни, сур иккинчи марта чалиниб, барча халойиққа қайтадан жон ато этилганда, ҳар бир инсон ўзи билан ўзи бўлиб қолур)!
يَوۡمَ يَفِرُّ ٱلۡمَرۡءُ مِنۡ أَخِيهِ
Open ayah 80:34У Кунда киши ўз оға-инисидан ҳам,
وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ
Open ayah 80:35Онаси ва отасидан ҳам,
وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ
Open ayah 80:36Хотини-ю, бола-чақасидан ҳам қочур!
لِكُلِّ ٱمۡرِيٕٖ مِّنۡهُمۡ يَوۡمَئِذٖ شَأۡنٞ يُغۡنِيهِ
Open ayah 80:37(Чунки) улардан ҳар бир киши учун у Кунда ўзига етарли ташвиш бўлур!
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ مُّسۡفِرَةٞ
Open ayah 80:38У Кунда (мўминларнинг) юзлари ёруғ,
ضَاحِكَةٞ مُّسۡتَبۡشِرَةٞ
Open ayah 80:39Кулгувчи ва хуррам бўлур.
وَوُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ عَلَيۡهَا غَبَرَةٞ
Open ayah 80:40Ва у Кунда (кофирларнинг) юзлари устида чанг-ғубор бўлиб,
تَرۡهَقُهَا قَتَرَةٌ
Open ayah 80:41У (юз)ларни қаролик қоплаб олур!
أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَفَرَةُ ٱلۡفَجَرَةُ
Open ayah 80:42Ана ўшалар фисқу фужур қилгувчи кофирларнинг ўзидир!